Từ ngày 1/1/2026, Nghị định 338/2025/NĐ-CP có hiệu lực, mở rộng cơ hội tiếp cận nguồn vốn ưu đãi cho người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, với mức vay tối đa bằng 100% tổng chi phí phải trả trước khi xuất cảnh.
Tại Nghệ An, nguồn vốn mới đang được triển khai, song thực tế cho thấy, vẫn còn “rào cản” giữa chính sách và khả năng tiếp cận của người lao động.
Vốn vay tiếp sức cho những chuyến đi xa
Từ khu tái định cư thủy điện Bản Vẽ, những con đường dẫn vào bản Thanh Lam, bản Chà Coong, xã Hạnh Lâm không còn mang vẻ đìu hiu như trước. Những ngôi nhà được dựng lên từ ngày người dân về nơi ở mới nay dần được thay thế bằng căn nhà kiên cố, nhà tầng khang trang.
Theo anh Lương Thanh Tuyến, Tổ trưởng Tổ vay vốn xã Hạnh Lâm, bên cạnh kinh tế rừng và trang trại, lao động đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài đang trở thành một trong những nguồn thu nhập quan trọng của nhiều gia đình. Tiền gửi về từ những thị trường như Đài Loan (Trung Quốc), Nhật Bản... giúp không ít hộ có điều kiện sửa sang nhà cửa, đầu tư sản xuất, lo cho con học hành.
Gia đình chị Lương Thị Hương Lan và anh Bùi Công Kỳ là một ví dụ. Căn nhà mới của vợ chồng người Thái vừa được hoàn thiện đầu năm nay, sau khi anh Kỳ (45 tuổi) cùng con trai Bùi Công Trường (18 tuổi) đi làm việc tại Đài Loan (Trung Quốc).
Để trang trải các khoản chi phí ban đầu cho hành trình đi làm việc ở nước ngoài, gia đình chị Hương Lan phải huy động nhiều nguồn lực khác nhau, trong đó có nguồn vốn vay ưu đãi dành cho người lao động là đồng bào dân tộc thiểu số. Theo chị Lan, khoản vay này không chỉ tạo thêm điều kiện để hai cha con thực hiện kế hoạch mà còn giúp gia đình giảm áp lực vay mượn từ các nguồn vốn lãi suất cao. Với những hộ kinh tế khó khăn, nguồn vốn ưu đãi thực sự có ý nghĩa quyết định.
Trong hơn 10 năm làm Tổ trưởng Tổ vay vốn, anh Tuyến nhận thấy, nhu cầu đi làm việc ở nước ngoài của người dân, đặc biệt với đồng bào dân tộc thiểu số ở những địa bàn còn khó khăn có thể tạo ra bước chuyển đáng kể về thu nhập.
Cũng ở xã Hạnh Lâm, ông Lương Văn Tý, ở bản Thanh Lam là một trong những hộ sớm tiếp cận nguồn vốn theo chính sách mới. Năm nay, con trai ông là Lương Văn Xi (sinh năm 1992) và con dâu Lương Thị Nguyền (sinh năm 2001) cùng sang Đài Loan (Trung Quốc) làm việc. Mỗi người được vay 93 triệu đồng, tương ứng các khoản chi phí được ghi trong hợp đồng ký với doanh nghiệp đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài.
“Hai cháu mới sang hơn 3 tháng nhưng đã có việc làm ổn định và hàng tháng đều gửi tiền về. Với khoản vay của hai vợ chồng, mỗi năm, gia đình phải trả cả gốc và lãi khoảng 24 triệu đồng. Mức này phù hợp với khả năng của gia đình”, ông Tý chia sẻ.
Những trường hợp như gia đình ông Tý cho thấy ý nghĩa trực tiếp của chính sách tín dụng ưu đãi, thay vì lo lắng trước khoản chi phí ban đầu, người lao động có thể sử dụng nguồn vốn chính sách thực hiện hợp đồng, sau đó, trả nợ bằng thu nhập từ quá trình làm việc.
Từ đầu năm 2026 đến nay, xã Hạnh Lâm có 51 người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, chủ yếu tại các thị trường châu Á. Tổng số người đang làm việc ở nước ngoài của xã hiện lên tới 632 người.
Theo ông Lê Văn Giang, Chủ tịch UBND xã Hạnh Lâm, là địa bàn biên giới, bán sơn địa, điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, việc làm tại chỗ chưa đa dạng nên đi làm việc ở nước ngoài là hướng đi phù hợp đối với nhiều lao động.
Đáng chú ý, phần lớn những người có nhu cầu xuất cảnh thuộc các gia đình khó khăn hoặc đồng bào dân tộc thiểu số. Vì vậy, việc giải ngân vốn ưu đãi đúng thời điểm có thể giúp họ chủ động nguồn tài chính, tránh phải tìm đến những khoản vay bên ngoài với chi phí lớn.
“Cú hích” về vốn vì thế không chỉ nằm ở con số 100% chi phí được vay mà còn ở khả năng giúp người lao động yên tâm hơn khi đưa ra quyết định đi làm việc ở nước ngoài.
Đưa chính sách đến gần hơn với người dân
Theo Phòng Lao động - Việc làm - An toàn lao động, Sở Nội vụ Nghệ An, toàn tỉnh hiện có hơn 151.000 lao động đang làm việc ở nước ngoài, riêng năm 2026 có hơn 12.000 người. Trong số này, gần 25.000 người thuộc hộ nghèo, cận nghèo hoặc là người dân tộc thiểu số. Thế nhưng, số người tiếp cận được nguồn vốn ưu đãi lại chưa tương xứng.
Tại địa bàn Thanh Chương (cũ), năm 2025, dư nợ chương trình cho vay người lao động đi làm việc ở nước ngoài đạt khoảng 1,498 tỷ đồng, với 35 lao động. Từ đầu năm 2026 đến tháng 8/2026, mới phát sinh thêm 4 trường hợp vay vốn theo Nghị định 338.
Theo ông Nguyễn Hùng Cường, Phó Giám đốc Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Thanh Chương, số liệu này chưa phản ánh đầy đủ số lao động trên địa bàn đang hoặc có nhu cầu đi làm việc ở nước ngoài.
Một nguyên nhân đáng chú ý là người lao động chưa nắm đầy đủ các quy định mới, đặc biệt về đối tượng được vay, mức vay, điều kiện và hồ sơ cần thiết. Khi không biết mình thuộc diện được hưởng chính sách, nhiều người có xu hướng tự xoay sở nguồn tiền hoặc tìm đến các kênh vay khác.
Ở chiều ngược lại, quá trình hoàn thiện hồ sơ cũng có thể trở thành một “nút thắt”. Một số doanh nghiệp đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài chưa cung cấp đầy đủ giấy tờ cần thiết khiến người lao động mất thêm thời gian hoặc gặp khó khăn khi làm thủ tục vay vốn.
Tại huyện Anh Sơn (cũ), nguồn vốn hỗ trợ lao động đi làm việc ở nước ngoài đang được triển khai thông qua ba chương trình tín dụng chính sách, gồm chương trình theo Nghị định 61/2015/NĐ-CP, chương trình dành cho đối tượng chính sách đi lao động có thời hạn ở nước ngoài theo Quyết định 365/2004/QĐ-TTg và chương trình theo Nghị định 338/2025/NĐ-CP. Đến đầu tháng 8/2026, tổng dư nợ của ba chương trình đạt hơn 1,07 tỷ đồng, với 17 khách hàng còn dư nợ. Chất lượng tín dụng được duy trì, không phát sinh nợ quá hạn song số lượng người vay vẫn khá khiêm tốn so với nhu cầu thực tế.
Ông Phan Thanh Tú, Giám đốc Phòng giao dịch, Ngân hàng Chính sách xã hội Anh Sơn cho rằng, một bộ phận lao động chưa biết rõ những thay đổi trong chính sách, chưa xác định được mình có thuộc diện vay vốn hay không, được vay bao nhiêu và cần chuẩn bị những giấy tờ gì. Ngoài ra, phương thức người lao động tìm kiếm cơ hội việc làm ở nước ngoài cũng ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn. Những trường hợp đi qua các doanh nghiệp, đơn vị không bảo đảm đầy đủ hồ sơ hoặc không theo con đường chính ngạch sẽ khó đáp ứng yêu cầu của chương trình tín dụng.
Trên phạm vi toàn tỉnh, chương trình cho vay người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo Nghị định 338 triển khai từ đầu năm 2026 nhưng đến nay mới có 90 người vay, tổng số tiền hơn 7 tỷ đồng. Một số địa phương vẫn chưa phát sinh trường hợp vay vốn theo chính sách mới.
Thực tế này cho thấy, bên cạnh việc mở rộng nguồn vốn, vấn đề quan trọng là làm sao để chính sách đến đúng người, đúng thời điểm, đáp ứng nhu cầu vay vốn ngày càng lớn của người lao động.
Để nguồn vốn trở thành “đòn bẩy”, việc tuyên truyền cần được thực hiện ngay từ khi người lao động bắt đầu tìm hiểu thị trường lao động nước ngoài, thay vì chỉ hướng dẫn khi họ hoàn tất hợp đồng và chuẩn bị xuất cảnh. Chính quyền cơ sở, tổ chức chính trị - xã hội, ngân hàng và doanh nghiệp đưa lao động đi cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn để người dân biết rõ quyền lợi, điều kiện vay, quy trình thực hiện.
Theo ông Phan Thanh Huyền, Trưởng phòng Kế hoạch nghiệp vụ tín dụng, Ngân hàng Chính sách xã hội, Chi nhánh Nghệ An, thời gian tới, đơn vị tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền về chính sách cho vay, tập trung vào những điểm mới của Nghị định 338/2025/NĐ-CP. Ngân hàng phối hợp với chính quyền địa phương, các tổ chức chính trị - xã hội và đơn vị liên quan rà soát, nắm bắt nhu cầu của người lao động có nguyện vọng đi làm việc ở nước ngoài. Những người đủ điều kiện sẽ được hướng dẫn cụ thể về chính sách, thủ tục và hồ sơ, qua đó, rút ngắn thời gian tiếp cận vốn.
Trong bối cảnh đi làm việc ở nước ngoài là kênh tạo việc làm, tăng thu nhập, việc nâng mức vay tối đa 100% chi phí trước xuất cảnh là bước tiến đáng kể. Tuy nhiên, chính sách chỉ phát huy hiệu quả khi người dân biết và tiếp cận thuận lợi. Với Nghệ An, vấn đề không chỉ là nguồn vốn mà còn là đưa vốn ưu đãi đến đúng người, đúng nhu cầu. Khi đó, mỗi khoản vay có thể mở ra cơ hội việc làm, cải thiện sinh kế cho gia đình./.
