Hà Nội đang đẩy mạnh phát triển kinh tế số, từng bước mở rộng các mô hình thanh toán không dùng tiền mặt trong đời sống.
Thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Hà Nội đang đẩy mạnh phát triển kinh tế số, từng bước mở rộng các mô hình thanh toán không dùng tiền mặt trong đời sống. Việc xây dựng các tuyến phố không dùng tiền mặt, khuyến khích người dân và hộ kinh doanh sử dụng thanh toán điện tử đang góp phần thay đổi thói quen giao dịch, thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động kinh doanh và tiêu dùng.
* Chuyển đổi số trong môi trường kinh doanh
Sáng 23/10, phường Hồng Hà (Hà Nội) tổ chức Hội nghị ra mắt “Tuyến phố 4.0 - thanh toán không dùng tiền mặt", đưa vào hoạt động tuyến phố không dùng tiền mặt trên 5 tuyến phố đóng trên địa bàn phường Hồng Hà gồm: Tứ Liên, Tân Ấp, Chương Dương Độ, Cầu Đất và Bạch Đằng. Đây là bước triển khai cụ thể, thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động thương mại, dịch vụ và đời sống dân sinh tại địa phương, đồng thời tạo thuận lợi cho người dân, tiểu thương và khách hàng, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh văn minh, hiện đại, minh bạch và an toàn.
Theo ông Lê Hồng Thắng, Chủ tịch UBND phường Hồng Hà, “Tuyến phố 4.0 - thanh toán không dùng tiền mặt” không có nghĩa là hạn chế hay loại bỏ việc sử dụng tiền mặt, mà hướng tới việc tạo điều kiện để người dân, du khách có thêm lựa chọn thanh toán thuận tiện, nhanh chóng, an toàn và minh bạch thông qua mã QR, chuyển khoản hoặc thẻ ngân hàng. Đối với các hộ kinh doanh, đây không chỉ là giải pháp nâng cao chất lượng phục vụ khách hàng mà còn góp phần quản lý doanh thu, theo dõi giao dịch thuận tiện, rõ ràng, phù hợp với yêu cầu chuyển đổi từ phương pháp thuế khoán sang phương pháp kê khai thuế đối với hộ kinh doanh từ năm 2026.
Sau thời gian khảo sát đến từng cơ sở trong thời gian ngắn, 5 tuyến phố trên có 321 trong tổng số 334 cơ sở kinh doanh triển khai thanh toán không dùng tiền mặt, đạt 96,1%. Với 13 cơ sở chưa triển khai, tỷ lệ sử dụng hóa đơn điện tử còn thấp, ông Lê Hồng Thắng đề nghị Phòng Kinh tế phường chủ trì, phối hợp các tổ dân phố, tổ chức tín dụng hỗ trợ, bảo đảm 100% cơ sở đạt tiêu chí; kiểm tra định kỳ, hướng dẫn các cơ sở mới mở, không để mô hình chỉ dừng ở ngày ra mắt; đồng thời đánh giá, tham mưu nhân rộng ra các tuyến phố khác.
Tổ chức kinh doanh tại địa chỉ 56 phố Tứ Liên, chị Trần Thị Hoa, chủ cơ sở Bách hóa Niềm tin chia sẻ, lúc đầu gia đình chị cũng có nhiều băn khoăn: sợ thao tác khó, sợ bị lừa chuyển khoản, lo chuyện kê khai thuế. “Nhưng khi triển khai thực tế, tôi thấy mọi việc đơn giản hơn mình nghĩ rất nhiều. Từ khi dùng mã QR, việc buôn bán thuận tiện hơn hẳn: không lo thiếu tiền lẻ, không sợ tiền giả, tiền về có loa báo, sổ sách rõ ràng. Khách hàng cũng thanh toán nhanh, tiện hơn”, chị Hoa cho biết.
Ghi nhận thực tế tại một số hộ kinh doanh tại phố Bạch Đằng, thời gian qua, bên cạnh sự chủ động của các chủ hộ, các tổ công nghệ số cộng đồng trên địa bàn phường Hồng Hà đã tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn, giúp người dân và hộ kinh doanh nhận thức rõ lợi ích, từng bước thay đổi thói quen sử dụng tiền mặt. Đến nay, tỷ lệ người dân thanh toán qua chuyển khoản đã tăng đáng kể, số người trả tiền mặt chỉ còn khoảng 25%.
Chuyển đổi số trong hoạt động kinh doanh cũng được xã Trần Phú (Hà Nội) triển khai từ sớm trên trục đường Nguyễn Anh Trỗi - đoạn qua khu đấu giá Đồng Giếng và khu chợ chiều Hữu Văn, đi qua các thôn Quyết Tiến, Hòa Bình 1, Đông Viên, Quang Trung. Việc đưa vào hoạt động tuyến phố không dùng tiền mặt là bước triển khai cụ thể chủ trương chuyển đổi số của xã Trần Phú, đồng thời tiếp tục hiện thực hóa Kế hoạch thí điểm xây dựng mô hình “Chợ thông minh” trên địa bàn.
Chị Phùng Thị Liên, hộ kinh doanh tại chợ chiều Hữu Văn cho biết, việc chuyển sang thanh toán bằng mã QR đã giúp việc buôn bán của chị thay đổi khá rõ rệt. “Trước đây mỗi khi đông khách, việc nhận - trả tiền mặt dễ nhầm lẫn, nhất là với tiền lẻ. Tiền được chuyển trực tiếp vào tài khoản cũng giúp chị thuận tiện trong việc đối chiếu, quản lý thu - chi và thanh toán lại cho các mối hàng. Hiện giờ, phần lớn khách đều thanh toán qua điện thoại, chỉ một số ít người lớn tuổi vẫn dùng tiền mặt...”, chị Liên chia sẻ.
* Xây dựng môi trường kinh doanh văn minh, an toàn
Ông Nguyễn Tuấn Anh, Trưởng Phòng Kinh tế phường Hồng Hà cho biết, thực hiện chỉ đạo của thành phố Hà Nội về chuyển đổi số toàn diện trên cả 3 trụ cột: Chính quyền số - Kinh tế số - Xã hội số, Đảng bộ và chính quyền phường Hồng Hà luôn xác định chuyển đổi số không chỉ dừng lại ở hiện đại hóa nền hành chính, mà phải đi thực chất vào đời sống khu dân cư, lấy tiện ích và sự hài lòng của người dân, hộ kinh doanh làm thước đo hiệu quả. Với đặc thù địa bàn có hoạt động giao thương sầm uất, việc thúc đẩy thanh toán số và tiêu dùng số chính là khâu đột phá thiết thực nhất để xây dựng kinh tế số, xã hội số, văn minh, hiện đại ngay từ cơ sở.
Qua đợt cao điểm triển khai trên tổng quy mô 334 cơ sở kinh doanh mặt phố thuộc 5 tuyến, công tác chuẩn bị đã ghi nhận kết quả rất tích cực: Ngay trong đợt khảo sát đầu tiên đã có 321 cơ sở trang bị sẵn sàng phương thức thanh toán điện tử (đạt tỷ lệ 96,1%; trong đó tuyến Chương Dương Độ đạt 98,5%, Tứ Liên đạt 98,2%, Cầu Đất đạt 96,9%, Tân Ấp đạt 95,6% và Bạch Đằng đạt 92,4%).
Để mô hình đi vào hoạt động bền vững, không dừng lại ở lễ ra mắt, trong thời gian tới, Phòng Kinh tế sẽ tiếp tục làm tốt công tác tham mưu, duy trì việc kiểm tra định kỳ, hướng dẫn ngay các cơ sở mới mở trên tuyển, theo dõi sát nhóm cá nhân kinh doanh nhỏ lẻ, đồng thời tiếp tục phối hợp với cơ quan Thuế, Công an phường và các ngân hàng thương mại hỗ trợ bà con chuyển đổi sang mã QR định danh hộ kinh doanh, nâng cao tỷ lệ sử dụng hóa đơn điện tử và phòng chống lừa đảo công nghệ cao.
Còn tại phường Hoàng Liệt (Hà Nội), mô hình “Tuyến phố 4.0 - Thanh toán không dùng tiền mặt” được triển khai tại 5 phố gồm: Văn Tân, Nguyễn Hữu Thọ, Nguyễn Phan Chánh, Đạm Phương và Hoàng Liệt; mô hình “Chợ số” được triển khai tại chợ Tựu Liệt.
Ông Nguyễn Anh Tuấn, Chủ tịch UBND phường Hoàng Liệt cho biết, phường có đông dân cư, nhiều hộ kinh doanh và chợ dân sinh sầm uất. Hoàng Liệt xác định việc triển khai “Tuyến phố không dùng tiền mặt” và “Chợ số” không chỉ góp phần thay đổi phương thức giao dịch mà còn hướng tới xây dựng cộng đồng số thông minh, tiện ích và hiện đại. Thời gian qua, UBND phường đã phối hợp với các ngân hàng, nhà mạng, tiểu thương và người dân triển khai mở tài khoản, sử dụng mã QR và thanh toán điện tử. Thời gian tới, phường sẽ tiếp tục mở rộng mô hình thanh toán không dùng tiền mặt tới nhiều tuyến phố, đồng thời tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn kỹ năng số để người dân có thể tham gia và hưởng lợi từ quá trình chuyển đổi số. Cùng với phát triển các tuyến phố thanh toán không dùng tiền mặt, thành phố cũng thúc đẩy chuyển đổi số tại hệ thống chợ theo hướng hỗ trợ tiểu thương, hộ kinh doanh ứng dụng công nghệ vào hoạt động mua bán, thanh toán và quản lý, mục tiêu 100% hộ kinh doanh tại chợ có mã QR phục vụ thanh toán không dùng tiền mặt.
Những nỗ lực này góp phần thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, đưa công nghệ số vào hoạt động thương mại, dịch vụ và đời sống dân sinh. Qua đó, Hà Nội từng bước cụ thể hóa mục tiêu của Nghị quyết 57-NQ/TW, lấy ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số làm động lực phát triển kinh tế số, hướng tới xây dựng xã hội số, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và hộ kinh doanh./.
