Ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Ninh Bình xác định đổi mới giáo dục STEM là nhiệm vụ chuyên môn thường xuyên, động lực quan trọng thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Tỉnh Ninh Bình xác định đổi mới giáo dục STEM là một trong những giải pháp quan trọng để đưa nghị quyết vào thực tiễn nhằm thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đổi mới nội dung và phương pháp dạy học gắn với thực tiễn, giáo dục STEM đã giúp phát huy tư duy sáng tạo, năng lực khoa học và kỹ năng số cho học sinh, tạo chuyển biến tích cực trong nhà trường. Cách làm này phù hợp xu thế giáo dục hiện đại, thể hiện quyết tâm của Ninh Bình trong nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững.
*Đổi mới giáo dục STEM
Điểm nhấn rõ nét trong đổi mới giáo dục STEM tại Ninh Bình năm học 2025 - 2026 là Cuộc thi Khoa học kỹ thuật cấp tỉnh và Ngày hội STEM dành cho học sinh trung học do Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Ninh Bình tổ chức từ ngày 6 - 9/1. Qua 4 tháng phát động, cuộc thi diễn ra sôi nổi, trở thành phong trào rộng khắp, thu hút đông đảo học sinh và giáo viên từ các trường trung học cơ sở của 128 xã, phường và 89 trường trung học phổ thông với 238 sản phẩm khoa học kỹ thuật, 225 sản phẩm STEM. Những con số ấn tượng này không chỉ phản ánh quy mô và sức lan tỏa của hoạt động mà còn cho thấy sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về vai trò của giáo dục STEM trong giai đoạn hiện nay.
Các dự án STEM tập trung vào nhiều lĩnh vực thiết thực trong đời sống như môi trường, nông nghiệp thông minh, năng lượng tái tạo, công nghệ thông tin, hóa học ứng dụng, sinh học và các giải pháp phục vụ đời sống cộng đồng. Nhiều sản phẩm được đầu tư công phu, thể hiện tư duy khoa học, khả năng vận dụng kiến thức liên môn và tinh thần sáng tạo của học sinh. Không ít dự án xuất phát từ chính những vấn đề thực tiễn ở địa phương, góp phần hình thành cho học sinh năng lực giải quyết vấn đề, tư duy phản biện và ý thức trách nhiệm với xã hội.
Bày tỏ hào hứng khi lần đầu tham gia Ngày hội STEM, em Vũ Ngọc Diệp, học sinh lớp 9A2, Trường Trung học cơ sở Phương Định, xã Ninh Giang cho biết, quá trình thực hiện dự án giúp bản thân em hiểu rõ hơn cách vận dụng kiến thức các môn học vào thực tế, rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, thuyết trình và tự tin trình bày ý tưởng trước đám đông. Việc học từ đó trở nên thú vị và ý nghĩa hơn khi được tự tay nghiên cứu, tạo ra sản phẩm của mình.
Theo Ban Tổ chức, chất lượng các dự án năm nay có bước tiến rõ rệt so với những năm trước. Học sinh không chỉ dừng lại ở việc trình bày ý tưởng mà đã biết xây dựng giả thuyết, thiết kế thí nghiệm, thu thập và xử lý số liệu, bảo vệ kết quả nghiên cứu trước hội đồng chuyên môn. Điều này cho thấy việc đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng STEM tại các nhà trường đã từng bước đi vào chiều sâu, phát huy hiệu quả thực chất.
Cô Nguyễn Thị Thu Thủy, giáo viên bộ môn Hóa học, Trường Trung học phổ thông Chuyên Lương Văn Tụy, phường Hoa Lư đánh giá, việc triển khai giáo dục STEM đã tạo động lực đổi mới mạnh mẽ đối với đội ngũ giáo viên. Họ không còn chỉ truyền thụ kiến thức theo lối một chiều mà phải đóng vai trò là người hướng dẫn, đồng hành cùng học sinh trong quá trình nghiên cứu, trải nghiệm và sáng tạo. Qua các cuộc thi khoa học kỹ thuật và ngày hội STEM, giáo viên cũng được học hỏi, trao đổi kinh nghiệm, từ đó nâng cao năng lực chuyên môn và phương pháp giảng dạy.
*Động lực hiện thực hóa Nghị quyết 57
Trong lộ trình hiện thực hóa Nghị quyết 57, ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Ninh Bình xác định đổi mới giáo dục STEM là nhiệm vụ chuyên môn thường xuyên, động lực quan trọng thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của tỉnh trong giai đoạn mới. Từ những kết quả bước đầu đạt được, ngành Giáo dục tỉnh Ninh Bình đang tiếp tục triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đưa giáo dục STEM đi vào chiều sâu, tạo chuyển biến rõ nét và thực chất trong toàn hệ thống giáo dục.
Một yếu tố then chốt quyết định hiệu quả triển khai giáo dục STEM được xác định là nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên. Thông qua quá trình bồi dưỡng thường xuyên, giáo viên từng bước chuyển mạnh từ người truyền thụ kiến thức sang tổ chức, định hướng, đồng hành cùng học sinh trong quá trình học tập, nghiên cứu và sáng tạo, góp phần hình thành môi trường giáo dục năng động, phát huy tối đa năng lực người học.
Ngành Giáo dục tỉnh Ninh Bình tiếp tục duy trì và nâng cao chất lượng các sân chơi khoa học dành cho học sinh. Cuộc thi Khoa học kỹ thuật cấp tỉnh và Ngày hội STEM dành cho học sinh trung học được xác định là hoạt động trọng điểm, tổ chức thường niên, từng bước mở rộng về quy mô, nội dung và chất lượng. Thời gian tới, các cuộc thi, ngày hội sẽ được định hướng theo hướng đa dạng hóa lĩnh vực dự án, ưu tiên các đề tài gắn với thực tiễn sản xuất, đời sống và định hướng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.
Nhấn mạnh vai trò của sự phối hợp giữa nhà trường với các cơ sở nghiên cứu, doanh nghiệp, tổ chức khoa học - công nghệ trong và ngoài tỉnh, bà Nguyễn Khánh Huyền, Trung tâm STEAM Hitech, Hà Nội cho rằng, việc mở rộng liên kết, hợp tác sẽ tạo điều kiện để giáo dục STEM gắn chặt hơn với thực tiễn. Thông qua các hoạt động tham quan, trải nghiệm, hướng nghiệp STEM, học sinh được tiếp cận môi trường sản xuất, nghiên cứu hiện đại, sớm hình thành định hướng nghề nghiệp, nuôi dưỡng khát vọng học tập, sáng tạo và cống hiến.
Ngành Giáo dục tỉnh đặt mục tiêu từng bước đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy học STEM, đặc biệt quan tâm tới các trường ở khu vực nông thôn, vùng còn khó khăn. Việc bảo đảm điều kiện dạy học đồng bộ, phù hợp sẽ góp phần thu hẹp khoảng cách về chất lượng giáo dục giữa các vùng, tạo cơ hội để mọi học sinh được tiếp cận giáo dục STEM một cách bình đẳng, hiệu quả.
Ông Bùi Văn Khiết, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Ninh Bình cho biết, trong thời gian tới, việc triển khai giáo dục STEM sẽ tiếp tục được đặt trong tổng thể thực hiện Nghị quyết 57, gắn chặt với mục tiêu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. Ngành Giáo dục sẽ tập trung hoàn thiện công tác chỉ đạo, hướng dẫn, bảo đảm giáo dục STEM được triển khai phù hợp với từng cấp học, bậc học và điều kiện thực tiễn của địa phương. Các cơ sở giáo dục được khuyến khích chủ động xây dựng kế hoạch giáo dục STEM linh hoạt, lồng ghép hiệu quả vào chương trình giáo dục phổ thông, hướng tới phát triển phẩm chất, năng lực học sinh theo định hướng Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Với định hướng và giải pháp cụ thể, giáo dục STEM tiếp tục được xác định là động lực quan trọng để ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh Ninh Bình hiện thực hóa Nghị quyết 57. Thông qua quá trình đổi mới giáo dục một cách bền bỉ, bài bản, sáng tạo, Ninh Bình từng bước xây dựng nền tảng nguồn nhân lực có tri thức, kỹ năng và năng lực đổi mới sáng tạo, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của tỉnh trong thời kỳ mới./.
