Khoa học - Sáng tạo

Kinh tế sáng tạo mở hướng khai thác giá trị di sản trong kỷ nguyên số

Việc ứng dụng công nghệ thực tế ảo, thực tế tăng cường, trí tuệ nhân tạo và số hóa dữ liệu mở ra phương thức mới trong giới thiệu, quảng bá và khai thác tài nguyên văn hóa.

Quang cảnh hội thảo. 
Ảnh: Thanh Hương – TTXVN

Ngày 12/11, tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu châu Âu và châu Mỹ (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) tổ chức Hội thảo khoa học “Những thành tựu nổi bật của kinh tế sáng tạo trong kỷ nguyên số” nhằm trao đổi về xu hướng phát triển, kinh nghiệm quốc tế và khả năng vận dụng vào thực tiễn tại Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Sự kiện thu hút các nhà khoa học, nhà quản lý, đại diện doanh nghiệp, các chuyên gia và nghệ nhân hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, di sản và các ngành nghề truyền thống tham dự.

Phát biểu tại hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Chiến Thắng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu châu Âu và châu Mỹ cho biết, hội thảo nằm trong khuôn khổ chương trình khoa học và công nghệ trọng điểm cấp Bộ, tập trung nghiên cứu những tinh hoa văn hóa và thành tựu phát triển mới của nhân loại, vận dụng vào công cuộc đổi mới đất nước trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Chiến Thắng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Châu Âu và Châu Mỹ phát biểu tại hội thảo. 
Ảnh: Thanh Hương - TTXVN

Trong kỷ nguyên số, kinh tế sáng tạo và các ngành công nghiệp văn hóa sáng tạo đang trở thành động lực tăng trưởng mới, đóng góp quan trọng vào kinh tế dịch vụ. Quá trình này đặt ra yêu cầu gắn kết chặt chẽ hơn giữa giá trị văn hóa, hoạt động sáng tạo và thị trường, qua đó khai thác hiệu quả các nguồn lực văn hóa phục vụ phát triển.

Việt Nam có kho tàng di sản văn hóa, lịch sử và hệ thống làng nghề truyền thống phong phú, song tiềm năng này chưa được khai thác toàn diện. Những hạn chế về thể chế, hạ tầng, nguồn nhân lực chất lượng cao, năng lực công nghệ và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ vẫn là những điểm nghẽn cần tháo gỡ. Việc kết nối di sản, hoạt động sáng tạo, công nghệ và thị trường vì vậy có ý nghĩa quan trọng trong phát triển kinh tế sáng tạo, đồng thời bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc.

Tiến sĩ Lê Thị Vân Nga, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Mỹ La tinh (Viện Nghiên cứu châu Âu và châu Mỹ) cho rằng, kinh tế sáng tạo có phạm vi rộng, bao gồm các lĩnh vực điện ảnh, phát thanh, truyền hình, truyền thông số, trò chơi điện tử, thiết kế, quảng cáo và các dịch vụ sáng tạo. Trong bối cảnh công nghệ số phát triển, sự kết hợp giữa văn hóa, công nghệ và thị trường đang mở ra những phương thức mới trong sản xuất, phân phối và thương mại hóa các sản phẩm sáng tạo.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, Nhật Bản khai thác các sản phẩm văn hóa như anime, manga, trò chơi điện tử để quảng bá hình ảnh đất nước và phát triển du lịch. Hàn Quốc xây dựng hệ sinh thái công nghiệp văn hóa dựa trên K-pop, phim truyền hình và các sản phẩm giải trí đại chúng, tạo sức lan tỏa trên thị trường quốc tế. Đối với Việt Nam, vấn đề đặt ra là làm thế nào đưa tài nguyên văn hóa vào nền kinh tế số, đồng thời giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa bảo tồn nguyên trạng và khai thác, phát triển kinh tế du lịch. Đây là yêu cầu cần sự phối hợp giữa các nhà quản lý, nhà khoa học và doanh nghiệp.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Hồng Long, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo Khoa Du lịch, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội phát biểu tại hội thảo.
Ảnh: Thanh Hương - TTXVN

Chia sẻ tại hội thảo về kinh tế sáng tạo và du lịch văn hóa, di sản trong kỷ nguyên số, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Hồng Long, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo Khoa Du lịch, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội nhấn mạnh vai trò của công nghệ số trong nâng cao trải nghiệm du khách và tối ưu hóa giá trị kinh tế từ di sản.

Việc ứng dụng công nghệ thực tế ảo, thực tế tăng cường, trí tuệ nhân tạo và số hóa dữ liệu mở ra phương thức mới trong giới thiệu, quảng bá và khai thác tài nguyên văn hóa. Không chỉ hỗ trợ bảo tồn, các công nghệ này còn góp phần hình thành sản phẩm du lịch sáng tạo, phát triển tài sản trí tuệ và tạo nguồn thu để tái đầu tư cho di sản. Tuy nhiên, quá trình này tại Việt Nam còn gặp những hạn chế về dữ liệu phân mảnh, nhân lực đa ngành, nguồn vốn ngoài ngân sách và quyền đối với tài sản số. Do đó, cần chú trọng xây dựng hệ thống dữ liệu có khả năng kết nối, thúc đẩy hợp tác công - tư và phát triển các sản phẩm du lịch có giá trị trải nghiệm, hiệu quả kinh tế rõ ràng.

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi về kinh nghiệm quốc tế, ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn, khai thác giá trị di sản và phát triển công nghiệp sáng tạo; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và cộng đồng. Một số nghệ nhân cho rằng, bảo tồn di sản không chỉ là lưu giữ kỹ thuật, bí quyết nghề truyền thống mà còn phải chú trọng trao truyền cho thế hệ kế cận, kết hợp sáng tạo để sản phẩm thích ứng với nhu cầu thị trường nhưng vẫn giữ được bản sắc. Đây cũng là hướng phát huy giá trị nghề truyền thống, góp phần quảng bá văn hóa và phát triển kinh tế.

Nghệ nhân Nguyễn Thị Trinh Nương trực tiếp trình diễn, giới thiệu quy trình ướp trà truyền thống trong nghệ thuật thưởng trà.
Ảnh: Thanh Hương - TTXVN

Trong khuôn khổ sự kiện, các đại biểu còn được thưởng thức trà sen Tây Hồ và tìm hiểu nghệ thuật ướp trà truyền thống do nghệ nhân trực tiếp giới thiệu. Hoạt động góp phần giới thiệu nét đặc sắc của văn hóa trà Việt Nam, đồng thời gợi mở hướng kết hợp nghề truyền thống với phát triển sản phẩm và dịch vụ trải nghiệm văn hóa./.


Lý Thanh Hương

Xem thêm