Mối quan tâm của các doanh nghiệp hiện là các công nghệ phục vụ chuyển đổi số, ứng dụng AI trong quản trị, tự động hóa dây chuyền sản xuất, phát triển vật liệu mới, chuyển đổi xanh và nâng cao hiệu quả khai thác dữ liệu.
Thành phố Hải Phòng đã và đang nỗ lực thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, phát triển doanh nghiệp khoa học công nghệ, hình thành chuỗi liên kết chặt chẽ giữa viện nghiên cứu, trường đại học và cộng đồng doanh nghiệp, đưa khoa học công nghệ thành động lực để tăng trưởng bứt phá.
*Thách thức từ khoảng cách giữa nghiên cứu và thị trường
Trong những năm qua, tại thành phố Hải Phòng, cùng với sự phát triển nhanh của các khu công nghiệp, khu kinh tế, sự hiện diện của nhiều tập đoàn lớn trong lĩnh vực điện tử, cơ khí chính xác, logistics, đóng tàu, năng lượng và công nghệ cao, nhu cầu tiếp nhận và làm chủ công nghệ ngày càng tăng. Doanh nghiệp không chỉ cần các giải pháp công nghệ tiên tiến mà còn cần sự đồng hành của các viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức khoa học và công nghệ trong suốt quá trình đổi mới công nghệ.
Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân trẻ Hải Phòng Chu Minh Cương cho biết, mối quan tâm của các doanh nghiệp hiện nay là các công nghệ phục vụ chuyển đổi số, ứng dụng AI trong quản trị, tự động hóa dây chuyền sản xuất, phát triển vật liệu mới, chuyển đổi xanh và nâng cao hiệu quả khai thác dữ liệu. Tuy nhiên, quá trình đổi mới công nghệ vẫn gặp nhiều khó khăn. Doanh nghiệp cần những công nghệ đã được kiểm chứng, có khả năng ứng dụng trong thực tế, có sự đồng hành trong quá trình chuyển giao, đào tạo nhân lực và hoàn thiện quy trình vận hành.
Theo chia sẻ của các nhà nghiên cứu tại Tech Fest Hải Phòng 2026, Việt Nam có nhiều kết quả nghiên cứu khoa học có giá trị, tuy nhiên tỷ lệ thương mại hóa và ứng dụng vào sản xuất còn chưa tương xứng với tiềm năng. Khoảng cách giữa nghiên cứu và thị trường vẫn là một trong những thách thức lớn đối với hệ thống đổi mới sáng tạo. Nguyên nhân chủ yếu của tỷ lệ kết quả nghiên cứu được thương mại hóa trên cả nước chưa cao nằm ở vướng mắc định giá tài sản vô hình, thiếu tổ chức trung gian chuyên nghiệp và tâm lý e ngại rủi ro trách nhiệm pháp lý của người đứng đầu các đơn vị nghiên cứu công lập.
Thạc sĩ Vũ Thị Thu Hiền, Trưởng Phòng Quản lý khoa học (Sở Khoa học và Công nghệ Hải Phòng) cho biết, thành phố có 562 hợp tác xã nông nghiệp vẫn đang ở “vạch xuất phát” của chuyển đổi số, năng lực hấp thụ công nghệ cao còn hạn chế, thiếu hụt nhân lực số chuyên trách dẫn đến “lực kéo thị trường” từ nông sản để thúc đẩy thương mại hóa các công nghệ chế biến và đóng gói nông nghiệp yếu.
Câu chuyện tại Hợp tác xã Đầu tư phát triển Sông Giá (phường Lưu Kiếm, thành phố Hải Phòng) là một ví dụ. Theo bà Đỗ Thị Thúy Hà, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Giám đốc Hợp tác xã, việc thương mại hóa các vật liệu sinh học mới tại Hải Phòng đối mặt với một số thách thức. Không chỉ thách thức về nguyên liệu, về công nghệ phù hợp, về tiêu chuẩn và pháp lý mà một thách thức không nhỏ là sở hữu trí tuệ và và quyền khai thác kết quả nghiên cứu. Đại diện hợp tác xã cho rằng, khi có sự tham gia của Nhà nước, viện nghiên cứu, doanh nghiệp nước ngoài và doanh nghiệp địa phương, cần làm rõ phần nào là kết quả nghiên cứu từ nguồn lực nhà nước, phần nào là công nghệ của đối tác, phần nào là kết quả phát sinh chung và ai được quyền khai thác thương mại.
*Nỗ lực thương mại hóa kết quả nghiên cứu
Theo các chuyên gia, mối liên kết “ba nhà” (nhà nước – nhà khoa học – nhà doanh nghiệp) dưới sự điều phối chủ động của chính quyền địa phương là chìa khóa tháo gỡ vướng mắc, rút ngắn thời gian đưa kết quả nghiên cứu từ phòng thí nghiệm vào thương trường. Chính quyền địa phương không dừng ở việc thực thi chính sách mà còn đóng vai trò kiến tạo hệ sinh thái, dẫn dứt dòng vốn mồi, bảo trợ hạ tầng kết nối cung cầu, xây dựng không gian chính sách đặc thù nhằm chuyển hóa tài sản trí tuệ vô hình thành giá trị kinh tế thực tế, đồng thời trực tiếp xử lý các “thất bại thị trường” ở cơ sở.
Thạc sĩ Vũ Thị Thu Hiền cho rằng để thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, Hải Phòng cần xây dựng Đề án thí điểm cơ chế đặc thù cấp địa phương tập trung vào 3 nhóm cơ chế: Giao quyền khai thác và thương mại hóa kết quả nghiên cứu sử dụng ngân sách cho tổ chức, cá nhân bên ngoài có năng lực nếu đơn vị chủ trì không triển khai trong thời hạn quy định; Hai là hỗ trợ kinh phí ngân sách để hoàn thiện sản phẩm và sản xuất thử nghiệm; phần kinh phí đối ứng của doanh nghiệp không bị tính tăng lại vào vốn ngân sách ban đầu; Ba là áp dụng cơ chế miễn trừ trách nhiệm dân sự đối với các dự án thử nghiệm không thành công do rủi ro khách quan. Cùng với đó, cần nâng cao năng lực công nghệ cho hơn 500 hợp tác xã nông nghiệp; triển khai dự án thí điểm R&D Bio-Tech biển và dược liệu tự nhiên với Viện KIST và tái cấu trúc liên kết ba nhà “Nhà nước – Viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp”.
Theo ông Nguyễn Cao Thắng, Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Hải Phòng luôn xác định việc đồng hành cùng doanh nghiệp trong đổi mới công nghệ là một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Đơn vị đang tích cực triển khai các hoạt động hỗ trợ đổi mới sáng tạo, phát triển Sàn giao dịch công nghệ Hải Phòng, thúc đẩy kết nối cung - cầu công nghệ và xây dựng mạng lưới hợp tác với các viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức khoa học và công nghệ trong nước và quốc tế.
Một trong những định hướng nổi bật là chương trình hợp tác lâu dài giữa Viện Khoa học và Công nghệ Hàn Quốc (KIST), Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam – Hàn Quốc (VKIST) và thành phố Hải Phòng; giữa các viện nghiên cứu, trường đại học với cộng đồng doanh nghiệp. Từ đó hình thành các dự án nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và đổi mới sáng tạo có giá trị thực tiễn cao, đóng góp vào sự phát triển của thành phố trong những năm tới.
Nội dung hợp tác nêu rõ, giai đoạn 2026–2030, Hải Phòng sẽ tập trung triển khai 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Một trong số đó là nhiệm vụ thúc đẩy hợp tác nghiên cứu và chuyển giao công nghệ để thương mại hóa các kết quả nghiên cứu. Thành phố sẽ phối hợp với Viện KIST khảo sát các bài toán công nghệ của doanh nghiệp, lựa chọn các nhiệm vụ nghiên cứu có tính ứng dụng cao và hình thành các dự án R&D chung giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học. Mục tiêu là hướng tới thương mại hóa kết quả nghiên cứu, đưa công nghệ mới vào sản xuất, nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Hải Phòng. Hằng năm phấn đấu có ít nhất 2 đề xuất dự án R&D chung và 2 giải pháp công nghệ được đề xuất ứng dụng, thương mại hóa.
Đánh giá cao những giải pháp Hải Phòng đang thực hiện, Giáo sư, Tiến sĩ Phương Thiện Thương, Phó Viện trưởng Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam – Hàn Quốc cũng đưa ra đề xuất thành lập Trung tâm kết nối công nghệ (Technology Hub) tại Khu thương mại tự do Hải Phòng. Trung tâm này sẽ tổ chức khảo sát và xác định các công nghệ/kỹ thuật/sản phẩm để trao đổi với KIST và VKIST, là đầu mối nghiên cứu ứng dụng, thích nghi công nghệ, giải pháp kỹ thuật và chuyển giao; KIST cung cấp công nghệ nguồn, chuyên gia và mạng lưới đối tác Hàn Quốc; doanh nghiệp Hải Phòng tiếp nhận công nghệ, thử nghiệm, và phát triển thị trường. Giai đoạn đầu, cả ba bên có thể khảo sát nhu cầu khoa học và công nghệ của khoảng 30 doanh nghiệp; từ đó lựa chọn từ 5 đến 10 bài toán ưu tiên và triển khai từ 3 đến 5 dự án thí điểm. Sau đánh giá, các mô hình hiệu quả sẽ được nhân rộng ra khu công nghiệp, cảng biển và doanh nghiệp trên địa bàn.
Để thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, Hải Phòng cũng đề xuất cần Chính phủ, Bộ Khoa học và Công nghệ và các Bộ, ngành liên quan chuẩn hóa quy trình, phương pháp định giá tài sản trí tuệ; Cơ sở dữ liệu quốc gia về giao dịch tài sản trí tuệ; đồng thời đồng bộ hóa hệ thống pháp luật (Luật Giá, Luật Sở hữu trí tuệ, Luật Doanh nghiệp, Luật Thuế) nhằm xác định rõ giá trị pháp lý của kết quả định giá tài sản trí tuệ trong các quan hệ thế chấp, góp vốn, chuyển nhượng và bồi thường thiệt hại./.
- Từ khóa:
- NQ 57
- Hải Phòng
- thương mại hóa
- nghiên cứu khoa học

