Các giá trị văn hóa Mường sẽ tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa và phát huy mạnh mẽ trong đời sống đương đại, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Ngày 23/11, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp các tỉnh, thành phố (Hà Nội, Phú Thọ, Lào Cai, Sơn La và Thanh Hóa) tổ chức khai mạc Ngày hội Văn hóa dân tộc Mường lần thứ II năm 2025.
Sự kiện diễn ra tại Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội) với sự tham gia của các nghệ nhân, diễn viên quần chúng dân tộc Mường.
Ngày hội không chỉ tôn vinh những giá trị truyền thống trong nền văn hóa đa dạng của 54 dân tộc Việt Nam mà còn là dịp quảng bá rộng rãi tới doanh nghiệp, du khách trong và ngoài nước về tiềm năng phát triển văn hóa, thể thao, du lịch và các giá trị di sản đặc sắc của dân tộc Mường.
Tham gia lễ khai mạc, người dân và du khách được thưởng thức nhiều tiết mục văn nghệ chào mừng do các nghệ nhân và diễn viên đồng bào Mường biểu diễn. Màn đồng diễn chiêng, dân ca, dân vũ mang âm hưởng của núi rừng, thể hiện tinh thần đoàn kết và niềm tự hào dân tộc do các đoàn nghệ thuật trình diễn chính thức mở màn Ngày hội Văn hóa dân tộc Mường lần thứ II năm 2025.
Ngoài ra trong khuôn khổ Ngày hội còn diễn ra nhiều hoạt động phong phú, đặc sắc như: Trưng bày, giới thiệu không gian văn hóa Mường, trình diễn nghề thủ công truyền thống, liên hoan văn nghệ, trình diễn trang phục, giới thiệu trích đoạn lễ hội - nghi thức sinh hoạt văn hóa và đặc biệt là chương trình biểu diễn văn hóa nghệ thuật đặc sắc tại sân khấu Hồ Gươm, trung tâm của Thủ đô nghìn năm văn hiến.
Theo Cục trưởng Văn hóa các dân tộc Việt Nam Trịnh Ngọc Chung, đây là chương trình điểm nhấn với chuỗi hoạt động phong phú của Tuần “Đại đoàn kết các dân tộc - Di sản văn hóa Việt Nam”. Ngày hội là dịp để đồng bào dân tộc Mường tụ hội tại ngôi nhà chung, cùng tôn vinh, lan tỏa những giá trị văn hóa dân tộc Mường đồng thời đóng góp vào bức tranh toàn cảnh của công tác bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa các dân tộc Việt Nam, góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Thời gian qua, nhiều chính sách, chương trình đã được triển khai nhằm thực hiện hiệu quả chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về gìn giữ, phục dựng và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.
Ông Trịnh Ngọc Chung cho biết thêm, bước vào giai đoạn phát triển mới của đất nước - kỷ nguyên chuyển đổi số, hội nhập sâu rộng và phát triển bền vững, văn hóa tiếp tục giữ vai trò là nền tảng tinh thần của xã hội, là sức mạnh nội sinh, động lực phát triển đất nước. Với sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, sự chỉ đạo của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cùng sự nỗ lực của các địa phương và đồng bào dân tộc Mường, các giá trị văn hóa Mường sẽ tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa và phát huy mạnh mẽ trong đời sống đương đại, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc…
Ngày hội sẽ mang đến nhiều trải nghiệm hấp dẫn về văn hóa của dân tộc Mường đến du khách.
Đồng bào Mường sống định canh định cư ở miền núi, nơi có nhiều đất sản xuất, gần đường giao thông, thuận tiện cho việc làm ăn. Người Mường làm ruộng từ lâu đời . Lúa nước là cây lương thực chủ yếu. Trước đây, đồng bào trồng lúa nếp nhiều hơn lúa tẻ và gạo nếp là lương thực ăn hàng ngày. Nguồn kinh tế phụ đáng kể của gia đình người Mường là khai thác lâm thổ sản, như nấm hương, mộc nhĩ, sa nhân, cánh kiến, quế, mật ong, gỗ, tre, nứa, mây, song…Nghề thủ công tiêu biểu của người Mường là dệt vải, đan lát, ươm tơ. Nhiều phụ nữ Mường dệt thủ công với kỹ nghệ khá tinh xảo.
Đồngbào Mường có nhiều ngày lễ hội hằng năm; Hội xuống đồng (Khuông mùa), hội cầu mưa (tháng 4), lễ rửa lá lúa (tháng 7, 8 âm lịch), lễ cơm mới…
Kho tàng văn nghệ dân gian của người Mường khá phong phú, có các thể loại: Thơ dài, bài mo, truyện cổ, dân ca, ví đúm, tục ngữ. Người Mường còn có hát ru em, đồng dao, hát đập hoa, hát đố, hát trẻ con chơi… Cồng là nhạc cụ đặc sắc của đồng bào Mường, ngoài ra còn nhị, sáo, trống, khèn lù. Người Mường ở Vĩnh Phú còn dùng ống nứa gõ vào những tấm gỗ trên sàn nhà, tạo thành những âm thanh để thưởng thức gọi là “đậm đuống”.../.
(Bài viết có sự phối hợp thực hiện của Vụ Pháp chế, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch)
