Phong trào “Bình dân học vụ số” được triển khai tại hầu hết các xã, phường trên địa bàn Bắc Ninh góp phần phổ cập kỹ năng số trong cộng đồng.
Bằng nhiều cách làm linh hoạt, thiết thực, Bắc Ninh đang từng bước đưa kỹ năng số đến gần hơn với người dân. Việc lan tỏa kỹ năng số trong cộng đồng không chỉ giúp người dân tiếp cận thuận lợi hơn với các tiện ích số, thích ứng với môi trường số mà còn góp phần thúc đẩy chuyển đổi số đi vào thực chất, tạo nền tảng xây dựng xã hội số từ cơ sở.
* Khơi dậy tư duy đổi mới sáng tạo
Với mục tiêu đưa kỹ năng số đến gần hơn với người dân, tỉnh Bắc Ninh phát động cuộc thi “Công dân số” năm 2025, diễn ra từ tháng 10/2025 đến tháng 4/2026, với phần thi trắc nghiệm trực tuyến và phần thi ý tưởng, sản phẩm. Không chỉ là sân chơi tìm hiểu công nghệ, cuộc thi còn trở thành hoạt động lan tỏa tinh thần chuyển đổi số sâu rộng trong cộng đồng.
Điểm nổi bật của cuộc thi là phạm vi tham gia rộng, từ học sinh, sinh viên, cán bộ, công chức, doanh nghiệp công nghệ đến người dân đều có thể tham gia dưới nhiều hình thức khác nhau. Nội dung thi bám sát thực tiễn đời sống số như sử dụng ứng dụng VNeID, dịch vụ công trực tuyến, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong học tập, lao động, sản xuất; chuyển đổi số trong giáo dục, y tế, nông nghiệp công nghệ cao hay quản lý đô thị thông minh.
Sau thời gian phát động, cuộc thi ghi nhận sức lan tỏa lớn với gần 202 nghìn lượt đăng ký dự thi, gần 1,3 triệu lượt thi và hơn 2,1 triệu lượt truy cập đối với phần thi trắc nghiệm. Ở phần thi ý tưởng, sản phẩm, Ban Tổ chức tiếp nhận 123 hồ sơ hợp lệ; lựa chọn 60 hồ sơ vào vòng hoàn thiện sản phẩm và trao giải cho 20 tác giả, nhóm tác giả có ý tưởng xuất sắc.
Ông Nguyễn Gia Phong, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Bắc Ninh, Trưởng ban Giám khảo cuộc thi cho biết, điều đáng ghi nhận là nhiều ý tưởng dự thi xuất phát từ những vấn đề thực tiễn của đời sống, hướng tới phục vụ cộng đồng và hỗ trợ người dân tiếp cận thuận lợi hơn với môi trường số. Cuộc thi không chỉ góp phần nâng cao nhận thức, kỹ năng số mà còn khơi dậy tư duy đổi mới sáng tạo trong nhiều tầng lớp nhân dân.
Trong số các ý tưởng nổi bật, giải nhất bảng “Tài năng trẻ” thuộc về dự án “AI hỗ trợ người câm giao tiếp” của em Giáp Thị Thảo Vi, học sinh Trường Trung học phổ thông Việt Yên số 2. Xuất phát từ thực tế người khiếm thính gặp khó khăn khi giao tiếp với cộng đồng, Thảo Vi xây dựng hệ thống ứng dụng AI kết hợp công nghệ thị giác máy tính để nhận diện ngôn ngữ ký hiệu theo thời gian thực và chuyển đổi thành văn bản.
Theo Thảo Vi, hiện người câm, điếc vẫn gặp nhiều rào cản khi giao tiếp do thiếu công cụ hỗ trợ phù hợp, thuận tiện và chi phí thấp. Qua cuộc thi, em có cơ hội tìm hiểu sâu hơn về AI và cách ứng dụng công nghệ vào giải quyết những vấn đề trong cuộc sống. Điều ý nghĩa nhất là em nhận ra công nghệ không chỉ phục vụ học tập mà còn có thể giúp nhiều người tự tin hơn, hòa nhập tốt hơn với cộng đồng.
Bên cạnh đó, dự án “Hệ sinh thái công dân số Sơn Động: Bản sắc vùng cao - Phụng sự nhân dân - Kiến tạo tương lai” của Công an xã Sơn Động được đánh giá cao bởi tính thực tiễn tại địa bàn miền núi. Mô hình tập trung hỗ trợ người dân sử dụng VNeID, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt; hướng dẫn thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường số và xây dựng các kênh kết nối trực tuyến để tiếp nhận phản ánh của người dân.
Điểm nổi bật của mô hình là gắn chuyển đổi số với điều kiện thực tế ở vùng cao, hỗ trợ người dân từng bước tiếp cận và hình thành thói quen sử dụng các nền tảng số trong đời sống hằng ngày.
Theo đại diện Công an xã Sơn Động, thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục hoàn thiện mô hình, lấy đây làm nền tảng để phát triển thêm các sáng kiến phục vụ cải cách hành chính, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân trong thời đại số.
* Đưa kỹ năng số đến mọi người dân
Để chuyển đổi số thực sự đi vào đời sống, thời gian qua, các địa phương trong tỉnh đã triển khai nhiều mô hình phổ biến kỹ năng số tại cơ sở như “Gia đình số”, “Chợ số - Nông thôn số”, “Lớp học công nghệ cho người cao tuổi”, “Ngày hội số”, “Ngày không tiền mặt”… Phong trào “Bình dân học vụ số” cũng được triển khai tại hầu hết các xã, phường, góp phần phổ cập kỹ năng số trong cộng đồng.
Tại phường Việt Yên, mô hình “Tổ dân phố số” bước đầu phát huy hiệu quả khi hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến ngay tại khu dân cư. Mỗi tổ được trang bị máy tính, máy in, máy scan, mã QR và tài liệu hướng dẫn phục vụ người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến.
Ông Thân Văn Thuần, Chủ tịch UBND phường Việt Yên cho biết, địa phương vừa thí điểm 5 mô hình “Tổ dân phố số” tại 5 tổ dân phố nhằm thúc đẩy sử dụng nền tảng số trong quản lý, điều hành; tăng tương tác giữa chính quyền với người dân; hình thành thói quen nộp hồ sơ trực tuyến và sử dụng các dịch vụ công thiết yếu trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Để triển khai mô hình, phường đã bố trí gần 400 triệu đồng đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị. Hiện 100% nhà văn hóa trên địa bàn có kết nối internet và các điều kiện cần thiết để hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến.
Từ những cách làm linh hoạt, sáng tạo, Bắc Ninh đạt nhiều kết quả tích cực trong chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Bắc Ninh Mai Sơn, năm 2025, Bắc Ninh đứng thứ 6/34 tỉnh, thành phố về Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương; đứng đầu cả nước về chỉ số chỉ đạo, điều hành và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp trên môi trường điện tử. Hạ tầng số tiếp tục phát triển nhanh với độ phủ sóng 4G đạt 100%, 5G đạt 92%. Hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tiếp tục mở rộng khi Techfest Bắc Ninh 2025 thu hút 231 dự án khởi nghiệp, tăng 84% so với năm trước.
Tuy nhiên, một số chỉ số thành phần trong Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương như chi cho khoa học - công nghệ, tỷ lệ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, tốc độ tăng năng suất lao động hay số doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực khoa học - công nghệ còn ở mức thấp. Vì vậy, Bắc Ninh xác định cần đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng dựa vào khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Cùng với các mô hình tại cơ sở, Bắc Ninh tiếp tục đẩy mạnh nâng cao kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức thông qua Cuộc thi kỹ năng số năm 2026 hưởng ứng phong trào “Bình dân học vụ số”. Cuộc thi tập trung vào các nội dung như chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng, kỹ năng sử dụng VNeID và dịch vụ công trực tuyến; được tổ chức theo hình thức trực tuyến trên phạm vi toàn tỉnh./.
