Tăng trưởng hai con số của Phú Thọ cần được nhìn nhận như một quá trình kết hợp nhiều động lực.
Với mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân 11-12% trong giai đoạn 2026-2030, tỉnh Phú Thọ tập trung khai thác mạnh dư địa dịch vụ, đầu tư, doanh nghiệp trong nước, khoa học công nghệ và năng suất. Đây cũng là những giải pháp để tỉnh tạo nền tăng trưởng mới, trong đó công nghiệp tiếp tục giữ vai trò chủ lực.
* Nâng cao chất lượng tăng trưởng của doanh nghiệp
Một yêu cầu xuyên suốt của giai đoạn 2026-2030 là nâng chất lượng tăng trưởng. Đến năm 2030, tỉnh đặt mục tiêu có khoảng 45 nghìn doanh nghiệp hoạt động; kinh tế số chiếm từ 30% GRDP trở lên và TFP đóng góp 55-60% vào tăng trưởng. Năng suất lao động được đặt mục tiêu tăng bình quân trên 12%/năm.
Điều đó đòi hỏi chuyển trọng tâm từ mở rộng đầu vào sang nâng hiệu quả sử dụng vốn và lao động. Đổi mới thiết bị, tự động hóa, cải tiến quy trình, nâng kỹ năng lao động, cải thiện quản trị và ứng dụng dữ liệu phải tạo ra năng suất và giá trị gia tăng cụ thể. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vì vậy không chỉ là một định hướng phát triển riêng, mà phải trở thành yếu tố tác động trực tiếp đến từng ngành, doanh nghiệp và sản phẩm.
Đối với doanh nghiệp trong nước, mục tiêu không chỉ dừng ở số lượng. Chuyên đề nhấn mạnh phải nhìn vào vốn thực hiện, lao động, doanh thu, năng suất, quy mô sản xuất và khả năng tham gia chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp tư nhân cần được hỗ trợ về quản trị, công nghệ, vốn và tiêu chuẩn; đồng thời tăng khả năng trở thành nhà cung ứng cho khu vực FDI. Đây là hướng quan trọng để nâng tỷ lệ nội địa hóa và giữ lại nhiều hơn giá trị được tạo ra trên địa bàn.
Khu vực FDI vẫn là động lực quan trọng nhưng cũng đặt ra yêu cầu nâng chất lượng liên kết. Các doanh nghiệp lớn đang hoạt động được tính toán có thể đóng góp bình quân khoảng 3,78 điểm phần trăm vào tăng trưởng giai đoạn 2026-2030. Tuy nhiên, mức đóng góp này chịu ảnh hưởng bởi thị trường, đơn hàng, tỷ giá, giá nguyên liệu, logistics, năng lượng và lao động. Vì vậy, cần đánh giá FDI không chỉ qua vốn đăng ký mà cả giá trị tăng thêm, việc làm, công nghệ và mức mua hàng trong nước.
Tăng trưởng hai con số của Phú Thọ cần được nhìn nhận như một quá trình kết hợp nhiều động lực. Công nghiệp tiếp tục là nền tảng; đầu tư tạo thêm năng lực sản xuất; dịch vụ mở rộng mức độ lan tỏa; doanh nghiệp trong nước tăng sức mạnh nội sinh; còn khoa học công nghệ, chuyển đổi số và năng suất nâng chất lượng tăng trưởng.
Mục tiêu 11-12%/năm vì thế không chỉ được đo bằng con số GRDP cuối cùng mà cần được cụ thể hóa thành sản lượng, công suất, đơn hàng, tiến độ dự án, vốn thực hiện, năng suất lao động và giá trị tăng thêm của từng ngành.
Trên nền GRDP khoảng 412,4 nghìn tỷ đồng năm 2025, Phú Thọ có thêm không gian và nguồn lực để mở rộng quy mô kinh tế. Song để biến lợi thế thành kết quả tăng trưởng thực tế, trọng tâm sẽ là tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy nhanh tiến độ các dự án, mở rộng thị trường, nâng năng lực doanh nghiệp, phát triển dịch vụ và đặc biệt nâng hiệu quả sử dụng vốn, lao động và công nghệ. Đây là những yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng và tính bền vững của tăng trưởng trong giai đoạn 2026-2030.
* Công nghiệp tiếp tục tạo đà, dịch vụ phải tăng tốc
Giai đoạn 2021-2025, kinh tế Phú Thọ duy trì đà tăng trưởng trong điều kiện có nhiều biến động. Tính theo địa giới sau hợp nhất, GRDP theo giá hiện hành năm 2025 đạt khoảng 412,4 nghìn tỷ đồng, tương đương trên 16,3 tỷ USD, gấp gần 1,7 lần năm 2020; GRDP bình quân đầu người đạt khoảng 111,4 triệu đồng. Riêng năm 2025, GRDP tăng 10,52%, đưa tốc độ tăng trưởng bình quân cả giai đoạn lên 7,9%/năm.
Động lực trực tiếp lớn nhất là công nghiệp và xây dựng, tăng bình quân 11,23%/năm, đóng góp khoảng 5,17 điểm phần trăm vào tăng trưởng GRDP. Công nghiệp chế biến, chế tạo, nhất là điện tử, máy vi tính và sản phẩm quang học, đóng vai trò nổi bật. Trong khi đó, dịch vụ tăng bình quân 7,09%, đóng góp khoảng 1,91 điểm phần trăm; nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 3,58%, tiếp tục giữ vai trò ổn định sản xuất, việc làm và đời sống dân cư.
Bước vào giai đoạn 2026-2030, chuyên đề sử dụng mức tăng trưởng 11,5%/năm làm mức tham chiếu để lượng hóa yêu cầu đóng góp. Theo đó, công nghiệp và xây dựng phải đóng góp bình quân 6,41 điểm phần trăm; dịch vụ 2,92 điểm; nông, lâm nghiệp và thủy sản 0,95 điểm; thuế sản phẩm 1,22 điểm phần trăm. Khoảng ba phần tư phần giá trị tăng thêm cần bổ sung so với giai đoạn 2021-2025 tập trung ở công nghiệp và xây dựng.
Kịch bản tăng trưởng cũng cho thấy sự thay đổi trong cơ cấu động lực. GRDP được định hướng tăng 11% năm 2026, 11,2% năm 2027, 11,5% năm 2028, 11,8% năm 2029 và 12% năm 2030. Công nghiệp và xây dựng tăng 16% năm 2026 rồi giảm dần còn 13,1% năm 2030, trong khi dịch vụ được định hướng tăng từ 9% lên 14%. Như vậy, công nghiệp vẫn phải tạo đà trong những năm đầu, nhưng dịch vụ sẽ phải đóng vai trò lớn hơn khi quy mô công nghiệp ngày càng mở rộng.
Điện tử tiếp tục là động lực có quy mô lớn nhất nhưng cũng là ngành tập trung rủi ro cao. Theo chuyên đề, chín ngành công nghiệp chủ lực có thể đóng góp khoảng 5,43 điểm phần trăm, riêng điện tử khoảng 4,47 điểm phần trăm vào mức tăng trưởng tham chiếu. Điều đó cho thấy chỉ cần đơn hàng, sản lượng hoặc công suất của nhóm ngành này biến động, tăng trưởng chung cũng có thể chịu ảnh hưởng đáng kể.
Vì vậy, yêu cầu đặt ra là vừa duy trì năng lực của các doanh nghiệp hiện hữu, vừa đa dạng hóa nguồn tăng trưởng. Các ngành ô tô, xe máy, hóa chất, thực phẩm, vật liệu xây dựng, cơ khí và công nghiệp hỗ trợ cần được phát triển theo hướng tạo thêm giá trị gia tăng. Đối với điện tử, dư địa không chỉ nằm ở tăng sản lượng mà còn ở nâng tỷ lệ nội địa hóa, phát triển nhà cung ứng trong nước, nghiên cứu phát triển, thiết kế, kiểm thử, phần mềm và dịch vụ kỹ thuật.
Đầu tư tiếp tục là điều kiện quan trọng để mở rộng năng lực sản xuất. Giai đoạn 2021-2025, tổng vốn đầu tư thực hiện trên địa bàn đạt khoảng 606,2 nghìn tỷ đồng, hệ số ICOR ước khoảng 5,62. Giai đoạn 2026-2030, tỉnh định hướng tổng vốn đầu tư thực hiện trên 910 nghìn tỷ đồng và mục tiêu ICOR khoảng 3,88. Điều đó cho thấy yêu cầu không chỉ là huy động vốn mà quan trọng hơn là nâng hiệu quả chuyển hóa vốn thành tài sản, công suất, sản lượng và giá trị tăng thêm.
Thực tế điều hành năm 2026 cũng cho thấy yêu cầu tăng tốc đang được đặt ra rất rõ. Sáu tháng đầu năm, GRDP của tỉnh tăng 10,18%, trong khi mục tiêu cả năm là 11%. Mới đây, Chủ tịch UBND tỉnh Trần Duy Đông yêu cầu các ngành, địa phương cụ thể hóa nhiệm vụ theo tháng, theo quý, xác định rõ đơn vị chủ trì và người chịu trách nhiệm; đồng thời “chuyển mạnh từ theo dõi tăng trưởng sang quản trị tăng trưởng bằng dữ liệu, chỉ tiêu, dự án, tiến độ và kết quả cụ thể”.
Không chỉ công nghiệp, dịch vụ cũng đứng trước yêu cầu chuyển từ tiềm năng sang giá trị tăng thêm thực tế. Logistics, thương mại, vận tải, du lịch, đô thị, y tế, giáo dục, dịch vụ chuyên môn và khoa học công nghệ được xác định là những lĩnh vực còn nhiều dư địa. Định hướng quan trọng là kết nối công nghiệp với logistics và dịch vụ kỹ thuật; du lịch với lưu trú, ăn uống, vận tải, bán lẻ; nông nghiệp với chế biến và hệ thống phân phối. Khi các ngành được tổ chức theo chuỗi, khả năng lan tỏa của tăng trưởng sẽ lớn hơn./.
