Các hoạt động khẳng định sức sống bền bỉ của văn hóa Mường trong dòng chảy thống nhất và đa dạng của văn hóa Việt Nam.
Sau ba ngày diễn ra trong không khí rộn ràng, đậm đà bản sắc, Ngày hội Văn hóa dân tộc Mường lần thứ II với chủ đề “Bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Mường trong kỷ nguyên mới”, do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp cùng các tỉnh Hà Nội, Phú Thọ, Sơn La, Lào Cai và Thanh Hóa tổ chức, đã khép lại thành công tốt đẹp. Hội đồng nghệ thuật đã trao 15 giải A, 15 giải B và 10 giải C cho các nội dung xuất sắc.
Ngày hội là hoạt động văn hóa có ý nghĩa sâu sắc, góp phần cụ thể hóa đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước về công tác dân tộc; đồng thời triển khai hiệu quả các định hướng của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch trong việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của đồng bào dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch và xây dựng đời sống văn hóa cơ sở. Hoạt động cũng nhằm thực hiện Chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2030, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, trong đó nhấn mạnh nhiệm vụ bảo tồn di sản văn hóa, hỗ trợ nghệ nhân, phát triển không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng.
Cục trưởng Cục Văn hóa các dân tộc Trịnh Ngọc Chung nhấn mạnh: Ngày hội là điểm nhấn quan trọng trong Tuần “Đại đoàn kết – Di sản Văn hóa Việt Nam” năm 2025, mang đến những ấn tượng sâu sắc cho nhân dân và du khách. Ông khẳng định các giải thưởng chỉ mang ý nghĩa biểu trưng, còn “giải thưởng lớn nhất” chính là sự đồng lòng của các địa phương trong việc gìn giữ và lan tỏa giá trị văn hóa dân tộc Mường, qua đó góp phần xây dựng và phát triển kinh tế – xã hội, nuôi dưỡng sức mạnh nội sinh của cộng đồng.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Ngọc Thắng, Tổng Biên tập Tạp chí Dân tộc và Thời đại, Chủ tịch Hội đồng nghệ thuật, đánh giá cao sự chuẩn bị công phu của các đoàn nghệ nhân và diễn viên quần chúng. Họ đã mang đến ngày hội sức sống phong phú của văn hóa Mường qua làn điệu dân ca, âm vang cồng chiêng, trang phục truyền thống tinh tế, nghề thủ công đặc trưng, tri thức dân gian và các nghi thức tín ngưỡng phản ánh triết lý sống của người Mường. Những đóng góp này thể hiện chiều sâu lịch sử, bản sắc và sức sáng tạo của đồng bào, đồng thời tôn thêm sắc màu văn hóa trong “ngôi nhà chung” của 54 dân tộc anh em.
Gần 250 nghệ nhân và diễn viên tham gia 5 nội dung hoạt động: liên hoan văn nghệ quần chúng; trình diễn trang phục truyền thống; trưng bày – quảng bá văn hóa Mường trình diễn nghề thủ công truyền thống; trình diễn trích đoạn lễ hội và nghi thức sinh hoạt văn hóa. Các hoạt động đã tạo nên bầu không khí đoàn kết, giàu bản sắc, khẳng định sức sống bền bỉ của văn hóa Mường trong dòng chảy thống nhất và đa dạng của văn hóa Việt Nam.
Với những hiệu quả đạt được, Ngày hội tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng của hoạt động văn hóa trong việc thực thi chính sách dân tộc, bảo tồn di sản và phát huy giá trị văn hóa các tộc người trong thời kỳ mới.
Trong cộng đồng 54 dân tộc của Việt Nam, người Mường (còn có tên gọi Mol, Mual, Moi) có dân số hơn một triệu người. Người Mường có cùng nguồn gốc với người Việt cổ, cư trú ở nhiều tỉnh phía Bắc, tập trung đông nhất là ở tỉnh Hòa Bình và một số huyện miền núi của tỉnh Thanh Hóa. Bản sắc văn hóa của dân tộc Mường gắn liền với nền văn hóa Hòa Bình ra đời cách đây hơn một vạn năm.
Đồng bào Mường có một kho tàng văn nghệ dân gian phong phú với nhiều thể loại như: thơ dài, bài mo, truyện cổ, dân ca, ví đúm, tục ngữ. Người Mường còn có hát ru em, đồng dao, hát đập hoa, hát đố, hát trẻ con chơi... Cồng là nhạc cụ đặc sắc của đồng bào Mường, ngoài ra còn nhị, sáo trống, khèn lù. Đặc sắc nhất trong các loại hình này chính là những làn điệu của những bài dân ca Mường.../.
(Bài viết có sự phối hợp thực hiện của Vụ Pháp chế, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch)
