Việc xây dựng mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa là một chủ trương mới, Hà Nội vừa làm, vừa hoàn thiện, đòi hỏi tư duy đổi mới, cách làm sáng tạo và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị.
Trong Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 về "Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới", Bộ Chính trị đã trao cho Hà Nội sứ mệnh là trung tâm kiến tạo, giữ vai trò dẫn dắt, định hình mô hình và tư duy phát triển mới. Hà Nội đã phối hợp với các cơ quan liên quan, cụ thể hóa các giá trị, mục tiêu, đặc trưng của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam để xây dựng Đề án triển khai thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa.
*Hà Nội vừa làm, vừa hoàn thiện
Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hà Nội ban hành Nghị quyết số 16-NQ/TU ngày 8/7/2026 về xây dựng và triển khai thí điểm mô hình "xã, phường Xã hội chủ nghĩa" nhằm kiểm nghiệm, cụ thể hóa trong thực tiễn các giá trị mục tiêu và đặc trưng của chủ nghĩa xã hội Việt Nam ở cấp cơ sở; xây dựng mô hình quản trị xã, phường hiện đại, công khai, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả, nâng cao chất lượng cuộc sống và mức độ hài lòng của nhân dân. Qua quá trình thực hiện, thành phố hoàn thiện các hệ thống tiêu chí, cơ chế chính sách và phương thức tổ chức thực hiện, làm cơ sở đánh giá tổng kết và từng bước nhân rộng trên toàn thành phố và cả nước khi đủ điều kiện.
Đề án xây dựng 54 tiêu chí theo 8 nội dung cốt lõi xây dựng “xã, phường xã hội chủ nghĩa” với thang điểm 100 (trong đó 52 tiêu chí chính - 95 điểm và 2 tiêu chí tổng hợp: "Chỉ số hạnh phúc" và "Mức độ hài lòng chung" - 5 điểm). Đề án cũng xác định cụ thể 6 nhóm giải pháp gồm: Hoàn thiện thể chế; Tổ chức triển khai thí điểm có trọng tâm, trọng điểm với lộ trình cụ thể; Phát triển nguồn nhân lực; Bố trí nguồn lực; Ứng dụng công nghệ; Tăng cường truyền thông, tạo đồng thuận xã hội và phát huy quyền làm chủ của nhân dân.
Từ năm 2027-2030, thành phố triển khai đồng bộ tại địa bàn thí điểm, kiểm tra, giám sát; 124 xã/phường (còn lại) áp dụng các tiêu chí phù hợp để triển khai ngay tại địa phương mình. Năm 2030, thành phố sơ kết và hoàn thiện bộ tiêu chí. Giai đoạn 2031-2035, thành phố tiếp tục thực hiện và tổng kết Đề án vào năm 2035.
Thành phố lựa chọn 2 xã Phúc Thịnh và Thư Lâm là địa bàn triển khai thí điểm giai đoạn đầu. Đây là hai xã có vị trí cửa ngõ, hạ tầng tương đối đồng bộ và có dư địa phát triển phù hợp để triển khai thực hiện thí điểm, có vị trí tương đối độc lập, thuận lợi kết nối với các trục giao thông chính, hành lang xanh, hệ thống sông hồ và các không gian chức năng liên quan, đô thị hóa nhanh theo hướng xanh - thông minh - bền vững, có định hướng phát triển phù hợp. Việc thực hiện thí điểm song song, đến thời điểm cơ bản hoàn thiện sẽ nghiên cứu, báo cáo đề xuất Trung ương xem xét cho phép hợp nhất thành một theo thẩm quyền với kỳ vọng, đến năm 2030, Hà Nội cơ bản xây dựng được một mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa đảm bảo quy mô, điều kiện đáp ứng nhu cầu, thu hút khoảng 700.000 người dân sinh sống. Cùng với đó, 124 xã, phường còn lại của thành phố áp dụng các tiêu chí phù hợp để triển khai ngay từ năm 2026.
Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng nêu rõ, tinh thần chung là Thủ đô phải đi đầu, làm mẫu trong xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa, lấy kết quả thực hiện và sự hài lòng của nhân dân làm thước đo cuối cùng như chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Toàn hệ thống chính trị thành phố, đặc biệt là Đảng ủy UBND Thành phố và Đảng bộ, chính quyền, nhân dân hai xã Phúc Thịnh, Thư Lâm phải phát huy cao nhất tinh thần trách nhiệm, trí tuệ, bản lĩnh, tinh thần đổi mới sáng tạo và khát vọng phát triển để tập trung triển khai đưa Nghị quyết số 16-NQ/TU của Thành ủy và Quyết định số 3489/QĐ-UBND, ngày 12-7-2026 về triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” vào thực tế cuộc sống.
Việc xây dựng mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa là một chủ trương mới, có ý nghĩa chiến lược và là mục tiêu cao cả, Hà Nội vừa làm, vừa hoàn thiện, đòi hỏi quyết tâm chính trị rất cao, tư duy đổi mới, cách làm sáng tạo và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Các cấp, các ngành, các địa phương phát huy cao nhất tinh thần trách nhiệm, chủ động, quyết liệt trong tổ chức thực hiện đề án quan trọng này.
*Nâng cao toàn diện chất lượng cuộc sống
Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, xây dựng mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" không đơn thuần là đầu tư hạ tầng hay bố trí nguồn lực tài chính, mà phải hướng tới nâng cao toàn diện chất lượng cuộc sống và các mối quan hệ xã hội. Đặc biệt, 54 tiêu chí của mô hình thí điểm phải có yêu cầu cao hơn mức bình quân chung, tạo sự khác biệt và sức hấp dẫn, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân. Trong lĩnh vực giáo dục, không chỉ dừng ở trường đạt chuẩn quốc gia mà cần nghiên cứu chính sách hỗ trợ bữa ăn trưa, sách giáo khoa và mở rộng giáo dục văn hóa, nghệ thuật, kỹ năng xã hội. Các tiêu chí về gia đình văn hóa, phát triển hộ kinh doanh cũng cần được cụ thể hóa bằng những giải pháp thực chất, gắn với nâng cao chất lượng đời sống và tạo thuận lợi cho người dân phát triển kinh tế
Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Phúc Thịnh Hoàng Hải Đăng cho biết, xã xây dựng dự thảo Đề án "Xây dựng xã Phúc Thịnh theo mô hình xã xã hội chủ nghĩa" với quan điểm không chạy theo điểm số, không hình thức hóa các tiêu chí; mỗi tiêu chí phải được cụ thể hóa thành công việc, công trình, mô hình hoặc sự chuyển biến thực tế mà cán bộ, đảng viên và nhân dân có thể nhận biết, thụ hưởng và đánh g
Phúc Thịnh xác định tập trung đầu tư hạ tầng, giải phóng mặt bằng, nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, văn hóa và an sinh xã hội. Địa phương định hướng phát triển thương mại, dịch vụ, logistics gắn với trục Nhật Tân - Nội Bài, đồng thời khai thác giá trị 53 di tích lịch sử, văn hóa và 15 di sản văn hóa phi vật thể để phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa.
Bám sát bộ tiêu chí, đến nay, xã Phúc Thịnh tự đánh giá ước đạt 76,95/100 điểm, thuộc mức "Đạt yêu cầu". Các điểm mạnh tập trung ở nhóm chính trị, an sinh, an ninh và chuyển đổi số; các điểm yếu cần cải thiện tập trung ở nhóm kinh tế (thu nhập, năng suất), hạ tầng, môi trường (nước thải, không gian xanh) và văn hóa (khai thác di sản). Nhiều tiêu chí thể hiện rõ tính mới và tính ưu việt của mô hình như quản trị phục vụ, kinh tế xanh - số - tuần hoàn, thôn tự quản thông minh, chỉ số hạnh phúc, không gian sống xanh, quản trị dựa trên dữ liệu mới đang trong quá trình hình thành. Mục tiêu cuối cùng xã hướng tới không phải là hoàn thành đủ 54 tiêu chí về mặt hình thức mà phải là sản phẩm thực, nhân dân hạnh phúc.
Bí thư Đảng ủy xã Thư Lâm Nguyễn Thị Thanh Tâm chia sẻ, việc Thư Lâm được chọn là một trong hai địa phương đầu tiên của Hà Nội triển khai thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa vừa là vinh dự, vừa là trách nhiệm lớn đối với Đảng bộ, chính quyền và nhân dân địa phương. Đây không chỉ là thực hiện một đề án mới mà còn là cơ hội đổi mới tư duy quản trị, xây dựng chính quyền gần dân, trọng dân, vì dân, lấy sự hài lòng và hạnh phúc của nhân dân làm mục tiêu cao nhất.
Chủ tịch UBND xã Thư Lâm Phạm Trọng La nêu rõ, xây dựng xã xã hội chủ nghĩa là cam kết chính trị của cả hệ thống chính trị trước nhân dân, hướng tới mục tiêu đổi mới phương thức quản trị, nâng cao chất lượng phục vụ và không ngừng cải thiện đời sống người dân. Phong trào thi đua phải được cụ thể hóa bằng những công trình, phần việc và kết quả thiết thực. Đội ngũ cán bộ, đảng viên cần phát huy vai trò tiên phong, chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy quản trị, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo hiệu quả công việc. Địa phương tập trung xây dựng môi trường sáng - xanh - sạch - đẹp, đẩy mạnh chuyển đổi số, phát huy sáng kiến trong cán bộ và nhân dân, chăm lo an sinh xã hội, bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống, tạo chuyển biến rõ nét trong từng khu dân cư.
Ngày 31/7/2026, xã Thư Lâm phát động Chiến dịch "100 ngày hành động vì Thư Lâm phát triển - Vì hạnh phúc của nhân dân" và Cuộc thi "Sáng kiến Thư Lâm". Các cơ quan, đơn vị và 34 thôn đã đăng ký thực hiện 96 công trình, mô hình, phần việc trên 8 lĩnh vực; 100% chi bộ, cơ quan, đơn vị đăng ký mô hình, 100% cán bộ, đảng viên đăng ký ít nhất một việc làm vì nhân dân. Chỉ trong 36 ngày, địa phương đã huy động 6.837 lượt người tham gia, bóc xóa hơn 250 biển quảng cáo trái phép, trồng trên 1.040 cây xanh, chỉnh trang nhà văn hóa tại 34/34 thôn, vận động 352 hộ kinh doanh ký cam kết bảo đảm trật tự đô thị…Xã đẩy mạnh cải cách hành chính theo hướng phục vụ. Tỷ lệ giải quyết thủ tục hành chính đúng hạn đạt 99,1%; mô hình "Ngày không hẹn lại" đã giải quyết và trả kết quả ngay trong ngày đối với 405/405 hồ sơ đủ điều kiện, góp phần giảm thời gian, chi phí đi lại cho người dân…
Theo kết quả tự rà soát bước đầu, xã Thư Lâm dự kiến đạt 26/54 tiêu chí, tương đương 72,2/100 điểm. Các tiêu chí có kết quả tốt tập trung ở lĩnh vực hệ thống chính trị, an sinh xã hội, văn hóa, quốc phòng - an ninh; trong khi các tiêu chí về hạ tầng, môi trường, kinh tế, khoa học - công nghệ và dữ liệu vẫn còn khoảng cách cần tiếp tục hoàn thiện.
Hai xã đang nỗ lực từng ngày để từng bước hoàn thiện mô hình xã xã hội chủ nghĩa, xứng đáng là đơn vị tiên phong, mở đường cho các địa phương khác của Thủ đô học tập và nhân rộng…/.
Nội dung: Thanh Giang
Trình bày: Thanh Giang
Ảnh, video: TTXVN
