Việc thực hiện các yêu cầu về môi trường đối với cụm công nghiệp làng nghề cho thấy cùng với tổ chức lại không gian sản xuất, hạ tầng và các điều kiện bảo vệ môi trường là những nội dung phải được xem xét trong quá trình đầu tư, vận hành.
Trong tháng 9/2026, Hà Nội đang hoàn thiện dự thảo quy định về bảo vệ môi trường làng nghề, trong khi hoạt động chuyển đổi số, quảng bá, mở rộng thị trường cho sản phẩm làng nghề tiếp tục được thúc đẩy. Hai chuyển động diễn ra song song cho thấy yêu cầu ngày càng rõ: nâng cao giá trị kinh tế của làng nghề phải gắn với kiểm soát ô nhiễm và cải thiện môi trường sản xuất.
Thêm cơ hội thị trường, thêm yêu cầu về môi trường
Đầu tháng 9/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội công bố lấy ý kiến hồ sơ dự thảo Quyết định của UBND thành phố quy định về bảo vệ môi trường làng nghề trên địa bàn. Việc xây dựng văn bản thực hiện theo chỉ đạo của Văn phòng UBND thành phố tại Văn bản số 15914/VP-NNMT ngày 5/8/2026. Thời hạn tổng hợp ý kiến góp ý gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường trước ngày 22/9.
Hoạt động này diễn ra trong bối cảnh Hà Nội đang đồng thời tìm cách nâng cao giá trị, mở rộng thị trường cho sản phẩm nông nghiệp, OCOP và làng nghề.
Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, trong đợt cao điểm 100 ngày thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm về chuyển đổi số, các địa phương triển khai hoạt động livestream quảng bá, tiêu thụ nông sản, sản phẩm OCOP và sản phẩm làng nghề. Theo Kế hoạch số 277/KH-UBND ngày 14/7/2026, thành phố đặt mục tiêu đưa tối thiểu 2.000 sản phẩm, dịch vụ lên môi trường số.
Việc khai thác các kênh bán hàng mới tạo thêm cơ hội đưa sản phẩm làng nghề tiếp cận người tiêu dùng. Tuy nhiên, cùng với yêu cầu về mẫu mã, chất lượng, thương hiệu và thị trường, quá trình phát triển làng nghề đang đặt ra yêu cầu kiểm soát tốt hơn các tác động tới môi trường.
Theo thông tin được Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội công bố trong năm 2026, thành phố có hơn 1.300 làng nghề và làng có nghề, trong đó trên 330 làng nghề, làng nghề truyền thống đã được công nhận. Quy mô lớn của khu vực làng nghề vừa tạo nguồn lực cho phát triển kinh tế nông thôn, việc làm, bảo tồn văn hóa, vừa đặt vấn đề môi trường vào quá trình phát triển lâu dài của các địa phương.
Từng bước hoàn thiện công cụ quản lý
Cùng với dự thảo quy định đang được lấy ý kiến, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đang đề xuất UBND thành phố giao Sở xây dựng Kế hoạch triển khai thực hiện mục tiêu xử lý ô nhiễm môi trường làng nghề giai đoạn 2026-2030 và các năm tiếp theo.
Theo Sở, thời gian qua thành phố đã triển khai nhiều chương trình, đề án, kế hoạch nhằm kiểm soát, xử lý ô nhiễm môi trường làng nghề. Tuy nhiên, các văn bản được ban hành ở nhiều thời điểm với mục tiêu, thời gian thực hiện khác nhau; một số nhiệm vụ đã hoàn thành hoặc không còn phù hợp.
Cùng với đó, việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, những quy định mới về phân cấp, phân định thẩm quyền và yêu cầu thực hiện quy hoạch của Thủ đô đặt ra yêu cầu rà soát, cập nhật các nhiệm vụ về bảo vệ môi trường làng nghề. Kế hoạch mới được đề xuất theo hướng kế thừa, rà soát các nhiệm vụ, dự án, danh mục và lộ trình đã được thành phố phê duyệt, làm căn cứ tổ chức thực hiện, theo dõi và đánh giá trong giai đoạn tới.
Một chuyển động khác trong tháng 9 liên quan trực tiếp tới hạ tầng sản xuất làng nghề là ngày 3/9, Sở Nông nghiệp và Môi trường công khai nội dung Báo cáo đề xuất cấp giấy phép môi trường đối với dự án đầu tư Cụm công nghiệp làng nghề Phú Túc. Đây là thủ tục trong quá trình xem xét cấp giấy phép môi trường cho dự án, không đồng nghĩa dự án đã được cấp giấy phép.
Việc thực hiện các yêu cầu về môi trường đối với cụm công nghiệp làng nghề cho thấy cùng với tổ chức lại không gian sản xuất, hạ tầng và các điều kiện bảo vệ môi trường là những nội dung phải được xem xét trong quá trình đầu tư, vận hành.
Giá trị sản phẩm không tách rời sản xuất sạch hơn
Trước đó, ngày 20/4/2026, UBND thành phố Hà Nội ban hành Kế hoạch số 161/KH-UBND về phát triển ngành nghề nông thôn thành phố Hà Nội năm 2026. Một trong những yêu cầu của kế hoạch là phát triển ngành nghề nông thôn gắn với bảo tồn giá trị văn hóa, nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh, thu nhập và bảo vệ môi trường, cảnh quan nông thôn.
Thành phố xác định tiếp tục hỗ trợ ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất; khuyến khích áp dụng công nghệ sản xuất thân thiện với môi trường, công nghệ xử lý nước thải, rác thải, khí thải phù hợp với làng nghề và cơ sở ngành nghề nông thôn. Đây là hướng quan trọng để mục tiêu nâng giá trị sản phẩm không tạo thêm sức ép đối với môi trường sống.
Yêu cầu về môi trường cũng được đưa vào quá trình nâng chất lượng sản phẩm. Trước đó, khi triển khai Hội thi sản phẩm làng nghề và tôn vinh nghệ nhân thành phố Hà Nội lần thứ nhất năm 2026, Ban tổ chức yêu cầu sản phẩm tham dự đáp ứng các quy định liên quan đến sở hữu trí tuệ, nguồn gốc nguyên liệu, chất lượng, an toàn sản phẩm và bảo vệ môi trường.
Điều này cho thấy nâng giá trị làng nghề không chỉ là bán được nhiều sản phẩm hơn. Chất lượng, nguồn gốc nguyên liệu, phương thức sản xuất và yêu cầu môi trường ngày càng gắn với khả năng phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường.
Không để ô nhiễm cản trở phát triển làng nghề
Bài toán đặt ra đối với Hà Nội hiện nay là thực hiện đồng thời hai yêu cầu: tạo thêm không gian phát triển cho làng nghề và kiểm soát những tác động phát sinh từ hoạt động sản xuất.
Ở phía thị trường, chuyển đổi số, thương mại điện tử, hoạt động quảng bá, xúc tiến thương mại và phát triển sản phẩm tạo cơ hội để các cơ sở sản xuất mở rộng đầu ra, nâng cao giá trị. Ở phía môi trường, dự thảo quy định đang được lấy ý kiến cùng đề xuất xây dựng kế hoạch xử lý ô nhiễm giai đoạn 2026-2030 cho thấy thành phố đang tiếp tục hoàn thiện công cụ quản lý đối với khu vực này.
Theo định hướng trong Kế hoạch 161/KH-UBND, Hà Nội tiếp tục thúc đẩy đổi mới công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất, sử dụng công nghệ thân thiện với môi trường và xử lý chất thải phù hợp. Việc phát triển ngành nghề nông thôn đồng thời phải gắn với giữ gìn cảnh quan và bảo vệ môi trường.
Đây cũng là điều kiện để những giá trị khác của làng nghề được khai thác bền vững hơn. Một làng nghề muốn phát triển sản phẩm, thu hút khách tham quan hay mở rộng thị trường lâu dài cần đồng thời quan tâm tới không gian sản xuất và môi trường sống của cộng đồng.
Những chuyển động trong tháng 9/2026 cho thấy phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường đang được Hà Nội đặt song hành trong câu chuyện làng nghề. Từ đưa sản phẩm lên môi trường số đến hoàn thiện quy định quản lý và chuẩn bị kế hoạch xử lý ô nhiễm, mục tiêu cuối cùng là tạo điều kiện để ngành nghề nông thôn tiếp tục phát triển, nhưng những tác động môi trường phát sinh từ sản xuất phải được kiểm soát.
Nâng giá trị sản phẩm vì vậy cần đi cùng đổi mới công nghệ, hoàn thiện hạ tầng và thực hiện đầy đủ các yêu cầu về bảo vệ môi trường. Đó là cơ sở để làng nghề Hà Nội phát triển lâu dài mà không phải đánh đổi môi trường lấy giá trị kinh tế./.
