Tại triển lãm, họa sĩ Nguyễn Trà Vinh đã khai thác triệt để đặc tính của sơn mài để gợi mở những suy tư về ranh giới giữa nội tâm và thế giới bên ngoài.
Trong đời sống mỹ thuật đương đại, sơn mài luôn được xem là một chất liệu đặc biệt, vừa mang giá trị nghệ thuật độc đáo, vừa chứa đựng chiều sâu văn hóa. Với mong muốn mở rộng góc nhìn về sơn mài truyền thống, chiều 3/4 tại Hà Nội, họa sĩ Nguyễn Trà Vinh giới thiệu tới công chúng yêu nghệ thuật Thủ đô những sáng tác của mình qua triển lãm “Trong và ngoài”.
Triển lãm dẫn dắt người xem bước vào một không gian nghệ thuật đặc biệt với những: “Chân trời nghiêng”, “Lòng mẹ”, “Tự họa”, “Dưới mặt trời”, “Sen xanh”, “Sen đỏ”, “Giao cảm”… Hình tượng con người được khai thác theo hướng cách điệu, kết hợp yếu tố dân gian và siêu thực. Những nhân vật với đường nét mềm mại như đang trôi trong không gian ký ức, gợi liên tưởng đến đời sống tinh thần, tín ngưỡng và những câu chuyện văn hóa.
Nhà phê bình nghệ thuật Phạm Minh Quân nhận định: các tác phẩm của Nguyễn Trà Vinh không kể chuyện theo lối trực tiếp. Những gương mặt với ánh nhìn xa vắng, những hình thể lặng im trong không gian nửa thực nửa mơ gợi mở về một nội giới song hành cùng thực tại. Sơn son, then, vàng quỳ được tiết chế để tạo nên chiều sâu trầm mặc. Tác giả khuyến khích người xem dừng lại, "lắng nghe" bề mặt và khoảng lặng.
Sơn mài vốn được xem là chất liệu đòi hỏi sự kiên nhẫn, chờ đợi. Tại triển lãm “Trong và ngoài”, họa sĩ Nguyễn Trà Vinh đã khai thác triệt để đặc tính này để gợi mở những suy tư về ranh giới giữa nội tâm và thế giới bên ngoài, giữa những gì có thể nhìn thấy và những gì chỉ có thể cảm nhận, từ đó nới rộng giới hạn tiếp cận nghệ thuật hiện đại.
Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam Lương Xuân Đoàn nhận xét: khi thưởng lãm, công chúng không cần phân định rõ ràng giữa “trong” và “ngoài”. Những hình thể, không gian trong tranh Nguyễn Trà Vinh gợi cảm giác như ký ức từ miền xa thẳm nào đó.
Họa sĩ Lương Xuân Đoàn cũng cho rằng sơn mài Việt là một thế giới khó có thể thấu hiểu đến tận cùng. Người sáng tạo chỉ nên cảm nhận, để đường nét buông thả tự nhiên, còn màu sắc cứ lặng lẽ vùi xuống, tự sống âm ỉ cho đến khi được khơi lên, có thể rực rỡ tươi vui hoặc lắng lại trong gam trầm tư. Bảng màu truyền thống của sơn mài vì thế vẫn vẹn nguyên từ xa xưa, chưa từng cũ đi.
Trong nỗ lực làm mới nghệ thuật sơn mài, bên cạnh bút pháp hiện thực với các đề tài quen thuộc như lao động, sinh hoạt, phong cảnh, nhiều họa sĩ đã mạnh dạn thử nghiệm các khuynh hướng biểu hiện, trừu tượng, siêu thực. Ngôn ngữ tạo hình được nới rộng, không còn bó buộc trong quy chuẩn tỷ lệ hay phối cảnh, mà chú trọng yếu tố biểu cảm, trang trí và cảm xúc cá nhân. Trong bối cảnh đó, triển lãm “Trong và ngoài” được xem là một dấu ấn đáng chú ý, ghi nhận hành trình sáng tạo của cá nhân nghệ sĩ, đồng thời góp phần khơi gợi, làm nổi bật những giá trị bền vững của nghệ thuật sơn mài Việt.
Họa sĩ Nguyễn Trà Vinh sinh tại Cẩm Phả, Quảng Ninh. Sau khi tốt nghiệp Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam, anh bắt đầu với tranh lụa trước khi chuyển hẳn sang sơn mài từ đầu những năm 2000.
Triển lãm mở cửa đón khách tham quan đến ngày 12/4 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, 66 Nguyễn Thái Học, Hà Nội./.
