Đến nay, trên 50% người dân cả nước đã được khám sức khỏe định kỳ miễn phí, một số địa phương đạt tỷ lệ trên 90%.
Cùng với mở rộng độ bao phủ khám sức khỏe, ngành Y tế đang tập trung khai thác, kế thừa và sử dụng hiệu quả dữ liệu khám, chữa bệnh đã có của người dân, góp phần nâng cao chất lượng phát hiện sớm bệnh tật, hạn chế xét nghiệm trùng lặp và tiết kiệm nguồn lực. Đây cũng là hướng triển khai cụ thể tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia trong lĩnh vực y tế.
Khai thác hiệu quả dữ liệu khám, chữa bệnh
Thông tin về tình hình triển khai công tác khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho toàn dân, Tiến sĩ Vương Ánh Dương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) cho biết, đến nay Bộ Y tế đã nhận được báo cáo của 34 tỉnh, thành phố và đang tổng hợp các nội dung liên quan. Qua báo cáo bước đầu, các địa phương đã triển khai hoạt động này đồng bộ, hiệu quả; trên 50% người dân cả nước đã được khám sức khỏe định kỳ miễn phí, một số địa phương đạt tỷ lệ trên 90%.
Theo Tiến sĩ Vương Ánh Dương, mục tiêu cốt lõi của hoạt động khám sức khỏe định kỳ là phát hiện sớm bệnh tật và các yếu tố nguy cơ gây bệnh. Trên cơ sở kết quả khám, người dân có yếu tố nguy cơ hoặc nghi ngờ mắc bệnh được hướng dẫn đến các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh để tiếp tục chẩn đoán, điều trị kịp thời. Đồng thời, kết quả khám góp phần hình thành thông tin, dữ liệu phục vụ quản lý sức khỏe người dân theo vòng đời.
Như vậy, hiệu quả của chương trình không chỉ được đánh giá qua số lượng người được khám mà còn ở khả năng sử dụng kết quả khám để theo dõi, quản lý sức khỏe lâu dài. Dữ liệu được hình thành trong quá trình khám sức khỏe định kỳ cần được khai thác, kế thừa và sử dụng phù hợp, phục vụ công tác chuyên môn cũng như hạn chế những hoạt động khám, xét nghiệm không cần thiết.
Để bảo đảm hoạt động khám sức khỏe thực chất, đúng mục tiêu, Bộ Y tế đã hướng dẫn các địa phương tổ chức khám tại những cơ sở y tế, cơ sở khám, chữa bệnh đủ điều kiện. Cơ sở tổ chức khám phải bảo đảm có đầy đủ bác sĩ các chuyên khoa như Nội, Ngoại, Da liễu, Răng Hàm Mặt, Mắt, Tai Mũi Họng và Sản khoa.
Việc chỉ định xét nghiệm cơ bản do bác sĩ trực tiếp khám quyết định, căn cứ tình trạng sức khỏe thực tế và những vấn đề chuyên môn phát hiện trong quá trình thăm khám. Kết quả xét nghiệm giúp định hướng chẩn đoán ban đầu, từ đó hướng dẫn người dân đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phù hợp để tiếp tục theo dõi, điều trị khi cần thiết.
Liên quan đến yêu cầu triển khai khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc bảo đảm thực chất, hiệu quả, tiết kiệm chi phí, Tiến sĩ Vương Ánh Dương cho biết, Bộ Y tế đang tổng hợp số lượng người dân được khám, số Sổ sức khỏe điện tử được lập và tình hình cập nhật kết quả khám sức khỏe định kỳ lên hệ thống theo tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Song song với đó, Bộ Y tế đang xây dựng phương pháp phân tích, xử lý dữ liệu từ kết quả khám sức khỏe định kỳ cho toàn dân. Trên cơ sở kết quả khám và mô hình bệnh tật theo độ tuổi, địa bàn dân cư, Bộ sẽ có những định hướng, hướng dẫn tiếp theo, trong đó tập trung xây dựng hướng dẫn khám sàng lọc theo từng nhóm bệnh cụ thể.
Việc phân tích dữ liệu khám sức khỏe, nhận diện mô hình bệnh tật theo từng nhóm tuổi và địa bàn dân cư có ý nghĩa quan trọng trong định hướng hoạt động sàng lọc. Đây cũng là một trong những nội dung thể hiện yêu cầu khai thác giá trị của dữ liệu trong chuyển đổi số y tế, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW.
Kế thừa dữ liệu, hạn chế xét nghiệm trùng lặp
Một trong những nội dung được Bộ Y tế chú trọng là khai thác, sử dụng các dữ liệu khám, chữa bệnh đã có nhằm hạn chế tình trạng chỉ định xét nghiệm trùng lặp, nhất là trong những năm tiếp theo hoặc đối với người dân đang được quản lý, điều trị các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường.
Theo Tiến sĩ Vương Ánh Dương, Bộ Y tế đã hướng dẫn các đơn vị tối đa hóa việc kế thừa, sử dụng và tham khảo kết quả khám bệnh, chữa bệnh trước đó của người dân. Tại thời điểm tổ chức khám sức khỏe định kỳ, bác sĩ có thể truy cập hệ thống cơ sở dữ liệu của Bảo hiểm xã hội, ứng dụng định danh quốc gia (VNeID) và Sổ sức khỏe điện tử để khai thác thông tin, kết quả khám bệnh mà người dân đã có.
Đối với những kết quả lâm sàng, cận lâm sàng vẫn còn giá trị sử dụng tại thời điểm khám, bác sĩ có thể kế thừa và sử dụng thay vì chỉ định thực hiện lại các xét nghiệm tương tự.
Đây là giải pháp thiết thực nhằm phát huy giá trị của dữ liệu khám, chữa bệnh, tránh lãng phí do thực hiện lại những xét nghiệm chưa cần thiết. Quan trọng hơn, việc tham khảo kết quả khám trước đó giúp bác sĩ có thêm thông tin phục vụ đánh giá tình trạng sức khỏe, bảo đảm tính liên tục trong theo dõi và quản lý người bệnh.
Tinh thần này cũng đặt ra yêu cầu dữ liệu y tế không chỉ được thu thập, cập nhật mà cần được khai thác và sử dụng hiệu quả trong hoạt động chuyên môn. Việc kết nối, kế thừa thông tin từ các hệ thống dữ liệu hiện có góp phần hỗ trợ bác sĩ đưa ra chỉ định phù hợp với tình trạng sức khỏe thực tế của từng người dân.
Trong quá trình triển khai, Bộ Y tế cũng đã điều chỉnh phương thức tổ chức khám theo hướng phù hợp hơn với thực tiễn. Ban đầu, Bộ dự kiến quy định cố định một số xét nghiệm cơ bản; tuy nhiên, qua phản ánh của các địa phương, các chuyên khoa và chuyên gia, Bộ đã điều chỉnh theo hướng giao quyền chỉ định xét nghiệm cho bác sĩ trực tiếp khám.
Theo đó, xét nghiệm được chỉ định căn cứ tình trạng sức khỏe, kết quả thăm khám và yêu cầu chuyên môn đối với từng người dân, thay vì áp dụng cố định một danh mục thống nhất. Bộ Y tế cũng không quy định một gói khám cố định bắt buộc tại tất cả các tỉnh, thành phố. Các địa phương chủ động lựa chọn danh mục khám, xét nghiệm cơ bản và có thể mở rộng những nội dung phù hợp với nhu cầu, điều kiện thực tế, bảo đảm hiệu quả, tiết kiệm chi phí.
Việc tổng hợp kết quả khám sức khỏe định kỳ, phân tích mô hình bệnh tật, hoàn thiện hướng dẫn khám sàng lọc theo nhóm bệnh và khai thác hiệu quả dữ liệu khám, chữa bệnh sẽ là cơ sở để ngành Y tế tiếp tục điều chỉnh phương thức triển khai chương trình. Qua đó, không chỉ nâng cao chất lượng khám, phát hiện sớm bệnh tật mà còn góp phần sử dụng hợp lý nguồn lực, hướng tới quản lý sức khỏe người dân liên tục, lâu dài.
Trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, việc khai thác và sử dụng hiệu quả dữ liệu khám, chữa bệnh có ý nghĩa thiết thực đối với hoạt động chăm sóc sức khỏe. Khi dữ liệu đã có được kế thừa trong quá trình thăm khám, chỉ định chuyên môn sẽ sát hơn với tình trạng sức khỏe từng người, hạn chế xét nghiệm trùng lặp và nâng cao hiệu quả quản lý sức khỏe toàn dân./.



