Chuyển đổi số ngành giáo dục đã từng bước chuyển từ ứng dụng công nghệ thông tin, số hóa riêng lẻ sang hình thành các điều kiện để hệ thống giáo dục vận hành trên môi trường số.
Các bộ, ngành, địa phương phải thực hiện nghiêm quy định không yêu cầu người học nộp thêm học bạ giấy khi đã có học bạ số hợp lệ; đồng thời đẩy nhanh việc làm sạch, xác thực, kết nối dữ liệu để nâng cao hiệu quả quản lý và giảm thủ tục hành chính trong giáo dục. Đây là một trong những yêu cầu được Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu nhấn mạnh tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc về chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo, diễn ra ngày 6/11 tại trụ sở Chính phủ.
*Chuyển đổi số có bước tiến nhưng vẫn còn những điểm nghẽn
Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, chuyển đổi số ngành giáo dục đã từng bước chuyển từ ứng dụng công nghệ thông tin, số hóa riêng lẻ sang hình thành các điều kiện để hệ thống giáo dục vận hành trên môi trường số.
Hệ thống thể chế, kiến trúc số, dữ liệu và các nền tảng phục vụ quản lý, dạy học đang được xây dựng đồng bộ hơn, tạo cơ sở đổi mới phương thức quản trị và cung cấp dịch vụ giáo dục.
Đáng chú ý, ngành giáo dục đã cơ bản hình thành nguồn dữ liệu số quy mô toàn quốc, bao phủ các đối tượng cốt lõi của hệ thống. Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Bộ Công an, các bộ, ngành, địa phương triển khai số hóa, làm sạch, xác thực và kết nối dữ liệu giáo dục, từng bước tháo gỡ những điểm nghẽn chính trong chiến dịch 100 ngày.
Chuyển đổi số cũng bắt đầu tạo ra những giá trị thiết thực đối với người học, người dân và công tác quản lý. Công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) từng bước được ứng dụng trong giảng dạy, học tập, kiểm tra, đánh giá, xây dựng học liệu và cá thể hóa việc học. Việc phát triển năng lực số, năng lực AI cho giáo viên, cán bộ quản lý và học sinh, sinh viên ngày càng được chú trọng.
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu ghi nhận những kết quả đạt được, đánh giá cao sự phối hợp của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ, Văn phòng Chính phủ cùng các bộ, ngành, địa phương.
Phó Thủ tướng biểu dương 5 địa phương có tỷ lệ phát hành học bạ số trên 99,99%, gồm Lai Châu, Điện Biên, Phú Thọ, Quảng Ninh và Thanh Hóa; đồng thời đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo tổng hợp, nhân rộng những mô hình, cách làm hiệu quả.
Cùng với việc đưa vào sử dụng thống nhất các nền tảng dữ liệu của ngành, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và đang hoàn thiện kế hoạch triển khai Đề án Hệ thống học liệu số quốc gia đối với giáo dục phổ thông.
Bộ cũng đã ban hành Khung nội dung giáo dục AI, Khung năng lực số cho người học và hoàn thành tập huấn toàn quốc để triển khai ngay trong năm học 2026-2027.
Tuy nhiên, Phó Thủ tướng chỉ ra 5 điểm nghẽn cần tiếp tục tháo gỡ. Trong đó, tốc độ số hóa dữ liệu nhanh nhưng việc xác thực, khai thác còn chậm; cơ sở dữ liệu giáo dục nghề nghiệp chưa bảo đảm điều kiện an toàn thông tin để kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia.
Bên cạnh đó, hạ tầng phục vụ Nền tảng số quản trị giáo dục quốc gia chưa đủ điều kiện mở rộng trên phạm vi toàn quốc. Việc khai thác dữ liệu để cắt giảm thành phần hồ sơ, thủ tục hành chính chưa đạt hiệu quả như mong muốn, vẫn còn tình trạng yêu cầu người dân nộp bản giấy khi thực hiện thủ tục hành chính của ngành.
Nguồn lực, hạ tầng và nhân lực phục vụ chuyển đổi số tại một số địa phương, cơ sở giáo dục cũng còn nhiều khó khăn, ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả triển khai.
*Làm sạch dữ liệu, cắt giảm thủ tục hành chính và mở rộng nền tảng số
Để khắc phục những hạn chế, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu yêu cầu xác định làm sạch, kết nối dữ liệu là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, mang tính quyết định đối với giá trị và khả năng khai thác cơ sở dữ liệu ngành giáo dục.
Phó Thủ tướng giao Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với Bộ Công an và các cơ quan liên quan khẩn trương đối soát, làm sạch dữ liệu hơn 44 triệu văn bằng lịch sử chưa có mã căn cước công dân.
Bộ Công an được đề nghị hỗ trợ nâng dung lượng kết nối để đồng bộ cơ sở dữ liệu học bạ số, văn bằng số với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, bảo đảm dữ liệu được kiểm tra, xác thực và có thể sử dụng trong thực tế.
Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam được đề nghị chỉ đạo các tổ chức chính trị - xã hội phối hợp với chính quyền địa phương tham gia thực hiện nhiệm vụ này.
Đối với dữ liệu học bạ số, Bộ Giáo dục và Đào tạo phải khẩn trương hoàn thiện dữ liệu các năm học trước năm học 2024-2025; phối hợp với Bộ Công an hoàn thành chuyển giao, đồng bộ dữ liệu của hai hệ thống thông tin theo kế hoạch di chuyển lên Trung tâm Dữ liệu quốc gia.
Bộ cũng được giao rà soát, bảo đảm điều kiện an toàn thông tin để kết nối cơ sở dữ liệu giáo dục nghề nghiệp với cơ sở dữ liệu quốc gia và phê duyệt hồ sơ cấp độ an toàn thông tin đối với 5 hệ thống còn lại.
Một nhiệm vụ được Phó Thủ tướng đặc biệt nhấn mạnh là khai thác dữ liệu số để cắt giảm thủ tục hành chính, tạo thuận lợi thực chất cho người dân.
Theo đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Bộ Tư pháp hoàn thành phương án sử dụng học bạ số, văn bằng số thay thế thành phần hồ sơ trong giải quyết thủ tục hành chính.
Các bộ, ngành, địa phương phải chủ động rà soát thủ tục nội bộ, thực hiện nghiêm quy định không yêu cầu người học nộp thêm học bạ giấy khi học bạ số đã hợp lệ, tránh tình trạng dữ liệu đã được số hóa nhưng người dân vẫn phải thực hiện thủ tục trên giấy.
Đối với Nền tảng số quản trị giáo dục quốc gia, Phó Thủ tướng giao Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Bộ Công an xác định nhu cầu hạ tầng tại Trung tâm Dữ liệu quốc gia, bảo đảm nền tảng vận hành đồng bộ, an toàn và có khả năng đáp ứng nhu cầu của 100% trường học trên cả nước.
Bộ Công an xem xét, thống nhất lộ trình bố trí hạ tầng; Bộ Giáo dục và Đào tạo rà soát, công bố phạm vi, tiêu chuẩn kỹ thuật và kiến trúc sơ bộ của nền tảng. Trên cơ sở đó, UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo các cơ sở giáo dục xây dựng lộ trình tham gia sử dụng ngay trong năm học 2026-2027.
Liên quan đến việc theo dõi tình trạng việc làm của người học sau tốt nghiệp, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo khẩn trương thống nhất mô hình, phạm vi và quy chế kết nối, chia sẻ dữ liệu.
Cùng với đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần sớm hoàn thiện kế hoạch triển khai Đề án Hệ thống học liệu số quốc gia đối với giáo dục phổ thông; hoàn thiện Đề án chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035.
Các địa phương và cơ sở giáo dục tiếp tục thí điểm, nhân rộng những mô hình hiệu quả về ứng dụng công nghệ số, AI trong hoạt động chuyên môn ngay trong năm học 2026-2027.
Phó Thủ tướng yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo các sở, ngành, chính quyền cấp xã và cơ sở giáo dục bố trí nhân lực, nguồn lực để hoàn thành số hóa, làm sạch, đồng bộ dữ liệu; đồng thời chịu trách nhiệm bảo đảm hạ tầng số tối thiểu tại các cơ sở giáo dục, nhất là những trường thực hiện sắp xếp và các điểm trường còn nhiều khó khăn.
“Các bộ, ngành, địa phương cần phát huy tinh thần chủ động, quyết liệt, giải quyết dứt điểm các nhiệm vụ đã được giao, tạo chuyển biến rõ nét ngay trong năm học 2026-2027 và đưa chuyển đổi số thật sự trở thành một thế mạnh của ngành giáo dục và đào tạo”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh./.
