Mới chỉ có khoảng 2% bệnh nhân đái tháo đường được chụp võng mạc, trong khi bệnh võng mạc đái tháo đường ngày càng trở thành thách thức trong bối cảnh các bệnh không lây nhiễm gia tăng tại Việt Nam và trên thế giới.
“Vẫn còn khoảng 16% cơ sở y tế trên cả nước chưa có bác sĩ chuyên khoa mắt, các kỹ thuật chuyên sâu về nhãn khoa tập trung ở tuyến trên”. Đây là những thông tin được đưa ra tại Hội nghị Nhãn khoa Thành phố Hồ Chí Minh mở rộng lần thứ 5 năm 2026 (HOOC5) do Bệnh viện Mắt Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Bệnh viện Mắt Trung ương và Hội Nhãn khoa Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức ngày 22/8.
Tại hội nghị, bác sĩ Nguyễn Viết Giáp, Bệnh viện Mắt Bà Rịa - Vũng Tàu thông tin, hiện trên thế giới có 2,2 tỷ người đang sống với tình trạng suy giảm thị lực; trong đó khoảng 1,1 tỷ người chưa được tiếp cận với các dịch vụ y tế phù hợp. Dự báo đến năm 2050 số người suy giảm thị lực tiếp tục tăng mạnh, điều này làm gia tăng gánh nặng bệnh tật và áp lực lớn cho hệ thống y tế, kinh tế và xã hội.
Ở Việt Nam, trong những năm gần đây, hệ thống điều trị nhãn khoa đã có bước chuyển mình mạnh mẽ, tiệm cận trình độ khu vực và thế giới. Mạng lưới nhãn khoa phát triển mạnh trên toàn quốc với 37 bệnh viện chuyên khoa mắt công lập, hơn 60 khoa mắt tại các bệnh viện đa khoa, trên 90 bệnh viện tư nhân và hơn 3.500 bác sĩ chuyên khoa mắt đang công tác trên cả nước. Việt Nam cũng thanh toán hoàn toàn bệnh mắt hột, cơ bản giải quyết vấn đề khô mắt do thiếu Vitamin A ở trẻ em. Việt Nam hiện cũng làm chủ nhiều kỹ thuật nhãn khoa hiện đại ngang tầm khu vực như Phẫu thuật Phaco, Phẫu thuật SMILE Pro, Máy OCT - OCTA, Điều trị Laser võng mạc, Phẫu thuật dịch kính - võng mạc, Khám mắt cộng đồng...
Tuy nhiên, hiện nay, Việt Nam đang đối mặt tình trạng già hóa dân số làm gia tăng bệnh lý mắt liên quan tuổi tác. Người mắc bệnh đái tháo đường đang gia tăng nhanh - là nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa ở người trưởng thành. Tình trạng cận thị, đặc biệt cận thị bệnh lý ở trẻ em và thanh thiếu niên đang gia tăng.
Tiến sĩ, bác sĩ Dương Huy Lương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Bộ Y tế cũng nhìn nhận, thực tế cho thấy, công tác chăm sóc mắt vẫn còn những khoảng trống nhất định, hiện vẫn còn khoảng 16% cơ sở y tế trên cả nước chưa có bác sĩ chuyên khoa mắt, các kỹ thuật chuyên sâu mới chỉ được thực hiện ở các bệnh viện tuyến cuối. Mới chỉ có khoảng 2% bệnh nhân đái tháo đường được chụp võng mạc, trong khi bệnh võng mạc đái tháo đường ngày càng trở thành thách thức trong bối cảnh các bệnh không lây nhiễm gia tăng tại Việt Nam và trên thế giới. Ngoài ra, vẫn còn khoảng cách lớn trong tiếp cận dịch vụ chăm sóc mắt chất lượng cao giữa các khu vực và nhóm dân cư.
Trên cơ sở đó, lãnh đạo Cục Quản lý Khám, chữa bệnh nhấn mạnh 5 định hướng trọng tâm cho ngành nhãn khoa thời gian tới là cần đẩy mạnh tầm soát, phát hiện sớm các bệnh lý về mắt ngay từ tuyến y tế cơ sở theo tinh thần Nghị quyết 72/NQ-TW và Chương trình khám sức khỏe định kỳ toàn dân, tránh tình trạng chỉ can thiệp khi thị lực đã suy giảm nghiêm trọng. Khẩn trương củng cố hướng dẫn chẩn đoán, chuẩn hóa quy trình kỹ thuật, xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật và bộ tiêu chuẩn chất lượng lâm sàng chuyên ngành nhãn khoa. Phân bổ hợp lý nguồn nhân lực, tăng cường đào tạo nhân lực chuyên khoa mắt; kết nối hệ thống, phát huy vai trò tuyến đầu của các bệnh viện chuyên sâu ở các khu vực trong đào tạo, chuyển giao kỹ thuật cho tuyến dưới nhằm thu hẹp khoảng trống tiếp cận dịch vụ y tế. Đặc biệt, các hội nghị khoa học cần cởi mở chia sẻ cả những ca lâm sàng thất bại để rút kinh nghiệm, từ đó, cải tiến chất lượng một cách toàn diện. Các bệnh viện mắt lớn, đặc biệt tại Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội cần nâng tầm chất lượng dịch vụ tiệm cận quốc tế, không chỉ thu hút chuyên gia nước ngoài đến trao đổi chuyên môn mà còn sẵn sàng đón khách quốc tế, người có thu nhập cao tham gia Đề án Du lịch y tế của Chính phủ.
Với chủ đề “Diễn đàn khoa học kết nối hai đầu cầu đất nước”, Hội nghị HOOC 5 được xây dựng theo hướng “đa chuyên ngành” với các phiên chuyên sâu về giác mạc, dịch kính - võng mạc, khúc xạ, thể thủy tinh, glaucoma, nhãn nhi, tạo hình thẩm mỹ - thần kinh nhãn khoa, điều dưỡng, kỹ thuật viên khúc xạ và bác sĩ trẻ. Đặc biệt, việc tổ chức các phiên dành riêng cho điều dưỡng, kỹ thuật viên và bác sĩ trẻ thể hiện định hướng phát triển nguồn nhân lực chăm sóc mắt toàn diện, thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng, tăng cường hợp tác đa ngành trong nhãn khoa. Hội nghị lần này thu hút sự tham gia của nhiều chuyên gia quốc tế đến từ Australia, Ấn Độ, Hoa Kỳ, Singapore, Đức cùng các chuyên gia hàng đầu trên cả nước. Điểm nổi bật của HOOC5 là sự cập nhật kiến thức, kỹ năng ứng dụng thực tiễn mạnh mẽ các công nghệ và nhiều kỹ thuật mới chuyên sâu, hiện đại đang được ứng dụng trên thế giới.
Thạc sĩ, bác sĩ Lê Anh Tuấn, Giám đốc Bệnh viện Mắt Thành phố Hồ Chí Minh, Trưởng Ban tổ chức cho biết, hội nghị năm nay đánh dấu bước tiến quan trọng trong hợp tác khoa học, cập nhật công nghệ hiện đại và xây dựng chính sách y tế, định hướng phát triển của ngành nhãn khoa. Khác với các kỳ hội nghị trước chủ yếu tập trung vào cập nhật kỹ thuật điều trị, HOOC5 mở rộng phạm vi sang các vấn đề mang tính chiến lược như, phòng chống mù lòa, quản lý bệnh viện, cải tiến chất lượng, chuyển đổi số và mô hình chăm sóc mắt tích hợp. Hội nghị không chỉ góp phần nâng cao chất lượng điều trị chuyên khoa mắt, đáp ứng nhu cầu khám sức khỏe mắt toàn dân mà còn hướng tới mục tiêu lâu dài là giảm gánh nặng mù lòa trong cộng đồng./.
