Trong giai đoạn hiện nay, giá trị cuối cùng của nghiên cứu phải được thể hiện ở khả năng tạo ra công nghệ, sản phẩm, doanh nghiệp, thị trường và những đóng góp thiết thực cho đời sống.
Mạnh dạn đưa kết quả nghiên cứu có tiềm năng ứng dụng vào các chương trình ươm tạo, khởi nghiệp và chuyển giao công nghệ; nghiên cứu sâu hơn, kết nối rộng hơn, ứng dụng nhanh hơn và tạo giá trị lớn hơn cho đất nước là những nội dung chính của hội thảo “Khơi dậy và kết nối các nguồn lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo”.
Sự kiện nằm trong chuỗi các hoạt động hưởng ứng Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam do Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tổ chức ngày 29/5 tại Hà Nội.
Kết nối thực chất trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo
Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, đổi mới phương thức quản trị quốc gia và đưa đất nước phát triển bứt phá trong kỷ nguyên mới. Điều đó đòi hỏi các tổ chức khoa học, các nhà khoa học và cả cộng đồng doanh nghiệp phải cùng nhau đưa khoa học, công nghệ trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp, là động lực tăng trưởng thực chất của nền kinh tế.
Phát biểu khai mạc hội thảo, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Hồng Thái, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam nhấn mạnh, trong giai đoạn hiện nay, yêu cầu đặt ra đối với khoa học và công nghệ đã thay đổi rất căn bản. Giá trị cuối cùng của nghiên cứu phải được thể hiện ở khả năng tạo ra công nghệ, sản phẩm, doanh nghiệp, thị trường và những đóng góp thiết thực cho đời sống. Đổi mới sáng tạo không thể là nỗ lực đơn lẻ của một viện nghiên cứu hay một nhóm nhà khoa học. Đó phải là sự cộng hưởng của Nhà nước với vai trò kiến tạo; doanh nghiệp dẫn dắt thị trường; viện nghiên cứu và trường đại học tạo ra tri thức, công nghệ; nhà đầu tư chia sẻ rủi ro; các tổ chức hỗ trợ đổi mới sáng tạo kết nối, chuẩn hóa, tư vấn và thế hệ trẻ với khát vọng tiên phong, dám nghĩ, dám làm.
Với tinh thần đó, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Hồng Thái cho biết: Viện Hàn lâm xác định đổi mới sáng tạo trong giai đoạn tới theo ba hướng lớn là đưa kết quả nghiên cứu ra khỏi phòng thí nghiệm, đến gần hơn với doanh nghiệp và đời sống; kết nối chặt chẽ hơn giữa nhà khoa học, doanh nghiệp và nhà đầu tư; hình thành môi trường ươm tạo và khởi nghiệp công nghệ ngay trong hệ sinh thái của Viện.
Viện Hàn lâm mong muốn các doanh nghiệp chủ động đặt hàng nghiên cứu, đặt bài toán công nghệ từ nhu cầu thực tiễn của sản xuất và thị trường. Đây chính là cơ sở quan trọng để các nhà khoa học định hướng nghiên cứu sát thực tiễn hơn, tạo ra các sản phẩm có khả năng thương mại hóa cao hơn và giải quyết trực tiếp những thách thức của doanh nghiệp và xã hội. Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam sẽ đồng hành cùng doanh nghiệp trong toàn bộ quá trình từ nghiên cứu, thử nghiệm, hoàn thiện công nghệ đến chuyển giao và phát triển sản phẩm. Qua đó xây dựng mối quan hệ hợp tác theo hướng cùng đầu tư, cùng nghiên cứu, cùng chia sẻ lợi ích, cùng phát triển bền vững.
Từ góc nhìn khác nhau của nhiều chủ thể trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, các đại biểu đã thảo luận về việc khơi dậy và kết nối các nguồn lực nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
Theo ông Vũ Hồng Quân, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam cần nhìn thẳng vào thực tế là năng lực nghiên cứu và nhân lực công nghệ ở Việt Nam chưa được chuyển hóa tương xứng thành năng lực công nghệ của doanh nghiệp. Samsung đã đưa vào vận hành Trung tâm nghiên cứu và phát triển tại Hà Nội với khoảng 2.200 nhân sự; Bosch Global Software Technologies tại Việt Nam có khoảng 4.000 nhân sự cho thấy kỹ sư Việt Nam hoàn toàn có thể tham gia chuỗi nghiên cứu và phát triển tiêu chuẩn quốc tế. Tuy nhiên phần năng lực ấy chưa được kết nối đủ mạnh với doanh nghiệp trong nước. Nhiều kỹ sư Việt Nam nghiên cứu và phát triển cho sản phẩm, thị trường toàn cầu, trong khi doanh nghiệp Việt Nam khi cần đổi mới vẫn phải mua máy móc, thuê tư vấn, nhập phần mềm hoặc tìm giải pháp từ nước ngoài.
Ông Vũ Hồng Quân cho rằng, đây là một dạng “chảy máu chất xám tại chỗ”: nhân lực ở Việt Nam, năng lực kỹ thuật ở Việt Nam nhưng giá trị thương mại chủ yếu đi theo chuỗi sản phẩm và đơn đặt hàng của doanh nghiệp nước ngoài. Thương mại hóa công nghệ chỉ thực chất khi tri thức khoa học đi được vào thị trường, công nghệ làm cho doanh nghiệp mạnh lên, nhà khoa học được ghi nhận xứng đáng và nền kinh tế hình thành thêm năng lực cạnh tranh mới.
Cùng với nhiều chủ trương, chính sách phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, tài sản trí tuệ và quản trị tài sản trí tuệ cũng đang ngày càng được quan tâm, đặc biệt với các Viện nghiên cứu, các nhà khoa học.
Tiến sĩ Nguyễn Hữu Cẩn, Quyền Viện trưởng Viện Sở hữu trí tuệ quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) đánh giá, ở góc độ quản trị hiện đại, tài sản trí tuệ không chỉ là kết quả đầu ra của hoạt động nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo, mà còn là “hạ tầng mềm” của nền kinh tế tri thức. Quyền sở hữu trí tuệ chính là cơ chế pháp lý để biến tri thức thành tài sản, biến kết quả nghiên cứu thành hàng hóa, biến ý tưởng sáng tạo thành nguồn lực phát triển có khả năng giao dịch, đầu tư, chuyển giao và thương mại hóa. Tài sản trí tuệ chỉ thực sự phát huy giá trị khi được đặt trong một hệ sinh thái kết nối mở. Một bằng sáng chế tự thân chưa tạo ra giá trị kinh tế nếu không kết nối được với doanh nghiệp, thị trường, nhà đầu tư và năng lực sản xuất. Một startup sở hữu công nghệ tốt nhưng thiếu kết nối hệ sinh thái cũng rất khó tăng trưởng.
Cầu nối vững chắc ươm tạo khởi nghiệp
Với mong muốn góp phần kết nối, hỗ trợ các chủ thể trong hệ sinh thái sáng tạo và khởi nghiệp, dịp này, Trung tâm Đổi mới sáng tạo công nghệ cao (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) thành lập Câu lạc bộ ươm tạo và khởi nghiệp.
Câu lạc bộ không chỉ dừng lại là một sân chơi của những người đam mê đổi mới sáng tạo mà sẽ trở thành cầu nối vững chắc giữa thành tựu nghiên cứu khoa học của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, năng lực thương mại hóa của doanh nghiệp và khát vọng khởi nghiệp của các nhà khoa học. Câu lạc bộ gồm 3 ban chuyên trách: Ban hỗ trợ về Sở hữu trí tuệ và Pháp lý; Ban hỗ trợ Truyền thông và Kết nối doanh nghiệp, nhà đầu tư và Ban hỗ trợ Kết nối khoa học, Đổi mới sáng tạo và Nâng cao năng suất.
Ông Trần Văn Trung, Chủ tịch Câu lạc bộ cam kết với điểm tựa công nghệ vững chắc từ Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, kết hợp sự hỗ trợ pháp lý, huấn luyện đào tạo khởi nghiệp, cùng nguồn lực tài chính và kinh nghiệm phát triển kinh doanh của các doanh nghiệp, Câu lạc bộ sẽ là bệ phóng vững chắc, đồng hành và chứng kiến sự bứt phá của các doanh nghiệp khoa học công nghệ, tạo ra những kỳ lân khởi nghiệp bằng chính trí tuệ và khát vọng Việt Nam.
Kết nối để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, hợp tác để cùng phát triển bền vững và đem lại giá trị thiết thực, trong khuôn khổ sự kiện, Trung tâm Đổi mới sáng tạo công nghệ cao đã ký kết thỏa thuận hợp tác với các đối tác./.
