Thực hiện định hướng phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Bộ Y tế đang triển khai thí điểm hướng dẫn hoạt động khám bệnh, chữa bệnh từ xa và hỗ trợ khám bệnh, chữa bệnh từ xa.
Việc chuẩn hóa các mô hình, điều kiện thực hiện và trách nhiệm chuyên môn nhằm phát huy ứng dụng công nghệ trong khám, chữa bệnh, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng, nhất là đối với người dân vùng miền núi, vùng khó khăn.
Mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế
Hướng dẫn xác định hai mô hình khám bệnh, chữa bệnh từ xa. Mô hình thứ nhất là người hành nghề trực tiếp tư vấn, khám bệnh, chữa bệnh từ xa cho người bệnh. Mô hình thứ hai là người hành nghề thực hiện hoạt động này với sự hỗ trợ của nhân viên y tế tại địa điểm của người bệnh.
Việc lựa chọn mô hình căn cứ vào tình trạng sức khỏe, khả năng sử dụng thiết bị của người bệnh, điều kiện kết nối, khả năng cung cấp thông tin và các chỉ số sức khỏe cần thiết; đồng thời phù hợp với năng lực chuyên môn, cơ sở vật chất và điều kiện kỹ thuật của cơ sở y tế.
Với mô hình có nhân viên y tế hỗ trợ tại chỗ, nhân viên y tế giúp người bệnh sử dụng thiết bị kết nối, đo và cung cấp các chỉ số sức khỏe, thu thập thông tin, hồ sơ bệnh án và kết quả xét nghiệm để người hành nghề có căn cứ đánh giá tình trạng sức khỏe. Mô hình này phù hợp với người cao tuổi, người khuyết tật hoặc người gặp khó khăn khi sử dụng thiết bị, kết nối Internet và cung cấp thông tin.
Khám bệnh, chữa bệnh từ xa có thể hỗ trợ theo dõi người mắc bệnh mạn tính đã ổn định, quản lý sức khỏe tại cộng đồng, theo dõi sau khi ra viện, đánh giá việc tuân thủ điều trị và sàng lọc ban đầu. Giai đoạn đầu ưu tiên tái khám, theo dõi bệnh mạn tính ổn định, tư vấn sau ra viện và theo dõi điều trị tại cộng đồng.
Thông qua ứng dụng công nghệ, người bệnh có thêm điều kiện duy trì liên hệ với cơ sở y tế, được theo dõi và tư vấn phù hợp. Đây là phương thức hỗ trợ đổi mới hoạt động chăm sóc sức khỏe, góp phần giảm những trở ngại do khoảng cách địa lý và điều kiện tiếp cận dịch vụ chuyên môn.
Theo Tiến sĩ Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), hướng dẫn khám bệnh, chữa bệnh từ xa có ý nghĩa quan trọng đối với các bệnh viện, giúp chuẩn hóa hoạt động này trong bối cảnh công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ. Đây cũng là việc cụ thể hóa các chỉ đạo của Bộ Chính trị về đưa dịch vụ y tế có chất lượng đến gần người dân hơn, đặc biệt là người dân sinh sống tại vùng miền núi, vùng khó khăn.
Tăng cường kết nối chuyên môn giữa các cơ sở y tế
Bên cạnh hoạt động khám bệnh, chữa bệnh từ xa trực tiếp với người bệnh, hướng dẫn còn đề cập hoạt động hỗ trợ chuyên môn từ xa giữa các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.
Các nội dung hỗ trợ gồm trao đổi, tư vấn chuyên môn đối với trường hợp bệnh cụ thể; hỗ trợ đọc, phân tích kết quả cận lâm sàng; hỗ trợ quản lý bệnh mạn tính tại tuyến chăm sóc sức khỏe ban đầu.
Hoạt động này tạo điều kiện để cơ sở đề nghị hỗ trợ tiếp cận ý kiến chuyên môn từ cơ sở hỗ trợ, góp phần nâng cao năng lực xử trí và chất lượng chăm sóc người bệnh. Việc tăng cường kết nối giữa các cơ sở y tế cũng giúp phát huy năng lực chuyên môn của hệ thống, nhất là tại những địa bàn còn khó khăn về điều kiện tiếp cận dịch vụ y tế.
Quá trình phối hợp phải làm rõ trách nhiệm của cơ sở đề nghị hỗ trợ và cơ sở hỗ trợ, bảo đảm cung cấp thông tin cần thiết, duy trì kết nối kỹ thuật và bảo mật dữ liệu người bệnh. Ý kiến hỗ trợ chuyên môn là căn cứ tham khảo cho quá trình xử trí, không thay thế trách nhiệm của người hành nghề trực tiếp điều trị và cơ sở đang quản lý người bệnh.
Cùng với mở rộng ứng dụng công nghệ, hướng dẫn của Bộ Y tế nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm an toàn người bệnh và bảo vệ thông tin sức khỏe. Cơ sở y tế triển khai khám bệnh, chữa bệnh từ xa phải đáp ứng điều kiện về giấy phép hoạt động, phạm vi chuyên môn, nhân lực và hạ tầng kỹ thuật theo quy định.
Người hành nghề phải có giấy phép hành nghề còn hiệu lực, thực hiện đúng phạm vi hành nghề và phân công của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; được tập huấn, đánh giá khả năng sử dụng nền tảng, sàng lọc nguy cơ, xác thực thông tin, bảo vệ dữ liệu và xử trí tình huống phát sinh. Người hành nghề chịu trách nhiệm về nhận định chuyên môn, chỉ định, kê đơn và hướng xử trí trong phạm vi phiên khám do mình thực hiện.
Đặc biệt, khám bệnh, chữa bệnh từ xa không được thay thế hoặc làm chậm trễ việc cấp cứu. Khi người bệnh có dấu hiệu cần xử trí khẩn cấp, không đủ thông tin để đánh giá hoặc cần thăm khám trực tiếp, người hành nghề phải hướng dẫn người bệnh đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phù hợp.
Đối với dữ liệu sức khỏe, cơ sở y tế phải kiểm soát quyền truy cập, bảo đảm an toàn thông tin và có biện pháp xử lý sự cố dữ liệu. Hồ sơ điện tử có thể thay thế hồ sơ giấy khi hệ thống bảo đảm ghi nhận đầy đủ thông tin, xác thực người lập hồ sơ và cho phép trích xuất dữ liệu theo quy định. Việc sử dụng, chia sẻ hồ sơ và thông tin người bệnh phải đúng thẩm quyền, mục đích và phạm vi được phép.
Những yêu cầu này cho thấy chuyển đổi số y tế phải đi đôi với bảo đảm chất lượng chuyên môn, an toàn người bệnh và bảo mật thông tin. Công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi được triển khai trên nền tảng hạ tầng phù hợp, nhân lực đáp ứng yêu cầu và quy trình chuyên môn chặt chẽ.
Việc thí điểm hướng dẫn khám bệnh, chữa bệnh từ xa và hỗ trợ khám bệnh, chữa bệnh từ xa là bước cụ thể hóa ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong lĩnh vực y tế theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW. Thông qua chuẩn hóa mô hình, điều kiện triển khai và cơ chế phối hợp, hoạt động này hướng tới tăng cường kết nối chuyên môn, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe./.


