Một số nghiên cứu cho thấy tiềm năng ứng dụng AI trong hỗ trợ giảng dạy và đánh giá ngoại ngữ, đồng thời đặt ra yêu cầu kiểm chứng độ tin cậy của công nghệ trước khi sử dụng trong các hoạt động đánh giá quan trọng.
Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và công nghệ số trong giảng dạy, nghiên cứu ngôn ngữ; đổi mới phương pháp đào tạo ngoại ngữ là những nội dung trọng tâm được trao đổi tại Hội thảo khoa học quốc tế về Ngôn ngữ học ứng dụng khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (APCAL HANU 2026) diễn ra trong hai ngày 16 - 17/11, tại Trường Đại học Hà Nội.
Hội thảo do Trường Đại học Hà Nội phối hợp với Hiệp hội Ngôn ngữ học ứng dụng Australia (ALAA) tổ chức với chủ đề “Cách tiếp cận mới trong giảng dạy và nghiên cứu Ngôn ngữ học ứng dụng”. Đây là lần thứ hai hội thảo được tổ chức, tiếp nối thành công của kỳ hội thảo đầu tiên năm 2023, nhằm mở rộng mạng lưới hợp tác học thuật, chia sẻ các kết quả nghiên cứu và kinh nghiệm đổi mới giảng dạy ngoại ngữ trong bối cảnh chuyển đổi số và quốc tế hóa giáo dục.
Hội thảo quy tụ các chuyên gia, học giả đến từ 75 cơ sở giáo dục đại học thuộc 12 quốc gia, gồm Việt Nam, Australia, Nhật Bản, Indonesia, Nga, Ba Lan, Thái Lan, New Zealand, Bulgaria, Argentina, Ấn Độ và Italy.
Phát biểu khai mạc hội thảo, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Dũng, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Hà Nội cho biết, chuyển đổi số và sự phổ biến của trí tuệ nhân tạo đang tạo ra những thay đổi sâu rộng trong kinh tế, xã hội và giáo dục. Trong bối cảnh đó, các cơ sở giáo dục đại học đang áp dụng những phương pháp mới với sự hỗ trợ của công nghệ để thực hiện sứ mệnh đào tạo và phát triển tri thức. Trường Đại học Hà Nội chú trọng xây dựng cộng đồng nghiên cứu, tiếp cận các xu hướng quốc tế, phát triển và chuyển giao những kỹ năng mới.
Các bài viết gửi tới hội thảo lần này tập trung vào phương pháp giảng dạy ngôn ngữ, bản sắc văn hóa và chính sách ngôn ngữ, diễn ngôn, biên dịch và phiên dịch, khảo thí ngôn ngữ, cùng việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và công nghệ số trong nghiên cứu giáo dục ngôn ngữ.
Trong số 459 tóm tắt nghiên cứu gửi về, có 204 báo cáo của 312 tác giả được lựa chọn đưa vào kỷ yếu; 162 báo cáo của 266 tác giả và đồng tác giả được trình bày tại các tiểu ban chuyên môn. Đáng chú ý, trí tuệ nhân tạo trở thành một trong những chủ đề nổi bật của hội thảo. Các nghiên cứu không chỉ tập trung vào ứng dụng công nghệ trong dạy và học ngoại ngữ mà còn mở rộng sang dịch thuật, đánh giá năng lực ngôn ngữ, phát triển công cụ hỗ trợ người học và phương pháp nghiên cứu.
Tại các phiên toàn thể, nhiều chuyên gia quốc tế chia sẻ những cách tiếp cận mới trong ngôn ngữ học ứng dụng. Giáo sư Elke Stracke, Đại học Canberra (Australia) trình bày về sức mạnh chuyển đổi của ngôn ngữ học ứng dụng trong thời đại mới. Tiến sĩ Kayoko Hashimoto, Đại học Queensland (Australia) phân tích việc sử dụng tiếng Anh làm ngôn ngữ giảng dạy dưới góc độ chính sách, phương pháp sư phạm và bản sắc của người dạy, người học.
Phó Giáo sư Noriko Iwashita, Đại học Queensland tập trung vào phát triển phương pháp đánh giá năng lực tương tác, năng lực liên văn hóa và trải nghiệm của sinh viên trong môi trường giáo dục đa dạng. Trong khi đó, Giáo sư Paola Spinozzi, Phó Hiệu trưởng Đại học Ferrara (Italy) đề cập việc gắn giảng dạy tiếng Anh với giáo dục sinh thái, phát triển tư duy phản biện và nhận thức về phát triển bền vững.
Một số nghiên cứu cho thấy tiềm năng ứng dụng AI trong hỗ trợ giảng dạy và đánh giá ngoại ngữ, đồng thời đặt ra yêu cầu kiểm chứng độ tin cậy của công nghệ trước khi sử dụng trong các hoạt động đánh giá quan trọng.
Trong lĩnh vực khảo thí, nhóm nghiên cứu của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh khảo sát độ tin cậy của ChatGPT 5.5 khi chấm bài IELTS Writing Task 2. Kết quả so sánh trên 39 bài luận cho thấy, điểm số do AI đưa ra có tương quan cao với điểm của giám khảo nhưng thường thấp hơn, đặc biệt đối với những bài viết có chất lượng tốt. Nhóm tác giả nhận định, công cụ này phù hợp để hỗ trợ luyện tập, song chưa thể thay thế giám khảo trong các kỳ thi quan trọng.
Ở lĩnh vực dịch thuật, nghiên cứu của các tác giả thuộc Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội và Trường Đại học Hà Nội so sánh khả năng dịch Anh - Việt của ChatGPT và Claude trên 200 câu trích từ một báo cáo của Liên Hợp Quốc. Kết quả cho thấy, hai mô hình đạt mức độ chính xác tương đối cao, qua đó mở ra khả năng ứng dụng các mô hình ngôn ngữ lớn trong dịch thuật văn bản chuyên ngành.
Đáng chú ý, nhóm nghiên cứu của Trường Đại học Hà Nội và Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội giới thiệu công cụ gia sư ngữ pháp tiếng Nga ứng dụng công nghệ AI kết hợp truy xuất thông tin từ giáo trình. Công cụ có khả năng giải thích ngữ pháp bằng tiếng Việt, dẫn nguồn tài liệu và hỗ trợ người học tra cứu kiến thức. Kết quả thử nghiệm trên 36 câu hỏi cho thấy, tỷ lệ truy xuất đúng nội dung giáo trình đạt 91,7%. Tuy nhiên, nhóm tác giả cũng nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục kiểm chứng với người học và có sự giám sát của giáo viên.
Trong lĩnh vực chính sách ngôn ngữ, các nhà nghiên cứu Trường Đại học Hà Nội đề xuất khung phân tích dựa trên Khung tham chiếu trình độ ngôn ngữ chung châu Âu (CEFR), hướng tới hài hòa giữa gìn giữ bản sắc ngôn ngữ quốc gia và phát triển năng lực đa ngữ. Đây cũng là vấn đề có ý nghĩa thực tiễn trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh nâng cao chất lượng dạy và học ngoại ngữ, từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
Thông qua các hoạt động trao đổi học thuật, APCAL HANU 2026 góp phần thúc đẩy kết nối giữa các cơ sở giáo dục đại học, nhà nghiên cứu trong nước và quốc tế; đồng thời mở rộng khả năng ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn giảng dạy, kiểm tra, đánh giá và xây dựng chính sách ngôn ngữ. Các thảo luận cũng cho thấy yêu cầu đổi mới đào tạo ngoại ngữ cần gắn với khai thác hiệu quả công nghệ, bảo đảm chất lượng học thuật và phát huy vai trò của người dạy trong môi trường giáo dục số./.
- Từ khóa:
- AI
- trí tuệ nhân tạo
- ngôn ngữ học
- Đại học Hà Nội

