Các bộ, cơ quan liên quan cần thống nhất trong quản lý, kết nối dữ liệu, xây dựng và vận hành hệ thống dự báo nguồn nhân lực, làm cơ sở cho việc hoạch định chính sách, điều chỉnh quy mô và cơ cấu đào tạo phù hợp với nhu cầu phát triển.
Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu yêu cầu đổi mới hệ thống trường chuyên, trường năng khiếu theo hướng trở thành trung tâm phát hiện, ươm tạo và phát triển nhân tài, không chỉ tập trung vào thi học sinh giỏi. Đồng thời, việc xây dựng Chiến lược phát triển nguồn nhân lực phải xác định rõ nhu cầu nhân lực phục vụ mô hình phát triển mới của đất nước, gắn với những ngành, lĩnh vực chiến lược và các động lực tăng trưởng mới.
Đây là những nội dung được Phó Thủ tướng nhấn mạnh tại cuộc họp về các đề án phát triển nhân lực, nhân tài và Chiến lược phát triển nguồn nhân lực giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn 2050, diễn ra sáng 5/11 tại trụ sở Chính phủ.
* Xác lập khung định hướng tổng thể về phát triển nguồn nhân lực quốc gia
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cơ bản thống nhất với sự cần thiết xây dựng Chiến lược phát triển nguồn nhân lực nhằm xác lập khung định hướng tổng thể về phát triển nguồn nhân lực quốc gia, đáp ứng yêu cầu đổi mới mô hình phát triển đất nước.
Chiến lược cũng là cơ sở để các bộ, ngành, địa phương xây dựng và triển khai đồng bộ các chương trình, đề án phát triển nguồn nhân lực phù hợp với mục tiêu phát triển của từng ngành, lĩnh vực và địa phương.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh, Chiến lược phải trở thành công cụ quan trọng phục vụ trực tiếp việc đổi mới mô hình phát triển đất nước theo Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Nghị quyết số 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam và các nghị quyết chiến lược đã ban hành.
“Chiến lược phải trả lời được ba câu hỏi cốt lõi: Đất nước cần nguồn nhân lực gì để thực hiện mô hình phát triển mới, hiện nay chúng ta còn thiếu gì và phải làm gì, đến thời điểm nào, để đáp ứng được yêu cầu đó”, Phó Thủ tướng nêu rõ.
Theo Phó Thủ tướng, dự thảo Chiến lược cần làm rõ nhu cầu phát triển nguồn nhân lực đối với những ngành, lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược, tạo động lực tăng trưởng mới. Trên cơ sở đó, rà soát, hoàn thiện hệ thống mục tiêu, chỉ tiêu và khung nhiệm vụ phù hợp với các định hướng phát triển đất nước.
Cùng với việc xác định nhu cầu nhân lực, Chiến lược phải tính toán rõ nhu cầu kinh phí, cơ cấu nguồn vốn, phân kỳ và cân đối nguồn lực thực hiện trong từng giai đoạn, bảo đảm tính khả thi.
Phó Thủ tướng yêu cầu rà soát các phụ lục của dự thảo, xác định cụ thể nhiệm vụ, thời hạn hoàn thành, cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp và sản phẩm đầu ra. Chỉ đưa vào phụ lục những nhiệm vụ có sản phẩm, kết quả cần đạt được rõ ràng, tránh tình trạng xác định nhiệm vụ chung chung, khó đánh giá hiệu quả thực hiện.
Các bộ, cơ quan liên quan cần thống nhất trong quản lý, kết nối dữ liệu, xây dựng và vận hành hệ thống dự báo nguồn nhân lực, làm cơ sở cho việc hoạch định chính sách, điều chỉnh quy mô và cơ cấu đào tạo phù hợp với nhu cầu phát triển.
Trước đó, báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân cho biết, qua rà soát đến ngày 29/10, các nhiệm vụ thuộc những chương trình, đề án, chiến lược đã ban hành được phân thành bốn nhóm, gồm chiến lược, quy hoạch; phát triển cơ sở giáo dục đại học, trung tâm nghiên cứu; đào tạo nhân lực theo ngành; chính sách học bổng và thu hút chuyên gia.
Trên cơ sở rà soát, Bộ Giáo dục và Đào tạo kiến nghị tiếp tục hoàn thiện Chiến lược phát triển nguồn nhân lực đến năm 2030, tầm nhìn 2050 và Chương trình quốc gia về nhân tài khoa học cơ bản giai đoạn 2026-2035, trong đó làm rõ phạm vi, mục tiêu, nguồn lực và mối quan hệ với các chương trình, chính sách hiện hành.
Phó Thủ tướng cơ bản đồng ý với đề xuất của Bộ Giáo dục và Đào tạo, thống nhất nguyên tắc sắp xếp, tích hợp những nhiệm vụ có nội dung tương đồng, nhất là phát triển cơ sở giáo dục đại học, trung tâm nghiên cứu xuất sắc, đào tạo nhân lực và thu hút, trọng dụng nhân tài.
Việc tích hợp phải bảo đảm không trùng lặp mục tiêu, sản phẩm và kinh phí; những nội dung có thể sử dụng chung cần được tổ chức thực hiện thống nhất để tập trung nguồn lực, nâng cao hiệu quả đầu tư.
Phó Thủ tướng giao Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp tục phân tích kỹ sự trùng lặp về phạm vi, đối tượng, nguồn lực và điều kiện triển khai, nghiên cứu phương án tích hợp cụ thể, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.
*Mở rộng phát hiện tài năng, tăng liên kết với đại học và doanh nghiệp
Đối với dự thảo Chương trình quốc gia về nhân tài khoa học cơ bản, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cơ bản nhất trí với định hướng xây dựng, đồng thời yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp thu các ý kiến góp ý, tiếp tục hoàn thiện nội dung và hồ sơ trình.
Đáng chú ý, Phó Thủ tướng đề nghị bổ sung cấu phần phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng và dẫn dắt một số nhóm nhân tài công nghệ, kỹ thuật, lĩnh vực mũi nhọn theo Kết luận số 105-KL/TW của Trung ương về trọng dụng nhân tài.
Theo Phó Thủ tướng, việc phát hiện và bồi dưỡng nhân tài cần được đổi mới cả về tư duy, phương thức và môi trường phát triển, trong đó hệ thống trường chuyên, trường năng khiếu phải có vai trò quan trọng hơn trong phát hiện và ươm tạo tài năng trẻ.
Phó Thủ tướng yêu cầu đổi mới các trường chuyên, trường năng khiếu theo hướng trở thành trung tâm phát hiện, ươm tạo và phát triển nhân tài, thay vì chỉ tập trung vào hoạt động thi học sinh giỏi như hiện nay.
“Cần mở rộng phát hiện tài năng ở khoa học, công nghệ, kỹ thuật, nghệ thuật, đổi mới sáng tạo; tăng liên kết với đại học, viện nghiên cứu, phòng thí nghiệm và doanh nghiệp để học sinh tài năng được tiếp cận sớm với nghiên cứu, chuyên gia và các bài toán thực tiễn”, Phó Thủ tướng lưu ý.
Định hướng này đặt ra yêu cầu phát hiện tài năng trên nhiều lĩnh vực, tạo điều kiện để học sinh có năng lực nổi trội được tham gia các hoạt động nghiên cứu, sáng tạo và trải nghiệm thực tiễn ngay trong quá trình học tập.
Cùng với việc đổi mới hệ thống trường chuyên, trường năng khiếu, Chương trình quốc gia về nhân tài khoa học cơ bản cần chú trọng xây dựng môi trường phát triển và cơ chế hỗ trợ phù hợp, tăng cường kết nối giữa các cấp học, cơ sở đào tạo, tổ chức nghiên cứu và doanh nghiệp.
Tại cuộc họp, đại diện các bộ, ngành cũng thảo luận về những vấn đề liên ngành, cơ chế đánh giá kết quả thực hiện, định hướng đào tạo nghề gắn với nhu cầu thị trường lao động, phát triển giáo dục sau đại học và phân bổ nguồn lực cho các chương trình phát triển nhân lực.
Trên cơ sở các ý kiến góp ý, Phó Thủ tướng giao Bộ Giáo dục và Đào tạo khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự thảo Chiến lược phát triển nguồn nhân lực và Chương trình quốc gia về nhân tài khoa học cơ bản, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 30/11/2026./.

