Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 và kỳ thi tốt nghiệp THPT năm học 2025 - 2026 đang bước vào giai đoạn nước rút.
Trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương 2 cấp chính thức đi vào vận hành, nhiều nhiệm vụ trước đây do Phòng Giáo dục và Đào tạo cấp huyện trực tiếp điều phối nay được chuyển giao về cơ sở. Điều này không chỉ tạo áp lực lớn đối với ngành giáo dục tỉnh Phú Thọ mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn đối với chính quyền cấp xã trong công tác tổ chức, phối hợp và xử lý các tình huống phát sinh phục vụ kỳ thi.
* Chủ động đảm bảo các giải pháp ngay từ cơ sở
Tại các địa bàn miền núi, vùng cao, nơi điều kiện đi lại còn khó khăn, dân cư phân tán, hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ, áp lực ấy càng hiện rõ. Tuy nhiên, với tinh thần chủ động, linh hoạt, nhiều địa phương, nhà trường đã tích cực triển khai các giải pháp nhằm bảo đảm các kỳ thi diễn ra an toàn, nghiêm túc và đúng quy chế.
Theo Nghị quyết số 1676/NQ-UBTVQH15 về sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, xã Mai Châu được thành lập trên cơ sở sáp nhập nhiều đơn vị hành chính cũ, có diện tích hơn 147 km2, dân số trên 19 nghìn người với 37 xóm, tiểu khu, tổ dân phố. Sau sáp nhập, phạm vi quản lý rộng hơn, nhiều khu vực nằm ở vùng cao, giao thông chia cắt, khiến công tác điều hành của chính quyền cơ sở gặp không ít khó khăn.
Phó Chủ tịch UBND xã Mai Châu, Nguyễn Phú Cường chia sẻ: Hiện toàn xã có 15 trường học trực thuộc UBND xã với 35 điểm trường và hơn 3.500 học sinh. Trên địa bàn có Trường Trung học phổ thông Mai Châu và Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Mai Châu tiếp nhận học sinh từ nhiều xã trong khu vực huyện Mai Châu cũ đến học tập và dự thi. Qua đó, khối lượng công việc phục vụ các kỳ thi năm nay tăng lên đáng kể. Ngoài việc phối hợp với ngành giáo dục chuẩn bị cơ sở vật chất, địa phương còn phải rà soát điều kiện đi lại cho học sinh, xây dựng phương án hỗ trợ thí sinh vùng khó khăn, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, điện, nước và công tác y tế trong suốt thời gian diễn ra kỳ thi. Có những việc không thuộc thẩm quyền tổ chức thi nhưng cơ sở vẫn phải trực tiếp đứng ra xử lý để bảo đảm kỳ thi diễn ra an toàn, thông suốt.
Thầy giáo Nguyễn Duy Hưng, Phó Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Mai Châu cho biết, áp lực hiện hữu rõ nhất tại các nhà trường, đặc biệt là các trường Trung học phổ thông ở khu vực miền núi là nhiều học sinh phải di chuyển quãng đường rất xa để đến trường và điểm thi. Có những em cách trường gần 50km. Nhiều học sinh đến từ các xã vùng sâu, vùng xa mỗi ngày phải di chuyển 20 - 30km để đến trường. Điều này đòi hỏi nhà trường phải đặc biệt quan tâm đến việc hỗ trợ, động viên học sinh trong giai đoạn ôn tập và chuẩn bị dự thi.
Kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông năm nay, khu vực Mai Châu thành lập 2 điểm thi tại Trường Trung học phổ thông Mai Châu và Trường Trung học phổ thông Mai Châu B với 14 phòng thi, hơn 330 thí sinh đăng ký dự thi. Khối lượng công việc chuẩn bị lớn hơn nhiều so với trước đây. Để bảo đảm kỳ thi diễn ra an toàn, nghiêm túc, nhà trường đã triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ theo Quyết định số 756/QĐ-SGD&ĐT ngày 6/5/2026 của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Phú Thọ. Toàn bộ cán bộ, giáo viên, phụ huynh và học sinh lớp 12 được quán triệt đầy đủ quy chế thi; tập trung tuyên truyền những điểm mới liên quan đến cấu trúc đề thi, môn thi tự chọn, đăng ký trực tuyến và chế độ ưu tiên.
Nhà trường cũng hoàn thành cập nhật dữ liệu ngành, cấp tài khoản bằng số căn cước công dân cho 100% học sinh trước ngày 15/4/2026; tổ chức đăng ký thử nghiệm trực tuyến từ ngày 17 - 21/4. Đến ngày 5/5/2026, toàn bộ 216 học sinh đã hoàn thành đăng ký dự thi, đạt tỷ lệ 100%. Cùng với đó, giáo viên chủ nhiệm và cán bộ phụ trách hồ sơ tập trung rà soát kỹ dữ liệu, xác thực thông tin ưu tiên thông qua cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư nhằm bảo đảm chính xác, minh bạch trong quá trình đăng ký và xét chế độ ưu tiên cho thí sinh.
Không chỉ kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông, công tác tuyển sinh vào lớp 10 năm nay cũng tạo áp lực lớn đối với các cơ sở giáo dục và chính quyền địa phương. Thầy giáo Lê Thanh Trọng, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Mai Châu cho biết: Năm học 2025 - 2026 nhà trường có 99 học sinh lớp 9 tham gia kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10. Trước đây nhiều nội dung liên quan đến tuyển sinh được Phòng Giáo dục và Đào tạo cấp huyện trực tiếp hướng dẫn và xử lý kịp thời. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc tiếp nhận chỉ đạo và phối hợp có nhiều thay đổi, buộc các nhà trường phải chủ động hơn trong tất cả các khâu chuẩn bị.
Tại xã Tân Lạc, cô giáo Hà Thị Hạnh, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Quy Hậu cho biết, năm học này nhà trường có 36 học sinh tham gia kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10. Khó khăn lớn nhất hiện nay là triển khai chuyển đổi số trong tuyển sinh, sử dụng học bạ số và đăng ký trực tuyến trong điều kiện hạ tầng công nghệ tại nhiều khu vực còn hạn chế. Không ít phụ huynh, học sinh còn gặp khó khăn trong tiếp cận công nghệ nên giáo viên phải trực tiếp hỗ trợ từng bước, từ tạo tài khoản, đăng nhập hệ thống đến hoàn thiện hồ sơ đăng ký trực tuyến.
* Quyết tâm đảm bảo các kỳ thi diễn ra an toàn, nghiêm túc
Phó Chủ tịch UBND xã Tân Lạc Nguyễn Mạnh Hùng cho biết, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, áp lực đối với cơ sở trong công tác chuẩn bị phục vụ kỳ thi là rất lớn. Nếu như trước đây nhiều nhiệm vụ có sự hỗ trợ trực tiếp từ cấp huyện thì nay chính quyền cấp xã phải chủ động hơn trong công tác phối hợp và xử lý các tình huống phát sinh. Khó khăn lớn nhất hiện nay là phạm vi quản lý rộng hơn nhưng nhân lực phụ trách lĩnh vực văn hóa - xã hội còn mỏng. Một cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực cùng lúc như giáo dục, y tế, lao động và an sinh xã hội. Trong khi đó, yêu cầu đối với các kỳ thi lại đặc biệt chặt chẽ, không cho phép xảy ra sai sót ở bất kỳ khâu nào.
Không chỉ áp lực về nhân lực, nhiều địa phương miền núi còn phải đối mặt với những khó khăn trong quá trình thích ứng với phương thức quản lý mới. Sau sáp nhập, nhiều xã vừa phải ổn định tổ chức bộ máy, vừa triển khai khối lượng lớn công việc phát sinh liên quan đến giáo dục và các kỳ thi. Trong bối cảnh chuyển đổi số được đẩy mạnh, yêu cầu về quản lý dữ liệu học sinh, học bạ số, đăng ký dự thi trực tuyến và xác thực thông tin dân cư ngày càng cao. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường và chính quyền cơ sở. Tuy nhiên, tại nhiều khu vực vùng cao, hạ tầng công nghệ thông tin chưa thực sự đồng bộ, chất lượng đường truyền internet còn thiếu ổn định, ảnh hưởng đến quá trình triển khai các phần mềm và hệ thống trực tuyến phục vụ tuyển sinh, thi cử.
Bên cạnh đó, nhiều phụ huynh và học sinh vùng sâu, vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn hạn chế kỹ năng sử dụng công nghệ, dẫn tới giáo viên và cán bộ cơ sở phải dành nhiều thời gian hỗ trợ trực tiếp. Trong khi biên chế không tăng, nhiều vị trí phải kiêm nhiệm, áp lực công việc đối với đội ngũ cán bộ, giáo viên ở cơ sở càng lớn hơn.
Dù còn nhiều khó khăn, song đến thời điểm này, các địa phương miền núi đã cơ bản hoàn tất công tác chuẩn bị cho kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 và kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông năm học 2025 - 2026. Các phương án bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, điện, nước, y tế, phòng chống thiên tai, mưa lũ cũng được xây dựng nhằm chủ động xử lý các tình huống phát sinh trong thời gian diễn ra kỳ thi.
Thực tế cho thấy, các kỳ thi hiện nay không còn là nhiệm vụ riêng của ngành giáo dục mà đã trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm của chính quyền cơ sở trong mô hình tổ chức mới. Ở những địa bàn miền núi áp lực càng rõ nét khi vừa phải bảo đảm yêu cầu chuyên môn của kỳ thi, vừa giải quyết những bài toán đặc thù về địa hình, giao thông, hạ tầng công nghệ và điều kiện dân sinh sau sáp nhập. Tuy nhiên, với sự chủ động của chính quyền địa phương, sự nỗ lực của ngành giáo dục cùng tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, giáo viên, các xã vùng cao đang tích cực chuẩn bị những điều kiện tốt nhất để các kỳ thi diễn ra an toàn, nghiêm túc, tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh yên tâm bước vào kỳ thi quan trọng của năm học 2025 - 2026./.
