Khi doanh nghiệp có thể đầu tư thuận lợi hơn, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và tạo ra nhiều giá trị hơn tại địa phương, nguồn lực tư nhân mới thực sự trở thành động lực cho tăng trưởng của tỉnh Lai Châu.
Xác định kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng của phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030, Lai Châu đang đặt trọng tâm vào cải thiện môi trường đầu tư, tháo gỡ điểm nghẽn về đất đai, vốn, thủ tục, thị trường và tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào những lĩnh vực tỉnh có lợi thế.
Đây cũng là những vấn đề gắn với yêu cầu triển khai Nghị quyết số 09-NQ/TU ngày 4/3/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư, phát triển kinh tế tư nhân thành động lực quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Lai Châu giai đoạn 2026-2030. Nghị quyết được tỉnh xác định là một trong những chuyên đề quan trọng cần tập trung quán triệt, tổ chức thực hiện trong giai đoạn mới.
*Tạo môi trường để doanh nghiệp phát huy nguồn lực
Nghị quyết 09-NQ/TU đặt vấn đề phát triển kinh tế tư nhân trong mối quan hệ với thu hút đầu tư và yêu cầu tạo dựng môi trường thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Với một địa phương miền núi còn nhiều khó khăn như Lai Châu, yêu cầu này càng có ý nghĩa khi nguồn lực ngân sách có giới hạn, trong khi nhu cầu đầu tư vào hạ tầng sản xuất, chế biến, thương mại, du lịch và các ngành kinh tế mới ngày càng lớn.
Thực tế tại Diễn đàn kinh tế tư nhân Việt Nam, Vòng đối thoại địa phương - tỉnh Lai Châu với chủ đề “Kinh tế tư nhân Việt Nam: Đột phá thể chế - Hợp lực công tư” cho thấy những điểm nghẽn doanh nghiệp quan tâm khá cụ thể: tiếp cận vốn, quỹ đất, thủ tục hành chính, thông tin quy hoạch, thị trường, công nghệ và chuyển đổi số.
Gần 200 doanh nghiệp, hợp tác xã, thanh niên khởi nghiệp cùng đại diện các hiệp hội doanh nghiệp, doanh nhân trẻ trên địa bàn tỉnh tham dự diễn đàn. Điều đáng chú ý là các ý kiến không chỉ dừng ở việc đề nghị tháo gỡ khó khăn cho từng doanh nghiệp, mà đặt ra yêu cầu rộng hơn về cách tổ chức lại các nguồn lực kinh tế tại địa phương.
Ông Phan Tấn Đạt, Phó Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, cho rằng Lai Châu có nhiều dư địa tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị nông nghiệp, kinh tế cửa khẩu, chế biến, du lịch và logistics. Theo ông, mắc ca, chè, nông sản đặc sản, kinh tế xanh và thương mại biên giới có thể tạo ra giá trị lớn hơn nếu được đầu tư bài bản.
Nhìn từ ý kiến này, bài toán thu hút đầu tư của Lai Châu không chỉ nằm ở việc có thêm bao nhiêu dự án, mà còn là thu hút được loại hình đầu tư nào, có khả năng kết nối với lợi thế sẵn có của địa phương và tạo ra giá trị gia tăng ở đâu.
Đây cũng là vấn đề được đặt ra từ phía doanh nghiệp. Ông Nguyễn Hồng Hạnh, Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Dũng Long, kiến nghị tỉnh hoàn thiện quy hoạch vùng nguyên liệu tập trung, có chính sách ưu đãi phát triển nông nghiệp, hỗ trợ xúc tiến đầu tư và xuất khẩu. Những đề xuất này xuất phát trực tiếp từ nhu cầu sản xuất, khi doanh nghiệp muốn đầu tư dài hạn nhưng cần có vùng nguyên liệu, thị trường và cơ chế hỗ trợ đủ ổn định.
Từ góc độ chính quyền, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu Nguyễn Sỹ Cảnh nhấn mạnh quan điểm thành công của doanh nghiệp cũng là thành công của tỉnh; đồng thời yêu cầu các sở, ban, ngành và UBND cấp xã, phường chuyển mạnh từ tư duy “quản lý doanh nghiệp” sang “đồng hành, phục vụ và kiến tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển”.
Theo đó, việc xử lý kiến nghị phải rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn và rõ kết quả; những vấn đề thuộc trách nhiệm của chính quyền phải chủ động giải quyết, không đùn đẩy, né tránh hoặc để doanh nghiệp tự xoay xở với những thủ tục thuộc trách nhiệm hướng dẫn của cơ quan nhà nước.
Đây chính là một trong những nội dung có thể xem là thước đo việc đưa Nghị quyết 09-NQ/TU vào thực tiễn: chủ trương phát triển kinh tế tư nhân chỉ tạo ra tác động khi được chuyển thành những thay đổi cụ thể trong môi trường đầu tư, cách thức giải quyết thủ tục và khả năng tiếp cận nguồn lực của doanh nghiệp.
*Doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị địa phương
Một trong những vấn đề được phản ánh rõ tại diễn đàn là khoảng cách giữa tiềm năng và giá trị thực tế của sản phẩm địa phương. Ngành chè là một ví dụ.
Lai Châu hiện có khoảng 10.800 ha chè, trong đó 8.400 ha đang cho thu hoạch, sản lượng khoảng 61.000 tấn chè búp tươi. Năm 2025, tỉnh xuất khẩu khoảng 5.924 tấn chè, đạt kim ngạch 13,6 triệu USD và phát triển 21 sản phẩm OCOP từ chè.
Nhưng theo phản ánh của doanh nghiệp tại diễn đàn, phần lớn sản phẩm vẫn được tiêu thụ dưới dạng nguyên liệu hoặc chè chế biến truyền thống; sản phẩm chế biến sâu có giá trị gia tăng cao còn hạn chế. Diện tích sản xuất theo các tiêu chuẩn như VietGAP, hữu cơ còn nhỏ; việc ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường chưa tạo được bước đột phá.
Những hạn chế này cho thấy yêu cầu của Nghị quyết 09-NQ/TU không chỉ là tạo điều kiện để khu vực tư nhân có thêm doanh nghiệp, mà còn phải tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình nâng cao giá trị những ngành hàng thế mạnh của tỉnh.
Bà Nguyễn Mỹ Linh, Giám đốc Công ty Xuất nhập khẩu và thương mại Thiên Bảo Lai Châu, cho rằng cần phát triển vùng nguyên liệu chất lượng cao, đẩy mạnh chế biến sâu, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường; đồng thời hoàn thiện liên kết giữa chính quyền, doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân.
Ý kiến này đặt ra một hướng tiếp cận đáng chú ý: doanh nghiệp tư nhân không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà phải trở thành một chủ thể tổ chức sản xuất và thị trường.
Nếu doanh nghiệp chỉ mua nguyên liệu rồi bán sản phẩm thô, phần lớn giá trị của chuỗi vẫn nằm ngoài địa phương. Ngược lại, khi doanh nghiệp tham gia từ xây dựng vùng nguyên liệu, tiêu chuẩn hóa sản xuất, chế biến, xây dựng thương hiệu đến phân phối, giá trị tạo ra có khả năng được giữ lại nhiều hơn tại địa phương, đồng thời tạo thêm việc làm và thị trường ổn định cho người dân.
Đây cũng là lý do những vấn đề như thương mại điện tử, chuyển đổi số và năng lượng xanh được đưa vào nội dung đối thoại. Ông Vương Thế Mẫn, Giám đốc Sở Công Thương Lai Châu, cho biết ngành đang hỗ trợ doanh nghiệp, người dân đưa sản phẩm của tỉnh lên các sàn thương mại điện tử, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận khách hàng và thị trường.
Trong khi đó, các tham luận tại diễn đàn đề cập việc ứng dụng điện mặt trời độc lập, bám tải và bám tải có lưu trữ nhằm giảm chi phí năng lượng, chủ động nguồn điện và nâng cao hiệu quả vận hành cho doanh nghiệp, cơ sở sản xuất và hộ sử dụng điện.
Những câu chuyện này cho thấy “khơi thông nguồn lực tư nhân” không chỉ là tháo gỡ một thủ tục hay tạo thêm một ưu đãi. Quan trọng hơn là hình thành môi trường để doanh nghiệp có thể đầu tư dài hạn, đổi mới công nghệ, tổ chức lại sản xuất và mở rộng thị trường.
Đây cũng là hướng phù hợp với hệ thống chủ trương mới của Lai Châu. Bên cạnh Nghị quyết 09-NQ/TU về thu hút đầu tư và phát triển kinh tế tư nhân, tỉnh đã ban hành Nghị quyết 10-NQ/TU về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đến năm 2030; Nghị quyết xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực đột phá, nền tảng thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững.
Như vậy, phát triển kinh tế tư nhân đang được đặt trong một hệ thống chính sách rộng hơn, từ cải thiện môi trường đầu tư, phát triển nông nghiệp hàng hóa đến khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Vấn đề còn lại là tổ chức thực hiện.
Những cam kết của lãnh đạo tỉnh về việc lắng nghe doanh nghiệp, công khai minh bạch thông tin, giải quyết công việc nhanh nhất có thể và xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan sẽ chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển thành kết quả cụ thể trong từng dự án, từng ngành hàng và từng doanh nghiệp.
Các kiến nghị tại diễn đàn được Ban tổ chức tổng hợp, chuyển tới các vòng đối thoại tiếp theo của Diễn đàn kinh tế tư nhân Việt Nam năm 2026. Với Lai Châu, đây cũng là cơ hội để những vấn đề phát sinh từ thực tiễn doanh nghiệp tiếp tục được đưa trở lại quá trình hoàn thiện chính sách.
Từ Nghị quyết 09-NQ/TU đến thực tiễn sản xuất, khoảng cách cần được rút ngắn chính là khoảng cách giữa chủ trương và khả năng tiếp cận nguồn lực của doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp có thể đầu tư thuận lợi hơn, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và tạo ra nhiều giá trị hơn tại địa phương, nguồn lực tư nhân mới thực sự trở thành động lực cho tăng trưởng Lai Châu./.
