Trong điều kiện cơ sở vật chất còn khó khăn, quy mô trường lớp thay đổi sau sáp nhập, nhiều cơ sở giáo dục tại Hà Tĩnh đang chủ động đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) vào giảng dạy, quản trị nhà trường.
Trong điều kiện cơ sở vật chất còn khó khăn, quy mô trường lớp thay đổi sau sáp nhập, nhiều cơ sở giáo dục tại Hà Tĩnh đang chủ động đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) vào giảng dạy, quản trị nhà trường. Không chỉ góp phần giảm áp lực hành chính, nâng cao hiệu quả điều hành, chuyển đổi số còn mở ra những cách tiếp cận mới trong tổ chức dạy học, khơi dậy hứng thú và phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh.
*Ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả quản trị trường học
Trường Trung học cơ sở Lộc Hà (xã Lộc Hà) là một trong những đơn vị có quy mô lớn sau khi sáp nhập ba trường. Hiện nhà trường có 64 lớp với 2.683 học sinh, 137 cán bộ, giáo viên, nhân viên, được tổ chức thành 8 tổ chuyên môn, hoạt động tại một điểm trường chính và hai phân hiệu.
Với quy mô này, việc quản lý hồ sơ, phân công nhiệm vụ, theo dõi hoạt động chuyên môn và điều hành công việc giữa các phân hiệu đặt ra không ít khó khăn. Để khắc phục, ngay trong năm học 2026 - 2027, nhà trường đã đưa phần mềm tác nghiệp quản lý hồ sơ điện tử tích hợp trí tuệ nhân tạo vào sử dụng.
Thông qua phần mềm, các hoạt động quản lý hồ sơ học sinh, phân quyền quản trị, xây dựng lịch công tác, quản lý tài chính, kế toán từng bước được số hóa, tạo sự thống nhất trong điều hành. Việc cập nhật, khai thác và trao đổi thông tin trên môi trường số cũng giúp giảm bớt các khâu xử lý thủ công, nâng cao tính minh bạch trong hoạt động của nhà trường.
Thầy Đặng Hữu Tường, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Lộc Hà cho biết, đối với một trường học có quy mô lớn, nhiều phân hiệu sau sáp nhập, ứng dụng công nghệ số và AI vào quản lý hồ sơ điện tử là giải pháp quan trọng giúp Ban Giám hiệu bao quát công việc một cách đồng bộ, kịp thời.
Theo thầy Đặng Hữu Tường, phần mềm không chỉ góp phần giảm áp lực thủ tục hành chính, tiết kiệm thời gian cho đội ngũ cán bộ, nhân viên mà còn hỗ trợ theo dõi hoạt động chuyên môn của giáo viên thông qua cơ chế tương tác hai chiều. Qua đó, công tác quản lý, đánh giá được thực hiện thường xuyên, khách quan và hiệu quả hơn.
Không chỉ ở cấp trung học cơ sở, chuyển đổi số cũng đang được các trường tiểu học quy mô lớn chú trọng nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục.
Năm học 2026 - 2027, Trường Tiểu học Thạch Hà (xã Thạch Hà) có 2.652 học sinh, 79 lớp với 136 cán bộ, giáo viên, nhân viên; tổ chức hoạt động tại 4 phân hiệu và một điểm trường lẻ. Quy mô lớn, nhiều địa điểm dạy học đòi hỏi nhà trường phải có phương thức điều hành linh hoạt, bảo đảm sự thống nhất trong quản lý và tổ chức các hoạt động giáo dục.
Cô Lê Thị Phương, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Thạch Hà cho biết, nhà trường xác định chuyển đổi số là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Bên cạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý, nhà trường khuyến khích giáo viên sử dụng các nền tảng số để quản lý lớp học, xây dựng kho học liệu chung và đổi mới phương pháp giảng dạy.
Theo cô Lê Thị Phương, việc tạo điều kiện để giáo viên tiếp cận, sử dụng công nghệ không chỉ giúp nâng cao hiệu quả công việc mà còn góp phần hình thành môi trường giáo dục hiện đại, phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông.
*Giáo viên vùng khó chủ động đổi mới phương pháp dạy học
Cùng với những chuyển biến trong quản trị nhà trường, việc ứng dụng công nghệ số vào giảng dạy đang được nhiều giáo viên tại Hà Tĩnh tích cực triển khai, kể cả ở những địa bàn còn khó khăn về điều kiện cơ sở vật chất và thiết bị học tập.
Tại Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Kỳ Tây (xã Kỳ Tây), việc sử dụng các công cụ số trong thiết kế bài giảng, tổ chức hoạt động học tập từng bước trở thành hoạt động thường xuyên của giáo viên. Đáng chú ý, tinh thần tự học, tự bồi dưỡng kỹ năng số không chỉ xuất hiện ở đội ngũ giáo viên trẻ mà đã lan tỏa trong tập thể sư phạm.
Bà Trần Thị Ngọc Bích, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, thời gian đầu tiếp cận các công cụ công nghệ, một số giáo viên còn bỡ ngỡ, gặp khó khăn trong thao tác và lựa chọn phần mềm phù hợp. Tuy nhiên, thông qua các đợt bồi dưỡng, trao đổi kinh nghiệm và tự học, đội ngũ giáo viên đã từng bước làm chủ công cụ, vận dụng vào thực tế giảng dạy.
Để khuyến khích đổi mới, nhà trường đưa việc chủ động tìm tòi, học hỏi và ứng dụng kỹ năng số trong giảng dạy thành một trong những tiêu chí đánh giá thi đua cuối năm. Cách làm này góp phần tạo động lực để giáo viên mạnh dạn thử nghiệm những phương pháp mới, nâng cao chất lượng bài giảng.
Thay vì chỉ sử dụng máy tính và thiết bị trình chiếu, nhiều giáo viên đã tìm hiểu, khai thác các công cụ AI, phần mềm thiết kế như ChatGPT, Canva để xây dựng học liệu, hình ảnh, video và các hoạt động tương tác.
Trong môn Ngữ văn, giáo viên hướng dẫn học sinh sử dụng AI để hỗ trợ xây dựng dàn ý, phát triển ý tưởng và triển khai bài viết; kết hợp Canva để thiết kế video giới thiệu sách, tìm hiểu các chủ đề lịch sử. Với môn Giáo dục công dân, những tình huống thực tiễn, video ngắn và trò chơi học tập được đưa vào phần khởi động, tạo không khí sôi nổi, khuyến khích học sinh trao đổi, bày tỏ quan điểm.
Việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp bài giảng trực quan, sinh động hơn mà còn tạo điều kiện để học sinh chủ động tìm kiếm thông tin, trình bày ý tưởng và tham gia các hoạt động học tập.
Tại Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Kỳ Văn (xã Kỳ Văn), giáo viên cũng tích cực khai thác học liệu số nhằm khắc phục những hạn chế về điều kiện dạy học.
Thầy Lê Văn Nam, giáo viên môn Lịch sử và Địa lý cho biết, đặc thù của môn học đòi hỏi sử dụng nhiều lược đồ, bản đồ, hình ảnh và tư liệu trực quan. Trước đây, việc chuẩn bị những học liệu này mất khá nhiều thời gian, trong khi nguồn tư liệu phục vụ giảng dạy còn hạn chế.
Việc ứng dụng công nghệ giúp giáo viên có thêm điều kiện xây dựng bài giảng phong phú, kết hợp hình ảnh, video và bản đồ để học sinh dễ hình dung các sự kiện lịch sử, đặc điểm địa lý. Qua đó, học sinh tiếp cận kiến thức thuận lợi hơn, tăng khả năng quan sát, liên hệ và chủ động tham gia bài học.
Ở bậc tiểu học, những thay đổi trong phương pháp giảng dạy cũng mang lại hiệu quả tích cực.
Cô Nguyễn Thị Thương, giáo viên lớp 4, Trường Tiểu học Thạch Hà chia sẻ, việc sử dụng các phần mềm thiết kế bài giảng, trò chơi tương tác giúp học sinh hào hứng hơn trong mỗi tiết học. Những hoạt động trực quan, sinh động không chỉ hỗ trợ học sinh tiếp thu kiến thức mà còn góp phần rèn luyện khả năng tập trung, phản xạ và tư duy.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi số tại các trường học, nhất là ở địa bàn khó khăn, vẫn đối mặt với không ít trở ngại. Điều kiện trang thiết bị chưa đồng đều, một bộ phận học sinh chưa có máy tính hoặc thiết bị phù hợp để học tập, khai thác tài nguyên số. Năng lực ứng dụng công nghệ của giáo viên cũng cần tiếp tục được bồi dưỡng để đáp ứng yêu cầu đổi mới.
Ông Nguyễn Xuân Quý, Hiệu trưởng Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Kỳ Văn cho rằng, sự chủ động của đội ngũ giáo viên là yếu tố quan trọng, song để chuyển đổi số phát huy hiệu quả lâu dài, cần tiếp tục quan tâm đầu tư hạ tầng, trang thiết bị và nâng cao năng lực số cho cả giáo viên, học sinh. Đây cũng là điều kiện cần thiết để thu hẹp khoảng cách tiếp cận giáo dục giữa các vùng miền.
Thực tiễn tại các trường học ở Hà Tĩnh cho thấy, chuyển đổi số không chỉ là việc trang bị thêm phần mềm hay thiết bị công nghệ mà còn đòi hỏi thay đổi phương thức quản lý, tổ chức dạy học và tư duy của đội ngũ nhà giáo. Những nỗ lực tự học, đổi mới phương pháp của giáo viên cùng việc ứng dụng công nghệ trong quản trị đang từng bước tạo chuyển biến trong hoạt động giáo dục, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học, nhất là tại các địa bàn còn nhiều khó khăn./.


