Trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động, nông nghiệp, nông dân và nông thôn góp phần cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế của Việt Nam bình quân trên 10%.
Ngày 31/3, tại Hà Nội, Báo điện tử Dân Việt tổ chức hội thảo “Động lực cho tăng trưởng kinh tế hai con số và triển vọng nông nghiệp 2026”.
Diễn ra trong bối cảnh Ban Chấp hành Trung ương Đảng vừa bế mạc hội nghị lần thứ II, nhà báo Nguyễn Văn Hoài, Tổng Biên tập Báo điện tử Dân Việt cho biết, hội thảo là diễn đàn trao đổi đa chiều, mang tính xây dựng, nơi các nhà quản lý, chuyên gia kinh tế, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp cùng phân tích các động lực tăng trưởng mới, nhận diện cơ hội và thách thức, đồng thời đề xuất giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn, góp phần lan tỏa tinh thần đổi mới và khát vọng phát triển của đất nước.
Năm 2026, ngành nông nghiệp hướng tới mục tiêu 75 tỷ USD với trọng tâm là chế biến sâu và xây dựng thương hiệu quốc gia. Đây không chỉ là câu chuyện về những con số tỷ USD, mà còn là câu chuyện về bản lĩnh của người nông dân và doanh nghiệp Việt Nam. Trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động, mục tiêu tăng trưởng bình quân trên 10% đặt ra yêu cầu cấp thiết phải khai thác hiệu quả mọi động lực. Nông nghiệp, nông dân và nông thôn được xác định không đứng ngoài cuộc trong chiến lược phát triển.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động phức tạp, yêu cầu tìm kiếm động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế Việt Nam ngày càng trở nên cấp thiết. Theo Tiến sĩ Cấn Văn Lực, chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng Đầu tư và Phát triển (BIDV), Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính và Tiền tệ Quốc gia, tăng trưởng không phải là câu chuyện ngắn hạn mà là chiến lược dài hạn, có thể kéo dài đến năm 2045, thậm chí xa hơn.
Về mô hình phát triển, Ngân hàng Thế giới gợi ý mô hình “3i” cho các nước đang phát triển như Việt Nam, gồm ba bước: tăng đầu tư (investment), nhập khẩu và hấp thụ công nghệ (infusion), đổi mới sáng tạo (innovation). Tuy nhiên, theo Tiến sĩ Cấn Văn Lực, Việt Nam cần đi tắt đón đầu, kết hợp đồng thời cả 3 yếu tố thay vì thực hiện tuần tự, bởi nếu đi theo lộ trình từng bước sẽ khó đạt mục tiêu tăng trưởng cao và thu nhập cao vào năm 2045.
Trong nhiệm kỳ vừa qua, một số chỉ tiêu phát triển chưa đạt như kỳ vọng. Năng suất lao động chỉ tăng khoảng 5,2–5,3%, trong khi yêu cầu mới là 8,5%. Kinh tế số mới đóng góp khoảng 14%, thấp hơn mục tiêu 20% và định hướng đạt 30% vào năm 2030. Ngoài ra, chỉ số hạnh phúc của Việt Nam hiện xếp thứ 46 thế giới, mục tiêu đến năm 2030 là vào top 40.
Đáng chú ý, khu vực nông nghiệp vẫn là lĩnh vực có năng suất lao động thấp nhất, cần được cải thiện mạnh mẽ. Hiện nay, tăng trưởng nông nghiệp đạt khoảng 3,5–4%, nhưng để đóng góp cho mục tiêu tăng trưởng hai con số, cần nâng mức tăng trưởng lên khoảng 4,5–5%.
Trước thực tế này, Tiến sĩ Cấn Văn Lực đề xuất một loạt giải pháp, trong đó nhấn mạnh việc ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và tỷ giá, bảo đảm an ninh năng lượng, ổn định thị trường tài chính và bất động sản. Đặc biệt, việc giữ ổn định mặt bằng lãi suất được xem là điều kiện quan trọng nhằm thúc đẩy tăng trưởng.
Về nguồn lực tài chính cho tăng trưởng, ông Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho biết, tăng trưởng kinh tế hiện nay vẫn phụ thuộc chủ yếu vào tín dụng ngân hàng và đầu tư công. Hiện dư nợ tín dụng tăng khoảng 19% nhưng tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) chỉ đạt khoảng 8%, phản ánh hiệu quả sử dụng vốn còn hạn chế. Trong khi đó, thị trường vốn dù đã phát triển nhưng chưa thực sự bền vững, chưa tạo đủ niềm tin để thu hút nhà đầu tư.
Nhận định về bối cảnh giai đoạn 2025–2026, Tiến sĩ Trần Công Thắng, Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng, Việt Nam sẽ phải đối mặt với nhiều biến số khó lường, từ các chính sách thuế quan mới của Hoa Kỳ đến những bất ổn địa chính trị tại khu vực Trung Đông. Nông nghiệp Việt Nam hiện có lợi thế xuất khẩu nhưng vẫn phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu nguyên liệu, đồng thời phải đáp ứng các yêu cầu mới về phát triển bền vững, cam kết khí hậu và chứng chỉ xanh. Đây là những yếu tố buộc ngành phải chuyển đổi mạnh mẽ nếu muốn giữ vững vị thế tại các thị trường cao cấp.
Hướng tới xây dựng hệ sinh thái nông nghiệp toàn diện, các chuyên gia cho rằng nông nghiệp không chỉ dừng ở sản xuất hàng hóa mà cần kết nối chặt chẽ với công nghiệp thực phẩm, du lịch nông thôn và công nghiệp chế tạo. Việt Nam cần hoàn thiện thể chế để khơi thông nguồn lực đất đai và vốn, đồng thời phát huy vai trò của hợp tác xã trong việc dẫn dắt nông dân tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Bằng cách chuyển đổi từ ‘sản xuất xanh’ sang ‘giá trị xanh’ và chủ động xây dựng kịch bản phòng ngừa rủi ro thị trường, ngành nông nghiệp chắc chắn sẽ đóng góp xứng đáng vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của đất nước trong giai đoạn tới.
Tại hội thảo, các chuyên gia cũng phân tích sâu cả bình diện kinh tế vĩ mô và vi mô trong bối cảnh thế giới biến động khó lường, từ xung đột Trung Đông đến những thay đổi trong cấu trúc thương mại toàn cầu. Trọng tâm thảo luận xoay quanh các “nút thắt” của nền kinh tế như dư địa của các động lực truyền thống, vai trò của khoa học công nghệ, bài toán vốn và nâng cao năng lực khu vực kinh tế tư nhân. Hội thảo đồng thời ghi nhận nhiều kiến nghị, sáng kiến và kinh nghiệm thực tiễn từ doanh nghiệp, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số, hướng tới phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn 2026–2030./.
