Các đại biểu tham dự tọa đàm “Hệ sinh thái kinh tế tuần hoàn - Kinh tế xanh” đề xuất lan tỏa các mô hình nông nghiệp xanh, tuần hoàn, hiệu quả và bền vững hơn trong thực tiễn.
Tại Hội nghị COP26, Chính phủ Việt Nam đã đưa ra cam kết chính trị mạnh mẽ, đạt mức phát thải ròng bằng "Net Zero" vào năm 2050. Để hiện thực hóa mục tiêu chiến lược này, việc chuyển đổi từ mô hình kinh tế tuyến tính truyền thống vốn dựa trên triết lý khai thác cạn kiệt, sản xuất đại trà, tiêu dùng lãng phí và thải bỏ tự do sang mô hình kinh tế tuần hoàn và kinh tế xanh không chỉ là một lựa chọn mang tính khuyến khích, mà còn là con đường bắt buộc mang tính sống còn. Đây là nội dung chính được đề cập tại tọa đàm “Hệ sinh thái kinh tế tuần hoàn - Kinh tế xanh” do Viện Kinh tế và Pháp luật Quốc tế (thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) phối hợp với Mạng lưới các doanh nghiệp nông nghiệp xanh Việt Nam, Tập đoàn Kinh tế Xanh, tổ chức sáng 10/6, tại Hà Nội.
Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Hiền, Chủ tịch Hội đồng quản lý, Viện Kinh Tế Pháp Luật và Pháp luật Quốc Tế cho rằng, thực tiễn ứng dụng tại Việt Nam cho thấy hành trình dịch chuyển này đang vấp phải những rào cản mang tính hệ thống. Với đặc thù của một nền nông nghiệp quy mô nhỏ, manh mún, các hộ gia đình hay các hợp tác xã đơn lẻ rất khó để tự mình khép kín 100% một chu trình tuần hoàn. Chính vì vậy, Việt Nam cần một hệ sinh thái liên kết đa ngành - nơi mà người trồng trọt bắt tay với nhà chăn nuôi, nơi doanh nghiệp chế biến sâu liên kết chặt chẽ với các đơn vị công nghệ để xử lý phụ phẩm.
Để hệ sinh thái này vận hành hiệu quả và bền vững, theo Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Hiền, Việt Nam bắt buộc phải xây dựng dựa trên hai bệ đỡ mang tính nền tảng. Trước hết, các bộ ngành liên quan cần đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ sinh học tiên tiến và hệ sinh thái cảm biến (IoT) để kiểm soát, minh bạch hóa dữ liệu dòng vật chất. Đồng thời, doanh nghiệp và người dân cần những tiêu chuẩn kỹ thuật rõ ràng, bộ tiêu chí phân cấp mô hình cụ thể, đi kèm các cơ chế chính sách kích cầu, tín dụng xanh và chứng chỉ xanh thiết thực để thúc đẩy các động lực đổi mới sáng tạo.
Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Hiền kỳ vọng tọa đàm mở ra những cơ hội hợp tác thực chất; kết nối thành công các nhà quản lý, các nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp để cùng nhau xây dựng các mô hình tuần hoàn chuẩn hóa từ cấp độ cơ bản đến tiên tiến.
Tại tọa đàm, các đại biểu tập trung thảo luận 3 nội dung trọng tâm: Phân tích sâu sắc các xu hướng phát triển kinh tế tuần hoàn trên thế giới và Việt Nam; thảo luận về các tiêu chuẩn công nghệ xanh, bộ chỉ số ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị), chuỗi cung ứng bền vững và các giải pháp chiến lược định hướng nông nghiệp phát thải thấp (Net Zero). Bên cạnh đó, các chuyên gia, đại biểu cũng chia sẻ các mô hình áp dụng công nghệ vào sản xuất nông nghiệp, các mô hình doanh nghiệp bài bản trong hệ thống cộng đồng doanh nhân bài bản (SBC) Việt Nam; chiến lược chuyển đổi kép của Agri Đồng Tâm…Qua đó các đại biểu đề xuất lan tỏa các mô hình nông nghiệp xanh, tuần hoàn, hiệu quả và bền vững hơn trong thực tiễn.
Để kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh và ESG thực sự đi vào thực tiễn, bà Trần Thị Hồng Lan, Chủ tịch Mạng lưới Đổi mới sáng tạo Nông nghiệp xanh Việt Nam (VINGA) khuyến nghị, trước hết Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện thể chế theo hướng tạo thuận lợi cho đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh. Theo đó, tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và địa phương; đồng thời hoàn thiện các cơ chế, tiêu chuẩn kỹ thuật và hướng dẫn thực thi liên quan đến: nông nghiệp xanh; kinh tế tuần hoàn; giảm phát thải; truy xuất nguồn gốc; ESG và chuỗi cung ứng bền vững. Đặc biệt, cần có những cơ chế đủ linh hoạt để hỗ trợ các mô hình mới, mô hình thí điểm, đổi mới sáng tạo và các giải pháp công nghệ có tiềm năng nhân rộng trong thực tiễn.
Đồng thời, tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, chuyển đổi từng bước; tăng cường kết nối hệ sinh thái giữa Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp - Địa phương - Nhà đầu tư. Các tổ chức xã hội - nghề nghiệp, hiệp hội ngành hàng, mạng lưới chuyên gia và các tổ chức kết nối cần phát huy tốt hơn vai trò cầu nối trung gian, góp phần giảm chi phí kết nối, tăng khả năng tiếp cận nguồn lực và thúc đẩy lan tỏa mô hình, đẩy mạnh hợp tác quốc tế và huy động nguồn lực cho chuyển đổi xanh.
“Việt Nam hiện có rất nhiều cơ hội tiếp cận như: Công nghệ xanh; tài chính khí hậu; tín dụng xanh; tri thức quốc tế và các mô hình phát triển bền vững. Điều quan trọng là cần có những đầu mối kết nối hiệu quả để chuyển hóa các nguồn lực đó thành những mô hình cụ thể, phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam và mang lại giá trị thực chất cho người dân, doanh nghiệp và địa phương”, bà Trần Thị Hồng Lan khẳng định.
Trong khuôn khổ tọa đàm cũng diễn ra 2 Lễ ký kết hợp tác chiến lược: Triển khai hệ sinh thái U-GIC MART và biên bản ghi nhớ ba bên “Chương trình phối hợp liên tịch triển khai chăm sóc sức khỏe cộng đồng và chống lao chủ động năm 2026”./.
