Tại nhiều địa phương vùng cao Tuyên Quang, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, đưa các loại cây có giá trị kinh tế cao vào sản xuất đang mở ra hướng nâng cao thu nhập cho người dân.
Trong đó, mô hình trồng dưa chuột vụ Đông gắn với ứng dụng kỹ thuật tưới nhỏ giọt và liên kết tiêu thụ sản phẩm bước đầu phát huy hiệu quả, góp phần hình thành vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa, hướng tới quy trình canh tác an toàn, đạt tiêu chuẩn VietGAP.
Hiệu quả kinh tế từ chuyển đổi cây trồng
Những ngày này, trên các diện tích trồng dưa chuột tại xã Việt Lâm, người dân tập trung chăm sóc, theo dõi quá trình sinh trưởng của cây. Hiện mô hình trồng dưa chuột vụ Đông tại xã có diện tích hơn 10 ha, thu hút gần 30 hộ tham gia. Người dân áp dụng hệ thống tưới nhỏ giọt nhằm chủ động nguồn nước, tiết kiệm công lao động và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Ông Vi Đức Thuật, Giám đốc Hợp tác xã Tân Gia Vi cho biết, hợp tác xã đã liên kết với người dân trồng dưa chuột trên địa bàn xã trong 3 năm nay. Hợp tác xã đầu tư giống, phân bón, hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc và bao tiêu sản phẩm. Đến kỳ thu hoạch, xe của hợp tác xã đến tận ruộng thu mua, giúp người dân thuận lợi trong tiêu thụ nông sản, yên tâm sản xuất.
Qua các vụ triển khai, mô hình trồng dưa chuột liên kết tại xã Việt Lâm cho năng suất trên 50 tấn/ha/vụ, doanh thu ước đạt từ 300 - 350 triệu đồng/ha, lợi nhuận sau khi trừ chi phí đạt khoảng 150 - 170 triệu đồng/ha/vụ. Đây là mức thu nhập khá cao, tạo động lực để người dân tiếp tục đầu tư mở rộng sản xuất.
Trên những ruộng dưa chuột xanh mướt, bà Triệu Mùi Chiều (thôn Hát, xã Việt Lâm) đang cần mẫn kiểm tra, chăm sóc từng gốc cây, điều chỉnh hệ thống tưới nước. Gia đình bà hiện trồng khoảng 10 sào dưa chuột, chia thành nhiều khu ruộng với thời điểm xuống giống khác nhau. Có ruộng cây mới bắt đầu lên mầm, có ruộng đang phát triển thân, lá, trong khi một số diện tích đã ra hoa, chuẩn bị hình thành những lứa quả đầu tiên. Dự kiến khoảng 20 ngày nữa, diện tích dưa đang ra hoa sẽ bước vào thu hoạch.
Bà Chiều chia sẻ, việc gieo trồng so le giúp gia đình thu hoạch luân phiên, ruộng này thu xong lại đến ruộng khác, tránh tình trạng sản phẩm tập trung cùng thời điểm, đồng thời duy trì nguồn thu liên tục.
Đã có 8 năm trồng dưa chuột, bà Chiều tích lũy được nhiều kinh nghiệm trong lựa chọn giống, làm đất và chăm sóc. Trước đây, những diện tích ruộng này chủ yếu trồng ngô và hoa màu khác nhưng hiệu quả kinh tế không cao. Từ khi chuyển sang trồng dưa chuột, tham gia liên kết với Hợp tác xã, thu nhập gia đình được cải thiện rõ rệt.
Với khoảng 10 sào, mỗi vụ gia đình bà thu về khoảng 170 triệu đồng. Thời gian tới, bà dự định tiếp tục mở rộng diện tích, đầu tư chăm sóc để nâng cao năng suất và thu nhập.
Tăng cường liên kết, hướng tới sản xuất VietGAP
Cùng với xã Việt Lâm, mô hình trồng dưa chuột liên kết tiêu thụ sản phẩm cũng được triển khai tại một số địa phương khác trên địa bàn tỉnh như Vị Xuyên, Linh Hồ, Tân Tiến và Thượng Sơn. Việc chuyển đổi những diện tích đất sản xuất kém hiệu quả sang trồng dưa chuột góp phần đa dạng hóa cơ cấu cây trồng, nâng cao thu nhập cho người dân.
Bà Hoàng Thị Thanh Huyền, Bí thư Đảng ủy xã Việt Lâm cho biết, địa phương xác định chuyển đổi cơ cấu cây trồng là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, tăng thu nhập cho người dân. Thời gian tới, xã tiếp tục rà soát diện tích phù hợp, vận động người dân tham gia liên kết sản xuất, phối hợp với hợp tác xã từng bước mở rộng mô hình.
Trong năm 2027, xã Việt Lâm định hướng phát triển thêm diện tích trồng dưa chuột, gắn mở rộng quy mô với nâng cao chất lượng sản phẩm, hướng tới sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP. Qua đó, từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung, nâng cao giá trị nông sản và đáp ứng yêu cầu thị trường.
Từ hiệu quả bước đầu tại Việt Lâm nói riêng và các địa phương vùng cao tỉnh Tuyên Quang nói chung, cây dưa chuột đang cho thấy triển vọng trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Phát triển mô hình gắn với liên kết tiêu thụ, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và sản xuất an toàn sẽ góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai, nâng cao thu nhập cho người dân, thúc đẩy phát triển nông nghiệp hàng hóa theo hướng bền vững./.
