Đổi thay tích cực trong đời sống đồng bào dân tộc thiểu số biên giới Tây Ninh
Trong giai đoạn tới, Tây Ninh xác định tiếp tục gắn bảo đảm quyền bình đẳng với nâng cao đời sống và tạo cơ hội phát triển thực chất cho đồng bào dân tộc thiểu số.
Với 17 dân tộc thiểu số cùng sinh sống, trong đó nhiều cộng đồng cư trú tại các xã biên giới giáp Campuchia, tỉnh Tây Ninh đang triển khai đồng bộ các chính sách phát triển kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội, tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo và gìn giữ bản sắc văn hóa, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng khu vực biên giới hòa bình, ổn định và phát triển bền vững.
*Đưa quyền bình đẳng vào đời sống
Bà Trương Thị Phương Thảo, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Tây Ninh cho biết, tỉnh hiện có 35.589 người đồng bào dân tộc thiểu số, tương ứng 13.594 hộ, chiếm khoảng 1,12% dân số toàn tỉnh. Đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống xen kẽ với đồng bào dân tộc Kinh trên nhiều địa bàn, tập trung tại một số xã biên giới; trong đó, người Khmer có 20.024 người, người Chăm có 6.683 người, người Hoa có 2.572 người và các dân tộc khác có 1.634 người.
Mỗi cộng đồng dân tộc mang những giá trị văn hóa, phong tục, tập quán và tín ngưỡng riêng, góp phần tạo nên sự đa dạng trong đời sống văn hóa, xã hội của địa phương. Đối với Tây Ninh, phát huy sự đa dạng ấy không chỉ là yêu cầu bảo tồn di sản mà còn gắn trực tiếp với nhiệm vụ bảo đảm quyền bình đẳng, tăng cường sự gắn kết giữa các cộng đồng và giữ vững ổn định chính trị, xã hội, nhất là tại địa bàn biên giới.
Theo Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Tây Ninh, trong giai đoạn 2024-2026, Sở Dân tộc và Tôn giáo Tây Ninh phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể tổ chức hơn 50 lớp tập huấn, phổ biến kiến thức pháp luật về quyền con người và Công ước quốc tế về xóa bỏ mọi hình thức phân biệt chủng tộc (CERD) cho hơn 3.500 lượt cán bộ cơ sở, già làng, người có uy tín và đồng bào dân tộc thiểu số, góp phần nâng cao nhận thức về quyền bình đẳng, chấp hành pháp luật và phòng, chống phân biệt đối xử.
Cùng với đó, tỉnh triển khai các chính sách hỗ trợ nhà ở, nước sinh hoạt, vốn vay, đào tạo nghề, giáo dục, y tế và phát triển sinh kế. Theo kết quả rà soát hộ nghèo năm 2023, trên địa bàn tỉnh Tây Ninh (bao gồm tỉnh Long An cũ) có 50 hộ nghèo người dân tộc thiểu số, thì đến cuối năm 2025, toàn tỉnh chỉ còn 13 hộ nghèo người dân tộc thiểu số.
Tây Ninh phấn đấu đến năm 2030 giảm số hộ nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số còn dưới 10 hộ; 100% xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã có ấp vùng đồng bào dân tộc thiểu số đạt chuẩn nông thôn mới; 50% người dân tộc thiểu số trong độ tuổi lao động được đào tạo nghề phù hợp, có thu nhập ổn định.
Tại xã Ninh Điền, địa phương có 18,9 km đường biên giới giáp Campuchia, công tác dân tộc, tôn giáo được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm củng cố hệ thống chính trị cơ sở, phát triển kinh tế - xã hội và giữ vững an ninh biên giới.
Ông Danh Xà Rương, người có uy tín trong cộng đồng dân tộc Khmer, ngụ ấp Thành Long, xã Ninh Điền phấn khởi khi nhiều tuyến đường vùng biên được thắp sáng, tạo thuận lợi cho người dân đi lại, sinh hoạt và bảo đảm an toàn cho trẻ em đến trường.
“Bà con vùng biên giới trước đây đi lại ban đêm rất khó khăn, nay có đèn đường chiếu sáng, người lớn tuổi yên tâm, con cháu đi học về tối cũng an toàn”, ông Danh Xà Rương chia sẻ.
Phó Chủ tịch UBND xã Ninh Điền Trần Thế Hiệp cho biết, từ năm 2024 đến nay, địa phương triển khai đồng bộ các chính sách dân tộc, hỗ trợ đồng bào phát triển sản xuất, chuyển đổi cây trồng, vật nuôi, đào tạo nghề, chăm lo giáo dục, y tế và cải thiện hạ tầng. Năm 2025, xã không còn hộ nghèo.
Từ năm 2024, xã đã cấp đất sản xuất cho 95 hộ, mỗi hộ 1 ha đất; hỗ trợ 60 con bò sinh sản cho 30 hộ dân tộc thiểu số; xây dựng 15 căn nhà Đại đoàn kết cho các hộ khó khăn về nhà ở. Theo ông Trần Thế Hiệp, địa phương chuyển từ hỗ trợ đơn thuần sang tạo điều kiện để người dân tự lực phát triển kinh tế, hướng dẫn tổ chức sản xuất, đào tạo nghề cho thanh niên vùng biên, góp phần ổn định cuộc sống, hạn chế tình trạng đi làm ăn xa và nguy cơ vướng vào tệ nạn xã hội.
Việc lồng ghép các chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới với chính sách dân tộc đã góp phần nâng cao chất lượng đời sống. Hiện 100% người dân sử dụng điện lưới quốc gia, nước hợp vệ sinh; trên 80% tham gia thu gom, tự xử lý rác thải. Những kết quả này góp phần bảo đảm quyền tiếp cận các điều kiện phát triển, nâng cao đời sống và phát huy vai trò chủ động của đồng bào trong xây dựng cộng đồng.
*Tôn trọng bản sắc, củng cố niềm tin nơi biên giới
Tại ấp Chăm, xã Tân Thành, đời sống đồng bào Chăm Islam ngày càng cải thiện nhờ hạ tầng giao thông được nhựa hóa, điện lưới, nước sạch đến từng nhà; người dân được hỗ trợ vay vốn, chuyển đổi cây trồng, vật nuôi, phát triển thương mại, dịch vụ, nâng cao thu nhập và giảm nghèo.
Bà Thị A Mi Na, người có uy tín trong đồng bào dân tộc Chăm tại ấp Chăm cho biết, người dân ngày càng chủ động phát triển kinh tế, tham gia xây dựng nông thôn mới, giữ gìn an ninh, trật tự. Quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo được bảo đảm; các lễ Ramadan, Roya Haji được chính quyền quan tâm. Con em người Chăm được tạo điều kiện học tập, duy trì tiếng nói, chữ viết truyền thống; phụ nữ tích cực tham gia công tác xã hội, phát triển kinh tế.
Phát huy vai trò người có uy tín, bà Thị A Mi Na tích cực tuyên truyền pháp luật, phòng, chống ma túy, mua bán người, bạo lực gia đình, thúc đẩy bình đẳng giới và bảo tồn văn hóa dân tộc. Bà bày tỏ mong muốn các cơ quan chức năng tiếp tục mở rộng đào tạo nghề, hỗ trợ chuyển đổi số, học bổng, cử tuyển và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe đồng bào dân tộc thiểu số, nhất là phụ nữ.
Ở khu vực biên giới, mối quan hệ gắn bó giữa đồng bào dân tộc, tôn giáo với lực lượng chức năng còn có ý nghĩa trực tiếp đối với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới. Giáo cả Haji Chàm Min, Trưởng ban Đại diện Hồi giáo Islam tỉnh Tây Ninh cho biết, đồng bào các dân tộc, tôn giáo tích cực phối hợp tuyên truyền, phổ biến pháp luật, cung cấp thông tin cho lực lượng chức năng, tham gia giữ gìn an ninh, trật tự, góp phần quản lý, bảo vệ đường biên, cột mốc.
Theo Giáo cả Haji Chàm Min, mối quan hệ giữa chính quyền địa phương với đồng bào đang từng bước chuyển từ hỗ trợ sang đồng hành, tạo sự gắn kết bền vững hơn. Đây là nền tảng quan trọng để phát huy vai trò của nhân dân trong xây dựng khu vực biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Tây Ninh Nguyễn Đài Thy cho biết, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh luôn quán triệt, thực hiện quan điểm xuyên suốt của Đảng và Nhà nước: “Các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng, giúp nhau cùng phát triển”. Trên cơ sở đó, tỉnh chú trọng bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa, sinh thái đặc trưng của khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và Đông Nam Bộ, góp phần đa dạng hóa tài nguyên du lịch, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội gắn với gìn giữ bản sắc các dân tộc.
Trong giai đoạn tới, Tây Ninh xác định tiếp tục gắn bảo đảm quyền bình đẳng với nâng cao đời sống và tạo cơ hội phát triển thực chất cho đồng bào dân tộc thiểu số. Trước những hạn chế về khả năng tiếp cận công nghệ thông tin của một bộ phận đồng bào lớn tuổi và nhu cầu bổ sung nguồn lực phục vụ chuyển đổi số, tỉnh kiến nghị tăng cường hỗ trợ thiết bị công nghệ, đồng thời triển khai các chương trình sinh kế phù hợp với điều kiện biên giới, thích ứng biến đổi khí hậu, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn. Qua đó, nâng cao thu nhập, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và thúc đẩy phát triển bền vững./.
