Trong bối cảnh lượng khách tăng nhanh, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng quy mô dịch vụ mà còn phải nâng cao chất lượng quản lý và trải nghiệm thông qua công nghệ số.
Chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng của ngành Du lịch. Nếu trước đây công nghệ chủ yếu được ứng dụng trong quảng bá hay đặt dịch vụ trực tuyến thì nay dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng số đang từng bước thay đổi phương thức quản lý điểm đến, vận hành doanh nghiệp cũng như nâng cao trải nghiệm của du khách. Với Hà Nội - địa phương sở hữu hệ thống di sản phong phú và lượng khách thuộc nhóm lớn nhất cả nước - đây là cơ hội để nâng cao năng lực cạnh tranh của điểm đến trong giai đoạn phát triển mới.
*Chuyển đổi số tạo nền tảng cho du lịch thông minh
Thời gian qua, cùng với việc triển khai các chủ trương của Trung ương và thành phố về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, ngành Du lịch Hà Nội đã đẩy mạnh chuyển đổi số, coi đây là nền tảng để xây dựng hệ sinh thái du lịch thông minh.
Theo Sở Du lịch Hà Nội, đơn vị đã tham gia xây dựng, góp ý nhiều cơ chế, chính sách liên quan đến phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số như quy định quản lý, ứng dụng AI; chương trình phát triển kinh tế số, xã hội số giai đoạn 2026-2030; cơ chế chia sẻ dữ liệu công - tư; quản trị dựa trên dữ liệu số và các lĩnh vực ưu tiên thử nghiệm có kiểm soát. Đồng thời, Sở cũng tham gia góp ý xây dựng Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh của thành phố; đề xuất danh mục “bài toán đổi mới sáng tạo” của ngành du lịch giai đoạn 2026-2030; tham gia xây dựng các chính sách hỗ trợ đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và phát triển hạ tầng số phục vụ phát triển kinh tế số.
Song song với hoàn thiện cơ chế, ngành Du lịch Hà Nội xây dựng biên bản ghi nhớ hợp tác với Công ty Cổ phần Giải pháp Thanh toán Việt Nam (VNPAY) nhằm triển khai các giải pháp thanh toán số và nộp thuế số trong lĩnh vực du lịch; phối hợp tuyên truyền, quảng bá các giải pháp số tới doanh nghiệp; tổ chức đào tạo, tập huấn về chuyển đổi số; nghiên cứu xây dựng các báo cáo phục vụ quản lý và hỗ trợ phát triển du lịch thông minh.
Theo Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Nguyễn Trần Quang, mục tiêu xây dựng Hà Nội trở thành điểm đến “An toàn - Thân thiện - Chất lượng - Hấp dẫn - Thông minh” đòi hỏi chuyển đổi số không chỉ dừng ở việc đưa thông tin lên môi trường trực tuyến mà phải hình thành hệ sinh thái phục vụ đồng thời công tác quản lý nhà nước, hoạt động của doanh nghiệp và nhu cầu ngày càng đa dạng của du khách.
Theo đó, ngành Du lịch Hà Nội tập trung xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành theo hướng thống nhất, dùng chung; đẩy mạnh số hóa điểm đến; ứng dụng AI, dữ liệu lớn (Big Data), thực tế ảo (VR) trong quản lý, xúc tiến quảng bá và phát triển sản phẩm. Năm 2026 được xác định là giai đoạn trọng tâm hoàn thiện cơ sở dữ liệu theo nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và dùng chung”, đồng thời triển khai các nền tảng số phục vụ doanh nghiệp lữ hành, lưu trú và các khu, điểm du lịch.
Có thể thấy, tư duy chuyển đổi số của ngành Du lịch Hà Nội đang chuyển từ số hóa thông tin sang lấy dữ liệu làm nền tảng cho quản trị, điều hành và phát triển sản phẩm, tạo cơ sở để xây dựng hệ sinh thái du lịch thông minh đồng bộ.
*Nâng cao trải nghiệm du khách từ hệ sinh thái số
Từ nền tảng dữ liệu và các giải pháp công nghệ đang được triển khai, nhiều khu, điểm du lịch trên địa bàn Hà Nội đã chủ động ứng dụng chuyển đổi số nhằm nâng cao chất lượng phục vụ du khách.
Theo Sở Du lịch Hà Nội, trong 6 tháng đầu năm 2026, Thủ đô đón khoảng 18,01 triệu lượt khách du lịch, tăng 15,7% so với cùng kỳ năm 2025, tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những trung tâm du lịch lớn của cả nước. Trong bối cảnh lượng khách tăng nhanh, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng quy mô dịch vụ mà còn phải nâng cao chất lượng quản lý và trải nghiệm thông qua công nghệ số.
Hiện Hà Nội đã có hơn 130 điểm du lịch, trong đó nhiều địa danh nổi tiếng như Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hoàng thành Thăng Long, Nhà tù Hỏa Lò, Chùa Hương hay Ao Vua áp dụng vé điện tử, thuyết minh tự động và công nghệ thực tế ảo (VR/AR), thuyết minh tự động, giúp du khách tiếp cận thông tin thuận tiện, đồng thời tạo thêm những trải nghiệm mới cho các sản phẩm du lịch văn hóa.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Văn Tú, Phó Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám, hiện di tích đã triển khai nhiều sản phẩm như các chương trình trải nghiệm số, trò chơi tương tác, tour đêm "Tinh hoa đạo học", các trưng bày số và đặc biệt là việc số hóa 3D toàn bộ 82 bia Tiến sĩ. Giai đoạn tới, Trung tâm sẽ tiếp tục số hóa toàn bộ không gian di tích, hướng tới hình thành một môi trường số riêng dành cho Văn Miếu - Quốc Tử Giám với nhiều ứng dụng hiện đại.
Không chỉ các điểm đến lớn, nhiều địa phương cũng chủ động đưa công nghệ vào quảng bá, khai thác giá trị di sản và làng nghề. Tại làng gốm Bát Tràng, các cơ sở sản xuất đã mở rộng quảng bá, kinh doanh trên các nền tảng thương mại điện tử và mạng xã hội, góp phần đưa sản phẩm truyền thống tiếp cận thị trường trong và ngoài nước.
Nền tảng “Công dân Thủ đô số” (iHanoi) cũng đã tích hợp chuyên mục du lịch, cung cấp thông tin về điểm đến, lễ hội, ẩm thực và các sản phẩm du lịch đặc trưng của Hà Nội. Ứng dụng Hanoi Tourism và bản đồ số du lịch Hà Nội đang được hoàn thiện theo hướng kết nối dữ liệu điểm đến, tạo điều kiện dự báo dòng khách, điều phối hạ tầng và hỗ trợ hoạch định chính sách.
Ở cấp địa phương, nhiều mô hình chuyển đổi số cũng phát huy hiệu quả. Phường Hoàn Kiếm triển khai ứng dụng du lịch và cẩm nang điện tử, cho phép du khách tra cứu thông tin về di tích, tuyến phố, không gian ẩm thực; phường Ba Đình đẩy mạnh quảng bá di sản trên website và mạng xã hội; “Bản đồ Ẩm thực Du lịch số Hà Nội” tiếp tục được hoàn thiện, góp phần quảng bá văn hóa ẩm thực Thủ đô.
Tại Hội thảo chuyên đề phát triển du lịch thông minh do Sở Du lịch Hà Nội tổ chức mới đây, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu nêu rõ, chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành Du lịch. Trong giai đoạn mới, "du lịch thông minh" phải đáp ứng được ba tiêu chí cốt lõi là cá nhân hóa trải nghiệm, cập nhật theo thời gian thực và bảo đảm khả năng liên thông giữa các nền tảng. Điều này có nghĩa là mọi dịch vụ du lịch phải được tích hợp mượt mà vào hạ tầng đô thị thông minh, tạo ra một dòng chảy dữ liệu thông suốt để tối ưu hóa nguồn lực.
Theo Viện trưởng Viện Kinh tế du lịch Nguyễn Anh Tuấn, Hà Nội có nhiều điều kiện để trở thành trung tâm du lịch thông minh nhờ hệ thống di sản phong phú, thị trường khách lớn cùng động lực chuyển đổi số mạnh mẽ. Tuy nhiên, mô hình du lịch thông minh của Hà Nội cần dựa vững chắc trên ba trụ cột: Công nghệ, con người và thể chế.
Để thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực du lịch, thời gian tới, thành phố sẽ tập trung số hóa toàn bộ di tích, làng nghề và sản phẩm đặc trưng, đồng thời xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước, doanh nghiệp công nghệ và doanh nghiệp du lịch.
Có thể thấy, chuyển đổi số trong du lịch Hà Nội đang chuyển từ số hóa thông tin sang số hóa toàn bộ hành trình trải nghiệm của du khách. Khi dữ liệu được kết nối, các nền tảng số được vận hành đồng bộ và doanh nghiệp cùng tham gia hệ sinh thái chung, công tác quản lý sẽ hiệu quả hơn, sản phẩm du lịch sẽ phong phú hơn và hành trình của du khách cũng thuận tiện, liền mạch hơn. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để Hà Nội hiện thực hóa mục tiêu xây dựng điểm đến “An toàn - Thân thiện - Chất lượng - Hấp dẫn - Thông minh”, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của du lịch Thủ đô trong giai đoạn mới./.
