Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp bước đầu đã phát huy hiệu quả rõ nét trong việc giảm tầng nấc trung gian, rút ngắn quy trình xử lý công việc và nâng cao tính chủ động của chính quyền cơ sở.
Ngày 29/5, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Ninh đã tổ chức Hội nghị sơ kết 1 năm vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp. Đây là bước chuyển đổi toàn diện về tư duy quản trị nhằm thực hiện chủ trương của Trung ương về đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.
Các đại biểu cũng thẳng thắn nhìn nhận một số hạn chế, vướng mắc trong giai đoạn đầu chuyển tiếp như: áp lực khối lượng công việc chuyển giao cho cấp xã là rất lớn trong khi năng lực tiếp nhận chưa đồng đều; một số lĩnh vực đất đai, quy hoạch, công nghệ thông tin còn thiếu cán bộ chuyên môn sâu; khối lượng tài sản công và trụ sở dôi dư cần nhiều thời gian để xử lý quy trình pháp lý.
Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh Quản Minh Cường khẳng định, đối với Quảng Ninh, việc triển khai chính quyền địa phương 2 cấp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Là địa phương có địa bàn rộng, tính chất phát triển đa dạng, bao gồm đô thị, nông thôn, miền núi, biên giới, hải đảo và đặc khu; đồng thời nhiều năm qua luôn được Trung ương tin tưởng giao thực hiện các chủ trương đổi mới, Quảng Ninh không chỉ triển khai để thực hiện yêu cầu chung của Trung ương mà còn phải góp phần tổng kết thực tiễn, đóng góp kinh nghiệm cho quá trình tiếp tục hoàn thiện mô hình trong thời gian tới.
Để tiếp tục hoàn thiện mô hình, Bí thư Tỉnh ủy yêu cầu các cấp ủy, chính quyền tập trung thảo luận sâu, làm rõ những điểm nghẽn từ thực tiễn cơ sở; đẩy mạnh đào tạo, nâng cao năng lực quản trị cho đội ngũ cán bộ cấp xã; đồng thời hoàn thiện hạ tầng số và các quy trình phối hợp liên thông.
Tỉnh Quảng Ninh cũng kiến nghị Trung ương sớm rà soát, sửa đổi các quy định pháp luật liên quan; có cơ chế điều tiết nguồn lực và hỗ trợ chuyển đổi số, xử lý tài sản công dôi dư nhằm tạo điều kiện tốt nhất cho chính quyền cơ sở vận hành hiệu quả, phục vụ nhân dân ngày càng tốt hơn.
Sau khi thực hiện Nghị quyết số 203/2025/QH15 của Quốc hội, tỉnh Quảng Ninh đã kết thúc hoạt động của cấp huyện, chuyển giao các nhiệm vụ quản lý nhà nước về cấp tỉnh và cấp xã. Số lượng đơn vị hành chính cấp xã cũng được sắp xếp, giảm mạnh từ 171 đơn vị xuống còn 54 xã, phường và đặc khu. Đối với khối chính quyền, các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh được tinh gọn còn 14 đơn vị (giảm 30% so với trước sắp xếp).
Đối với các đơn vị sự nghiệp công lập, tỉnh tiếp tục rà soát, sắp xếp theo hướng giảm đầu mối, khắc phục tình trạng phân tán nguồn lực và nâng cao hiệu quả hoạt động. Thời điểm tháng 9/2025, toàn tỉnh có 718 đơn vị sự nghiệp công lập, gồm 129 đơn vị cấp tỉnh, 69 đơn vị cấp xã và 520 cơ sở giáo dục mầm non, tiểu học, trung học cơ sở. Sau khi rà soát, sắp xếp, đến ngày 1/5/2026 còn 477 dơn vị, gồm 93 đơn vị cấp tỉnh và 384 đơn vị cấp xã. Việc giảm 241 đơn vị sự nghiệp công lập không chỉ giảm đầu mối tổ chức mà còn tạo điều kiện cơ cấu lại nguồn lực, từng bước chuyên từ quản lý theo đâu vào sang quản lý theo chất lượng dịch vụ công, nhất là trong giáo dục, y tế và cung ứng dịch vụ ở cấp xã.
Cùng với việc sắp xếp đầu mối, tỉnh thực hiện chuyển giao nguyên trạng 55 trạm y tế và 92 điểm trạm về UBND cấp xã quản lý; thành lập các dơn vị sự nghiệp đặc thù phục vụ lĩnh vực thủy lợi, nước sạch, dịch vụ công ích phù hợp với yêu cầu thực tiễn của từng địa bàn. Việc sắp xếp được thực hiện theo nguyên tắc không làm gián đoạn hoạt động chuyên môn, bảo đảm duy trì chất lượng cung ứng dịch vụ thiết yêu cho người dân.
Qua 1 năm chính thức vận hành, bộ máy của hệ thống chính trị mới tại Quảng Ninh cơ bản được kiện toàn đồng bộ, hoạt động ổn định và thông suốt. Việc thực hiện phân cấp, phân quyền được triển khai quyết liệt theo nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền và rõ nguồn lực thực hiện”. Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp bước đầu đã phát huy hiệu quả rõ nét trong việc giảm tầng nấc trung gian, rút ngắn quy trình xử lý công việc và nâng cao tính chủ động của chính quyền cơ sở.
Đặc biệt, công tác cải cách hành chính và chuyển đổi số trở thành điểm sáng nổi bật trong mô hình mới. Hệ thống Trung tâm Phục vụ hành chính công liên thông 2 cấp được vận hành đồng bộ. Đến nay, trên 90% hồ sơ thủ tục hành chính tại Quảng Ninh được xử lý hoàn toàn trên môi trường số; tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng và trước hạn đạt trên 98%, tỷ lệ hài lòng của người dân và doanh nghiệp đạt trên 99%. Hoạt động quản trị địa phương từng bước chuyển mạnh sang phương thức điều hành dựa trên dữ liệu số. Song song với đó, các chỉ số năng lực cạnh tranh, chất lượng điều hành của tỉnh tiếp tục duy trì vững chắc trong nhóm dẫn đầu cả nước./.
