Thời sự

Để người nông dân không đứng ngoài cuộc chuyển đổi xanh và số

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Trung ương Hội Nông dân Việt Nam ký kết Chương trình phối hợp “Đồng hành cùng nông dân phát triển nông nghiệp, kinh tế nông thôn và xây dựng nông thôn mới bền vững giai đoạn 2026-2030”.

Chuyển đổi xanh, chuyển đổi số trong nông nghiệp là yêu cầu quan trọng trong thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Tuy nhiên, để các chủ trương này đi vào thực tiễn, người nông dân cần được tiếp cận công nghệ, dữ liệu và các nguồn lực hỗ trợ, qua đó giảm chi phí sản xuất, nâng cao giá trị nông sản và cải thiện thu nhập. Đây cũng là những vấn đề được đặt ra tại Diễn đàn “Lắng nghe nông dân nói” năm 2026, tổ chức chiều 17/11 tại Hà Nội.

Đồng chí Trịnh Việt Hùng, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát biểu kết luận và định hướng tại Diễn đàn “Lắng nghe nông dân nói” năm 2026. 
Ảnh: Phạm Tuấn Anh - TTXVN.

Diễn đàn do Trung ương Hội Nông dân Việt Nam phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức, với sự đồng chủ trì của Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam Lương Quốc Đoàn và Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng, cùng sự tham dự của hơn 300 đại biểu.

Theo Ban tổ chức, trước diễn đàn, 1.180 câu hỏi, kiến nghị, đề xuất của cán bộ, hội viên nông dân và các hợp tác xã đã được gửi đến cơ quan chức năng. Nội dung tập trung vào các nhóm vấn đề lớn: Hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn giai đoạn 2026-2031; phát triển nền nông nghiệp xanh, bền vững, sản xuất an toàn, minh bạch; xây dựng nông thôn hiện đại, văn minh; thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tạo điều kiện để nông dân tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển.

*Thúc đẩy ứng dụng công nghệ, tháo gỡ rào cản cho nông dân

Phát biểu tại diễn đàn, Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam Lương Quốc Đoàn nhấn mạnh, năm 2026 là năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đặt ra nhiều nhiệm vụ mới đối với nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Trong đó, nông dân có vai trò quan trọng trong quá trình phát triển đất nước.

Theo ông Lương Quốc Đoàn, Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Nông dân Việt Nam lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026-2031 xác định mục tiêu xây dựng người nông dân mới, văn minh, phát triển toàn diện; nâng cao chất lượng các phong trào thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi, gắn với phong trào “Nông dân nói không với thực phẩm bẩn”. Hội cũng tập trung thúc đẩy chuyển đổi số, bảo đảm an toàn thực phẩm, xây dựng nông sản “xanh - sạch - truy xuất” và phát triển thương hiệu nông sản.

Chủ tịch Lương Quốc Đoàn đề nghị các đại biểu trao đổi thẳng thắn, tập trung vào những khó khăn, vướng mắc thực tiễn. Các vấn đề vượt thẩm quyền sẽ được tổng hợp, báo cáo tại Hội nghị Thủ tướng Chính phủ đối thoại với nông dân năm 2026.

Một trong những vấn đề được nông dân quan tâm là ứng dụng công nghệ số trong quản lý vùng sản xuất, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu.

Ông Nguyễn Văn Dự, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Nam Cường (xã Yên Cường, Ninh Bình) đề nghị làm rõ giải pháp hỗ trợ địa phương, hợp tác xã trong quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói sau khi nhiệm vụ này được phân cấp về cấp xã. Theo ông Dự, việc bảo đảm chất lượng dữ liệu, đáp ứng yêu cầu của thị trường nhập khẩu và tăng cường hậu kiểm có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng duy trì hoạt động xuất khẩu nông sản.

Trả lời vấn đề này, ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, cho biết từ ngày 31/7/2026, việc tiếp nhận, cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói được phân cấp về UBND cấp xã. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tổ chức tập huấn, thành lập các đoàn công tác hỗ trợ địa phương, đồng thời triển khai giải quyết thủ tục trên hệ thống điện tử toàn trình. Việc số hóa quy trình cấp mã số, quản lý và cập nhật dữ liệu vùng trồng được kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, bảo đảm truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các thị trường nhập khẩu.

Ông Nguyễn Văn Tuân, nhà sản xuất nội dung số tại xã Phụ Dực, tỉnh Hưng Yên cho biết, việc tiêu thụ nông sản, sản phẩm làng nghề trên nền tảng trực tuyến còn nhiều khó khăn. Các khóa đào tạo kỹ năng bán hàng thường chỉ kéo dài 1-2 ngày, chưa đủ để người dân có thể triển khai hiệu quả. Ông đề xuất tăng cường sự tham gia của chuyên gia, KOL, KOC và những người bán hàng thực tế trong các chương trình đào tạo.

Trả lời vấn đề này, ông Trần Đức Trung, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, chuyển đổi số cần hướng tới thay đổi phương thức sản xuất, số hóa dữ liệu nông nghiệp và mở rộng đầu ra cho nông sản. Trong đó, cần tập trung đào tạo kỹ năng mở gian hàng, livestream, bán hàng trực tuyến, truy xuất nguồn gốc và thanh toán không dùng tiền mặt; bảo đảm người học có thể thực hành ngay trên thiết bị cá nhân. Việc đào tạo cần phù hợp với từng ngành hàng, vùng miền và có hỗ trợ sau đào tạo.

Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam Lương Quốc Đoàn cho biết, dù nhiều nông dân đã có điện thoại thông minh nhưng kỹ năng sử dụng còn hạn chế. Các cấp Hội đang thành lập tổ nông dân số, hướng dẫn theo phương châm “biết đến đâu hướng dẫn đến đó”. Đến nay, khoảng 700-800 tài khoản đã được hỗ trợ tham gia sàn thương mại điện tử, song hiệu quả bán hàng còn thấp do hạn chế về kỹ năng, chi phí vận hành và khó khăn trong bảo quản, vận chuyển nông sản tươi.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh, bán hàng trên nền tảng số phải gắn với minh bạch thông tin và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Theo Bộ trưởng, hiện có 17 đơn vị cung cấp hệ thống, nền tảng truy xuất nguồn gốc; 24/34 tỉnh, thành phố có 213 doanh nghiệp tham gia, với khoảng 18.000 sản phẩm được truy xuất nguồn gốc.

*Gỡ điểm nghẽn để nông dân làm chủ chuyển đổi số

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng (phải) và Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam Lương Quốc Đoàn ký kết Chương trình phối hợp “Đồng hành cùng nông dân phát triển nông nghiệp, kinh tế nông thôn và xây dựng nông thôn mới bền vững giai đoạn 2026 - 2030”. 
Ảnh: Phạm Tuấn Anh - TTXVN.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết, qua đối thoại, những vấn đề nông dân quan tâm tập trung vào ba nhóm chính: Tháo gỡ vướng mắc về cơ chế, chính sách, đất đai và thủ tục hành chính; tổ chức sản xuất hiệu quả, giảm chi phí, mở rộng thị trường, nâng cao thu nhập; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và thích ứng với biến đổi khí hậu. Bốn định hướng trọng tâm thời gian tới gồm, tiếp tục tháo gỡ những điểm nghẽn về chính sách, đất đai, thủ tục hành chính; phát triển nông nghiệp xanh, tổ chức lại sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế cho người nông dân; đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự đi vào sản xuất, phục vụ người nông dân; xây dựng nông thôn hiện đại, nâng cao đời sống người dân và phát triển sinh kế bền vững.

Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh, chuyển đổi xanh phải gắn với nâng cao giá trị nông sản và thu nhập của người nông dân, không để các yêu cầu mới trở thành gánh nặng chi phí. Đối với chuyển đổi số, cần ưu tiên những công cụ đơn giản, dễ sử dụng, hỗ trợ nông dân quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc, tiếp cận thị trường và dịch vụ công. Việc đào tạo kỹ năng số cần chuyển từ “học cho biết” sang “học để làm được việc”, phát huy vai trò của Hội Nông dân, hợp tác xã và lực lượng khuyến nông trong hướng dẫn người dân ngay tại cơ sở. Đặc biệt, phải chuyển từ tư duy “hỗ trợ từng hợp tác xã” sang “kiến tạo hệ sinh thái để hợp tác xã phát triển”, tạo điều kiện để nông dân tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và được hưởng lợi tương xứng từ thành quả sản xuất.

Trong khuôn khổ diễn đàn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng Trung ương Hội Nông dân Việt Nam ký kết Chương trình phối hợp “Đồng hành cùng nông dân phát triển nông nghiệp, kinh tế nông thôn và xây dựng nông thôn mới bền vững giai đoạn 2026-2030”. Chương trình hướng tới nâng cao năng lực tổ chức sản xuất, ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, tiếp cận thị trường, phát triển nông nghiệp xanh và bảo vệ môi trường./.

Lê Thị Hạnh Quyên

Xem thêm