Lễ hội truyền thống Từ Lương Xâm là một lễ hội lớn thu hút đông đảo du khách. Về với lễ hội không chỉ là dịp ôn lại trang sử vàng oanh liệt của dân tộc, mà còn thể hiện lòng thành kính, tri ân sâu sắc đối với Đức vương Ngô Quyền và các bậc tiền nhân.
Ngày 3/3, tức 15 tháng giêng năm Bính Ngọ, tại khu di tích quốc gia đặc biệt Từ Lương Xâm, phường Đông Hải, thành phố Hải Phòng đã diễn ra Lễ khai hội truyền thống Từ Lương Xâm và kỷ niệm 1088 năm chiến thắng Bạch Đằng và 1082 năm ngày mất của Đức vương Ngô Quyền.
Lễ hội truyền thống Từ Lương Xâm năm 2026 diễn ra từ ngày 1/3 đến ngày 5/3 (tức 13 đến 17 tháng Giêng) với nhiều nghi lễ truyền thống như: Lễ thỉnh quang, khai quang, tấu nghinh, an vị, lễ tế hàng Tổng, lễ rước truyền thống, lễ dâng hương tưởng niệm Đức vương Ngô Quyền.
Trong ngày khai hội, một điểm độc đáo của lễ hội là lễ rước với sự tham gia của các đoàn rước: Lương Xâm, Xâm Bồ, Hải An, Đông Hải 1, Đông Hải 2. Các đoàn rước với cờ, hoa, lọng, kiệu, đồ tế trong trang phục truyền thống xuất phát từ các di tích thờ Đức vương Ngô Quyền trên địa bàn các phường về Từ Lương Xâm thể hiện tâm nguyện, lòng biết ơn sâu sắc của nhân dân đối với người anh hùng dân tộc Ngô Quyền.
Hình ảnh đoàn rước với đông đủ các tầng lớp nhân dân trong trang phục truyền thống, cờ hội, hoa, lọng, kiệu, đồ tế thể hiện sự trang nghiêm, tôn kính với các bậc tiền nhân. Cùng với đó là những màn biểu diễn múa lân – sư – rồng, võ thuật cổ truyền và trống hội rộn ràng. Tất cả tái hiện khí thế oai hùng của dân tộc, như nhắc nhớ về chiến công lẫy lừng trên dòng sông Bạch Đằng lịch sử, nơi Đức vương Ngô Quyền đã lãnh đạo quân dân ta đánh bại quân Nam Hán.
Trong thời gian diễn ra lễ hội có nhiều hoạt động văn hóa, trò chơi dân gian, thi đấu cờ tướng, bóng chuyền, viết thư pháp, biểu diễn vở cải lương về thân thế, sự nghiệp Đức vương Ngô Quyền.
Lễ hội truyền thống Từ Lương Xâm là một lễ hội lớn thu hút đông đảo du khách. Về với lễ hội không chỉ là dịp ôn lại trang sử vàng oanh liệt của dân tộc, mà còn thể hiện lòng thành kính, tri ân sâu sắc đối với Đức vương Ngô Quyền và các bậc tiền nhân. Chị Trịnh Thị Huyền, tổ dân phố Phương Lưu (phường Đông Hải) cho biết, lần thứ 3 được tham dự lễ hội, chị cảm thấy bồi hồi xúc động và tự hào, biết ơn công lao của cha ông đi trước và thấy thêm yêu quê hương mình.
Theo đại diện lãnh đạo phường Đông Hải, công tác quản lý, tổ chức lễ hội được tổ chức chu đáo, trang trọng, theo đúng thuần phong mỹ tục địa phương và quy định của pháp luật, góp phần nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho nhân dân.
Ngô Quyền sinh năm Mậu Ngọ (năm 898) ở ấp Đường Lâm, trong một gia đình có truyền thống yêu nước, chống giặc ngoại xâm. Từ nhỏ, ông đã biểu hiện là một người trí dũng song toàn. Năm 931, Ngô Quyền được cử làm tướng tiên phong đánh đuổi giặc Nam Hán, chiếm thành Đại La. Ông đưa quân ra vùng biển Đông Bắc đóng ở vùng hạ lưu sông Bạch Đằng, lập đại bản doanh ở Lương Xâm. Lợi dụng địa hình phức tạp và thủy triều ở vùng cửa biển, ông đã thiết lập trận địa bãi cọc Bạch Đằng, nhờ đó, đã tiêu diệt toàn bộ đạo quân xâm lược tại đây.
Mùa Xuân năm 939, Ngô Quyền lên ngôi vua, xưng là Ngô Vương, đóng đô ở Cổ Loa, xây dựng nhà nước độc lập, tự chủ và trị vì đất nước trong 6 năm. Năm 944, ông qua đời. Lịch sử đã ghi nhận: Ngô Quyền là vị vua khai tử thời kỳ Bắc thuộc kéo dài hơn một nghìn năm, khai sinh ra thời đại tự chủ của dân tộc. Với công đức của Ngô Quyền, nhiều triều đại đã ban sắc phong suy tôn ông là “Thượng đẳng tối linh Đại Vương”, là “Ngô Vương Thiên Tử”, là “vị tổ trung hưng của dân tộc”.
Tưởng nhớ công ơn Đức Vương Ngô Quyền, nhân dân quanh vùng cửa sông Bạch Đằng đã lập nhiều đền thờ ông, trong đó, Từ Lương Xâm được suy tôn là Từ Cả - là một trong “tứ linh từ” của huyện cổ An Dương xưa, được xây trên khu đất Ngô Quyền đặt đại bản doanh để đánh giặc Nam Hán khi xưa. Năm 2022, Lễ hội truyền thống Từ Lương Xâm được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Tháng 2/2025, cụm di tích Từ Lương Xâm được xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt./.
