Khoa học - Sáng tạo

Đổi mới phương thức tiếp cận di sản văn hóa trên không gian số

Mục tiêu của VNFAM Art Game không đơn thuần là tạo ra một trò chơi, mà quan trọng hơn là sử dụng cơ chế trò chơi như một phương thức truyền tải tri thức, khơi dậy tình yêu đối với mỹ thuật Việt Nam.

Đông đảo học sinh, sinh viên hào hứng quét mã tham gia trò chơi tương tác sinh động. 
Ảnh: Phan Phương – TTXVN

Bám sát tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam đã ra mắt chương trình giáo dục trải nghiệm “Trò chơi Tìm hiểu mỹ thuật Việt Nam – VNFAM Art Games”. 

VNFAM Art Games là sản phẩm do Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam phối hợp với Công ty Cổ phần Công nghệ ATCOM xây dựng, hướng tới đổi mới phương thức giáo dục mỹ thuật và phát huy giá trị di sản. Việc đưa nền tảng vào hoạt động góp phần đa dạng hóa các sản phẩm văn hóa số, tăng cường kết nối giữa Bảo tàng với nhà trường và công chúng trẻ, đồng thời mở ra những hướng tiếp cận mới trong ứng dụng công nghệ và đổi mới sáng tạo, khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên di sản mỹ thuật Việt Nam, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển công nghiệp văn hóa.

Để nghệ thuật trở nên gần gũi

Phát biểu tại Lễ ra mắt Chương trình giáo dục trải nghiệm Trò chơi Tìm hiểu mỹ thuật Việt Nam – VNFAM Art Games, ông Hoàng Anh Tuấn, Giám đốc Công ty Cổ phần Công nghệ ATCOM cho biết, qua quá trình tìm hiểu và triển khai các hoạt động liên quan, ông nhận thấy di sản mỹ thuật Việt Nam có giá trị và sức hấp dẫn lớn, song mức độ hiện diện, khả năng tiếp cận và sự quan tâm của công chúng trên môi trường số vẫn còn hạn chế. Đáng chú ý, nếu công chúng tìm kiếm thông tin về một tác phẩm hay giá trị mỹ thuật tiêu biểu của Việt Nam trên Internet nhưng không có dữ liệu hoặc nhận được kết quả thiếu chính xác, điều đó sẽ ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận và nhận diện các giá trị văn hóa dân tộc.

Người chơi quét mã QR để truy cập và tham gia các trò chơi tương tác tìm hiểu mỹ thuật Việt Nam trên nền tảng VNFAM Art Games. 
Ảnh: Phan Phương – TTXVN

Thời gian qua, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam đã từng bước xây dựng nền tảng nội dung và dữ liệu phục vụ các hoạt động tìm hiểu mỹ thuật Việt Nam. Từ những cuộc thi trắc nghiệm kiến thức được tổ chức trên website, chương trình ngày càng mở rộng phạm vi tiếp cận và thu hút sự tham gia của công chúng. Nếu những đợt thi đầu tiên năm 2022 chỉ ghi nhận vài nghìn lượt tương tác, thì trong đợt thi 3 tháng đầu năm 2026, con số này đã vượt 20.000 lượt, với người tham gia đến từ nhiều địa phương trong nước và một số quốc gia trên thế giới.

Những kết quả trên cho thấy nhu cầu tìm hiểu mỹ thuật Việt Nam của công chúng ngày càng tăng, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới phương thức truyền tải, giúp hoạt động học tập, khám phá mỹ thuật và nghệ thuật trở nên gần gũi, sinh động, hấp dẫn hơn.

Trên nền tảng nội dung và dữ liệu được tích lũy trong quá trình hợp tác, chương trình VNFAM Art Game được xây dựng với điểm mới là ứng dụng công nghệ gamification (trò chơi hóa), tức đưa các yếu tố và cơ chế của trò chơi vào hoạt động học tập nhằm khơi gợi hứng thú, tạo động lực, khuyến khích người tham gia chủ động khám phá kiến thức. Thông qua phương pháp này, người tham gia không chỉ tiếp nhận thông tin một cách thụ động mà còn trực tiếp thực hiện các nhiệm vụ, thử thách tương tác với nội dung, từng bước tích lũy kiến thức thông qua trải nghiệm.

Tuy nhiên, mục tiêu của VNFAM Art Game không đơn thuần là tạo ra một trò chơi mà quan trọng hơn là sử dụng cơ chế trò chơi như một phương thức truyền tải tri thức, khơi dậy tình yêu đối với mỹ thuật Việt Nam.

Để bảo đảm mục tiêu đó, chất lượng nội dung được xác định là yếu tố cốt lõi của chương trình. Ngân hàng câu hỏi được lựa chọn, biên soạn từ hệ thống dữ liệu tích lũy trong gần 5 năm, gồm hơn 1.000 câu hỏi và thông tin liên quan đến 21.000 hiện vật của Bảo tàng. Trong khuôn khổ chương trình, 500 câu hỏi được đưa vào sử dụng. Đây là nguồn tư liệu có giá trị, được xây dựng trên nền tảng chuyên môn của Bảo tàng, góp phần bảo đảm tính xác thực và giá trị giáo dục.

Mục tiêu cốt lõi của VNFAM Art Game là giáo dục, học tập và lan tỏa tri thức mỹ thuật Việt Nam. Công nghệ và trò chơi chỉ đóng vai trò phương tiện, trong khi nội dung chuyên môn, giá trị văn hóa và trải nghiệm học tập của người tham gia mới là những yếu tố được chương trình hướng tới.

Từ kinh nghiệm triển khai các dự án công nghệ, ông Hoàng Anh Tuấn cho rằng, thành công của một dự án không chỉ phụ thuộc vào công nghệ được lựa chọn mà trước hết được quyết định bởi yếu tố con người, quy trình và môi trường triển khai. Theo ông, khi nhắc đến một dự án công nghệ, nhiều người thường quan tâm đến việc áp dụng công nghệ gì hoặc cần đầu tư bao nhiêu kinh phí để sở hữu công nghệ đó. Tuy nhiên, thực tế cho thấy con người mới là yếu tố quan trọng nhất. Khi nhận thức rõ sự cần thiết phải thay đổi và có quyết tâm thực hiện, các bên sẽ cùng xây dựng quy trình phù hợp, áp dụng phương thức triển khai mới và lựa chọn công nghệ đáp ứng mục tiêu đề ra.

Kết nối trò chơi trực tuyến với trải nghiệm di sản thực tế

Đông đảo học sinh, sinh viên hào hứng tham gia thử thách với các trò chơi tương tác. 
Ảnh: Phan Phương – TTXVN

Tiếp nối chương trình giáo dục trực tuyến Tìm hiểu mỹ thuật Việt Nam, VNFAM Art Games được phát triển thành nền tảng trò chơi tương tác, tạo cơ hội để công chúng, đặc biệt là học sinh, sinh viên, chủ động khám phá, tìm hiểu mỹ thuật Việt Nam thông qua những thử thách đa dạng.

Truy cập địa chỉ game.vnfam.vn, người chơi có thể tham gia ba trò chơi với những hình thức trải nghiệm khác nhau. Với Leo tháp, người chơi chinh phục từng tầng tháp bằng cách trả lời các câu hỏi, câu đố về mỹ thuật với độ khó tăng dần. Với trò ghép tranh, người chơi ghép các mảnh rời để hoàn thiện một tác phẩm hội họa, đồng thời khám phá những thông tin và câu chuyện liên quan đến tác phẩm. Với Vẽ và đoán, người chơi thể hiện câu trả lời bằng hình vẽ và thử tài suy đoán nội dung tranh do những người chơi khác thực hiện. Bên cạnh đó, người tham gia có thể theo dõi bảng xếp hạng thành tích và cập nhật thông tin về các cuộc thi, hoạt động đang diễn ra tại mục “Sự kiện”.

Một điểm đặc biệt của VNFAM Art Games là sự kết nối giữa trải nghiệm trực tuyến và hoạt động tham quan trực tiếp tại Bảo tàng. Thông qua những câu đố gợi ý trên nền tảng, người chơi sẽ tìm kiếm và chụp ảnh 9 tác phẩm là Bảo vật quốc gia đang được trưng bày tại Bảo tàng, hoàn thành nhiệm vụ và nhận tem theo hướng dẫn. Hoạt động này khuyến khích người chơi trực tiếp quan sát, khám phá tác phẩm, kết hợp kiến thức tiếp nhận trên môi trường số với trải nghiệm thực tế trong không gian trưng bày.

Giám đốc bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam Nguyễn Anh Minh kì vọng, VNFAM Art Games sẽ trở thành điểm khởi đầu cho một hành trình khám phá liền mạch, từ không gian số đến không gian bảo tàng. 

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi sâu sắc trong hoạt động văn hóa, giáo dục, việc ứng dụng công nghệ vào giới thiệu và phát huy giá trị di sản không chỉ mở rộng phạm vi tiếp cận công chúng mà còn đặt ra yêu cầu bảo đảm tính chính xác, chiều sâu và giá trị chuyên môn của nội dung. Với nền tảng dữ liệu được xây dựng từ nguồn tư liệu của Bảo tàng, kết hợp hình thức trò chơi tương tác và trải nghiệm trực tiếp, VNFAM Art Games hướng tới tạo thêm một kênh giáo dục mỹ thuật sinh động, góp phần nuôi dưỡng tình yêu nghệ thuật và ý thức trân trọng di sản văn hóa Việt Nam trong cộng đồng./.

PT

Tin liên quan

Xem thêm