Năm nay, giải thưởng lần đầu tiên được triển khai theo Quy chế mới, mở rộng từ 5 lên 10 lĩnh vực xét chọn, bám sát định hướng phát triển công nghệ chiến lược quốc gia, góp phần cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Danh sách 17 ứng viên tiêu biểu.

Hội đồng Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng năm 2026 công bố 17 ứng viên tiêu biểu từ 71 hồ sơ hợp lệ để đưa vào vòng công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng. Năm nay, giải thưởng lần đầu tiên được triển khai theo Quy chế mới, mở rộng từ 5 lên 10 lĩnh vực xét chọn, bám sát định hướng phát triển công nghệ chiến lược quốc gia, góp phần cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Theo Trung tâm Phát triển Khoa học, Công nghệ và Tài năng trẻ (Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh), ngày 7/10, Hội đồng Giải thưởng đã họp phiên thứ nhất, đánh giá hồ sơ và thống nhất lựa chọn 17 ứng viên tiêu biểu. Các ứng viên được đánh giá dựa trên thành tích nghiên cứu khoa học, chất lượng công trình, bằng sáng chế, giải pháp hữu ích và khả năng ứng dụng thực tiễn. Hội đồng đồng thời xem xét tính liêm chính khoa học, mức độ đóng góp của cá nhân, năng lực dẫn dắt nhóm nghiên cứu và những đóng góp cho cộng đồng.

Điểm mới đáng chú ý của Giải thưởng Quả Cầu Vàng năm 2026 là việc mở rộng các lĩnh vực xét chọn từ 5 lên 10, tương ứng với các nhóm công nghệ chiến lược theo Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg ngày 30/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ. Các lĩnh vực gồm công nghệ số; công nghệ mạng di động thế hệ sau, an ninh mạng và lượng tử; robot và tự động hóa; y sinh, dược và sinh học ứng dụng; năng lượng và vật liệu tiên tiến; chip bán dẫn; môi trường và phát triển bền vững; biển, đại dương và lòng đất; hàng không và vũ trụ; đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.

Việc điều chỉnh Quy chế nhằm mở rộng phạm vi phát hiện, tôn vinh tài năng trẻ, đồng thời định hướng sinh viên, nhà khoa học trẻ tập trung nghiên cứu những lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển đất nước. Quy chế mới cũng hoàn thiện các tiêu chí đánh giá, tăng cường yêu cầu về liêm chính khoa học, phòng ngừa xung đột lợi ích và làm rõ trách nhiệm của cá nhân đạt giải trong việc đồng hành, chia sẻ tri thức, kinh nghiệm với thế hệ trẻ.

Năm 2026, Ban Tổ chức tiếp nhận 77 hồ sơ đăng ký từ 51 cơ quan, đơn vị, trường học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong nước, cùng các tổ chức, cộng đồng thanh niên, sinh viên Việt Nam ở nước ngoài. Trong đó, 71 hồ sơ hợp lệ thuộc cả 10 lĩnh vực xét chọn. Đáng chú ý, bốn lĩnh vực lần đầu được đưa vào cơ cấu giải thưởng gồm chip bán dẫn; biển, đại dương và lòng đất; hàng không và vũ trụ; đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị thu hút 11 hồ sơ hợp lệ, chiếm 15,5% tổng số hồ sơ hợp lệ.

Trong số 71 ứng viên có 56 nam, 15 nữ; gồm 2 phó giáo sư, 47 tiến sĩ, 14 thạc sĩ, 4 kỹ sư, cử nhân và 4 học sinh, sinh viên. Nhóm ứng viên từ 30 tuổi trở xuống chiếm 19,7%; ứng viên nhỏ tuổi nhất sinh năm 2010. Có 18 ứng viên đang học tập, nghiên cứu và làm việc ở nước ngoài, chiếm 25,4%. Các hồ sơ có thành tích trên nhiều phương diện, từ công bố khoa học quốc tế, bằng sáng chế, giải pháp hữu ích đến các sản phẩm có khả năng ứng dụng trong thực tiễn.

Sau thời gian công bố công khai danh sách 17 ứng viên tiêu biểu, Hội đồng dự kiến họp phiên thứ hai vào cuối tháng 10/2026 để tiếp tục đánh giá, lựa chọn 10 nhà khoa học trẻ xuất sắc nhất, đề cử Ban Bí thư Trung ương Đoàn trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng năm 2026.

Giải thưởng do Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh chủ trì, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức hằng năm, nhằm phát hiện, tôn vinh các tài năng trẻ không quá 35 tuổi đang học tập, nghiên cứu khoa học và làm việc trong và ngoài nước. Qua đổi mới tiêu chí và mở rộng lĩnh vực xét chọn, giải thưởng hướng tới tăng cường phát hiện nguồn nhân lực khoa học, công nghệ trẻ, khuyến khích nghiên cứu gắn với yêu cầu phát triển các công nghệ chiến lược, qua đó góp phần thực hiện các mục tiêu của Nghị quyết số 57-NQ/TW.