Phòng, chống bạo lực học đường không chỉ dừng ở việc xử lý các vụ việc đã xảy ra mà cần chú trọng nhận diện nguy cơ, can thiệp sớm và hỗ trợ học sinh thường xuyên.
Để xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, ngành Giáo dục đang tăng cường phối hợp với các cơ quan chức năng, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng, tư vấn tâm lý và trách nhiệm của gia đình, nhà trường trong phòng ngừa bạo lực học đường.
*Chuyển trọng tâm sang phòng ngừa chủ động
Theo thông tin tại Hội nghị đánh giá việc triển khai công tác phòng, chống bạo lực học đường, giáo dục kỹ năng và tư vấn học đường do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức ngày 11/11 tại Hà Nội, công tác phối hợp liên ngành trong phòng ngừa, phát hiện và hỗ trợ học sinh có nguy cơ đã đạt được những kết quả bước đầu.
Thực hiện Kế hoạch phối hợp liên ngành số 113/KHPH-BCĐ ngày 30/7/2026 giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo và Bộ Công an, 34 tỉnh, thành phố đã triển khai các hoạt động phối hợp phòng, chống bạo lực học đường. Trong đó, 11.787 cơ sở giáo dục ký kết phối hợp với Công an địa phương, đạt 95,66%; tổ chức 50.347 buổi tuyên truyền với hơn 11,67 triệu lượt học sinh tham gia.
Theo báo cáo tháng 9/2026 của 27/34 Sở Giáo dục và Đào tạo, các đơn vị đã phát hiện, hỗ trợ sớm 623 trường hợp có nguy cơ, mâu thuẫn; thực hiện 356.207 lượt tư vấn, hỗ trợ tâm lý.
Những kết quả này cho thấy hoạt động phối hợp giữa ngành Giáo dục, lực lượng Công an và các cơ quan liên quan đã từng bước được tăng cường, góp phần nâng cao nhận thức, phát hiện sớm nguy cơ và hỗ trợ học sinh.
Tuy nhiên, công tác phòng, chống bạo lực học đường vẫn đối mặt với nhiều khó khăn, nhất là trong phát hiện, nhận diện các dấu hiệu ban đầu, tổ chức tư vấn tâm lý và phối hợp xử lý tình huống. Ở một số nơi, nguồn nhân lực, năng lực chuyên môn, không gian tư vấn và kinh phí còn hạn chế; mạng lưới hỗ trợ học sinh chưa đáp ứng yêu cầu. Việc tiếp nhận, trao đổi thông tin giữa nhà trường, gia đình, công an, y tế và chính quyền địa phương chưa thực sự thông suốt.
Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Thị Quyên Thanh nhấn mạnh, phòng, chống bạo lực học đường không thể tách rời giáo dục kỹ năng và tư vấn học đường. Đây là những hoạt động có mối quan hệ chặt chẽ, bổ trợ cho nhau trong quá trình phòng ngừa, phát hiện và hỗ trợ học sinh.
Theo Thứ trưởng, những kết quả đạt được mới là bước đầu. Để tạo chuyển biến bền vững, cần tiếp tục khắc phục các điểm nghẽn về tổ chức thực hiện, nguồn lực và trách nhiệm phối hợp.
“Nếu chỉ giao thêm nhiệm vụ mà chưa xác định rõ thẩm quyền, đầu mối, nguồn lực và cách đánh giá kết quả thì khó tạo chuyển biến bền vững. Phối hợp chỉ thực sự hiệu quả khi mỗi chủ thể thực hiện đúng phần việc của mình, có cơ chế kết nối và cùng chịu trách nhiệm đối với những khoảng trống phát sinh”, Thứ trưởng Nguyễn Thị Quyên Thanh nhận định.
Từ thực tiễn này, Thứ trưởng yêu cầu chuyển mạnh từ xử lý khi vụ việc đã xảy ra sang phòng ngừa chủ động; từ tuyên truyền đơn thuần sang giáo dục kỹ năng có thực hành; từ tư vấn theo vụ việc sang lắng nghe, hỗ trợ liên tục; từ phối hợp trên văn bản sang cơ chế vận hành thực chất.
Theo Thứ trưởng, điều quan trọng không phải là có thêm quy định hay hoạt động mà phải tạo được những chuyển biến thực chất trong công tác phòng, chống bạo lực học đường, phù hợp với điều kiện của từng địa phương và cơ sở giáo dục.
*Tăng cường phối hợp, ứng phó với bạo lực trên không gian mạng
Cùng với các hình thức bạo lực thể chất, tinh thần trong trường học, những nguy cơ phát sinh trên không gian mạng đang đặt ra yêu cầu mới đối với công tác phòng ngừa và bảo vệ học sinh.
Phó Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên (Bộ Giáo dục và Đào tạo) Nguyễn Xuân An Việt cho biết, hệ thống văn bản hiện hành đã bao quát những nội dung cơ bản của công tác phòng, chống bạo lực học đường. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai đòi hỏi tiếp tục rà soát, cụ thể hóa các quy định, tập trung vào bốn nhóm vấn đề: phạm vi và tình huống bạo lực; cơ chế phối hợp và trách nhiệm; chất lượng giáo dục kỹ năng, tư vấn học đường; chuyển đổi số.
Trong đó, cần làm rõ cách nhận diện bạo lực thể chất, tinh thần, bắt nạt trên không gian mạng và những hành vi xảy ra ngoài khuôn viên trường học nhưng ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn, học tập của học sinh.
Đồng thời, cần xác định trách nhiệm bảo vệ, hỗ trợ trong các mối quan hệ giữa học sinh với học sinh, học sinh với nhà giáo và những hành vi liên quan đến người ngoài nhà trường; tránh đồng nhất mọi vi phạm liên quan đến học sinh với bạo lực học đường để áp dụng cùng một cơ chế xử lý.
Đề cập đến vấn đề này, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thành Nam, Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, nhiều biểu hiện, dấu hiệu ban đầu của bạo lực học đường trên mạng xã hội chưa được nhận diện rõ ràng, trong khi những hình thức dụ dỗ, lừa gạt có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
Theo ông Trần Thành Nam, công tác tuyên truyền, giáo dục cần được tăng cường, đồng thời phải gắn với việc nhận diện, xử lý những tình huống cụ thể phát sinh trong lớp học, trường học và trên không gian mạng.
Nhà trường cần chủ động nắm bắt diễn biến tâm lý, các mối quan hệ và những biểu hiện bất thường của học sinh để có biện pháp hỗ trợ kịp thời. Đối với gia đình, việc quan tâm, lắng nghe và đồng hành có ý nghĩa quan trọng, giúp trẻ sẵn sàng chia sẻ những khó khăn, nguy cơ đang gặp phải.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thành Nam nhấn mạnh, cha mẹ cần tiếp nhận thông tin từ con một cách không phán xét, tạo sự tin tưởng để trẻ chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ khi đối diện với những tình huống không an toàn.
Bên cạnh việc nhận diện các hành vi bạo lực, công tác giáo dục kỹ năng cũng cần hướng tới trang bị cho học sinh khả năng ứng phó với những nguy cơ trong cuộc sống.
Thiếu tướng Huỳnh Thới An, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (Bộ Công an) cho rằng, giáo dục kỹ năng phải gắn với yêu cầu bảo đảm môi trường học tập an toàn cho học sinh, sinh viên.
Từ những khó khăn trong triển khai giáo dục kỹ năng phòng cháy, chữa cháy, Thiếu tướng Huỳnh Thới An kiến nghị tiếp tục kiện toàn cơ chế phối hợp liên ngành theo hướng đi vào chiều sâu, tăng cường lồng ghép nội dung và trang bị thiết bị phục vụ giảng dạy, thực hành kỹ năng an toàn trong nhà trường.
Thực tiễn tại các địa phương cũng cho thấy, phòng, chống bạo lực học đường không thể chỉ dựa vào hoạt động quản lý, giáo dục trong phạm vi nhà trường mà cần sự phối hợp thường xuyên giữa gia đình, cơ quan chức năng và chính quyền địa phương.
Ông Nguyễn Văn Thạch, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Lâm Đồng cho biết, ngành Giáo dục tỉnh xác định bạo lực học đường không còn là vấn đề nội bộ của ngành mà đòi hỏi sự tham gia của cả hệ thống chính trị.
Trên cơ sở đó, Sở Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo 100% trường phổ thông phối hợp với Công an địa phương tổ chức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh.
Ở cấp tỉnh, hai ngành phối hợp tổ chức các hoạt động tuyên truyền trực tiếp về phòng, chống ma túy, bảo đảm trật tự, an toàn giao thông, thu hút hàng chục nghìn lượt giáo viên, học sinh tham gia.
Cùng với các hoạt động tuyên truyền, các cơ sở giáo dục duy trì cơ chế trao đổi thông tin hai chiều với cha mẹ học sinh nhằm kịp thời nắm bắt tình hình, phối hợp quản lý, giáo dục và hỗ trợ học sinh khi phát sinh nguy cơ, mâu thuẫn.
Từ những kết quả và khó khăn được chỉ ra, yêu cầu đặt ra là tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị trong tiếp nhận thông tin, phát hiện nguy cơ, can thiệp và hỗ trợ học sinh. Đặc biệt, cần nâng cao năng lực đội ngũ làm công tác tư vấn học đường, bảo đảm điều kiện về nhân lực, chuyên môn và cơ sở vật chất để hoạt động hỗ trợ tâm lý được thực hiện thường xuyên, liên tục.
Cùng với đó, việc giáo dục kỹ năng cần gắn với các tình huống thực tế, giúp học sinh biết nhận diện nguy cơ, ứng xử phù hợp, giải quyết mâu thuẫn và tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết. Các hoạt động phòng ngừa phải chú trọng cả môi trường học đường trực tiếp và không gian mạng, nơi những mâu thuẫn, hành vi bắt nạt có thể phát sinh và tác động đến tâm lý, quá trình học tập của học sinh.
Nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu quả công tác này, Thứ trưởng Nguyễn Thị Quyên Thanh cho rằng, cần chuyển từ phối hợp mang tính hình thức sang cơ chế vận hành thực chất, trong đó mỗi chủ thể thực hiện đúng trách nhiệm, có sự kết nối và cùng giải quyết những vấn đề phát sinh.
Việc tăng cường phát hiện sớm, tư vấn, hỗ trợ liên tục và xử lý kịp thời các nguy cơ, mâu thuẫn là những yếu tố quan trọng để phòng ngừa bạo lực học đường. Khi gia đình, nhà trường và các cơ quan chức năng phối hợp chặt chẽ, học sinh sẽ có thêm điều kiện được bảo vệ, hỗ trợ và phát triển trong môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh./.

