Những chính sách mới được ban hành và tiếp tục hoàn thiện theo tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo hướng tới tạo môi trường thuận lợi để nhà giáo phát huy năng lực, đồng thời nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho ngành Giáo dục.
Cùng với yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo, việc tháo gỡ những bất cập trong bổ nhiệm, xếp lương và đổi mới cơ chế sử dụng đội ngũ nhà giáo đang được đẩy mạnh. Những chính sách mới được ban hành và tiếp tục hoàn thiện theo tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo hướng tới tạo môi trường thuận lợi để nhà giáo phát huy năng lực, đồng thời nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho ngành Giáo dục.
*Tháo gỡ vướng mắc, mở rộng nguồn tuyển giáo viên
Một trong những yêu cầu quan trọng của Nghị quyết 71-NQ/TW là phát triển đội ngũ nhà giáo đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Để thực hiện mục tiêu này, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang triển khai các chính sách nhằm tháo gỡ khó khăn trong tuyển dụng, bảo đảm quyền lợi và nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên.
Đáng chú ý, Thông tư số 93/2026/TT-BGDĐT vừa được ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung một số quy định về chuẩn nghề nghiệp, bổ nhiệm chức danh nghề nghiệp và xếp lương đối với nhà giáo, giải quyết những bất cập phát sinh trong quá trình thực hiện.
Theo quy định mới, việc chuyển chức danh nghề nghiệp giáo viên từ hạng cũ sang hạng tương ứng không phụ thuộc vào cơ cấu hạng chức danh nghề nghiệp. Những giáo viên trước đây bị bổ nhiệm xuống hạng thấp hơn do áp dụng cơ cấu hạng được xem xét bổ nhiệm lại vào hạng đã giữ và truy lĩnh tiền lương, phụ cấp chênh lệch theo quy định.
Thông tư cũng hướng dẫn xử lý các trường hợp được bổ nhiệm ngay vào hạng cao trong một số giai đoạn trước đây nhưng chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện thăng hạng; bổ sung quy định chuyển tiếp nhằm bảo đảm quyền lợi của giáo viên.
Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu hoàn thành việc bổ nhiệm và xếp lương theo các quy định sửa đổi, bổ sung trước ngày 31/12/2026. Việc tháo gỡ những vướng mắc kéo dài về chức danh nghề nghiệp, xếp lương được kỳ vọng góp phần bảo đảm quyền lợi chính đáng, tạo sự yên tâm công tác cho đội ngũ nhà giáo.
Song song với việc hoàn thiện chế độ, chính sách, mở rộng nguồn tuyển giáo viên cũng là nhiệm vụ cấp thiết, nhất là đối với những môn học đặc thù đang gặp khó khăn trong tuyển dụng.
Thông tư số 91/2026/TT-BGDĐT về Chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho người có nguyện vọng trở thành giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông đã mở rộng đối tượng tham gia bồi dưỡng.
Theo đó, người có bằng cao đẳng trở lên hoặc sinh viên đã tích lũy tối thiểu 70% khối lượng học tập của chương trình đào tạo phù hợp với các môn Mĩ thuật, Âm nhạc, Nghệ thuật, Ngoại ngữ cấp tiểu học, Tin học và Công nghệ, tiếng dân tộc thiểu số có thể tham gia chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm.
Điểm mới là sinh viên các ngành ngoài sư phạm có thể chuẩn bị nghiệp vụ ngay trong quá trình học chuyên ngành, thay vì phải hoàn thành chương trình đại học như trước đây. Quy định này góp phần rút ngắn thời gian chuẩn bị nguồn nhân lực, tạo thêm cơ hội cho người có chuyên môn phù hợp tham gia đội ngũ giáo viên.
Chương trình bồi dưỡng được thống nhất giữa các cấp học, với khối lượng 32 tín chỉ; thời gian thực hiện tối thiểu 6 tháng, tối đa 18 tháng. Người học được xem xét công nhận, chuyển đổi kết quả học tập và miễn trừ học phần trên cơ sở đối sánh; chứng chỉ được cấp theo cấp học.
Việc mở rộng đối tượng bồi dưỡng tạo thêm nguồn tuyển cho các địa phương, song yêu cầu đặt ra là phải bảo đảm chất lượng nghiệp vụ sư phạm, đáp ứng tiêu chuẩn tuyển dụng và yêu cầu thực tiễn giảng dạy.
*Nâng chuẩn đào tạo, đổi mới cơ chế bổ nhiệm
Cùng với việc mở rộng nguồn tuyển, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Quyết định số 3198/QĐ-BGDĐT về Chuẩn chương trình đào tạo trình độ đại học nhóm ngành Đào tạo giáo viên. Đây là bước cụ thể hóa yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo nhà giáo theo Nghị quyết 71-NQ/TW, gắn với định hướng chuyển đổi số và phát triển khoa học, công nghệ.
Theo chuẩn mới, chương trình đào tạo giáo viên trình độ đại học có thời gian 4 năm, khối lượng tối thiểu 125 tín chỉ. Trong đó, nghiệp vụ sư phạm chiếm ít nhất 30 tín chỉ; tối thiểu 12 tín chỉ dành cho rèn luyện nghiệp vụ, thực hành và thực tập sư phạm, với ít nhất 8 tín chỉ thực hiện tại các cơ sở giáo dục.
Quy định này hướng tới tăng cường năng lực thực hành nghề nghiệp, giúp sinh viên sư phạm tiếp cận môi trường nhà trường, rèn luyện kỹ năng tổ chức dạy học và xử lý các tình huống giáo dục trước khi tốt nghiệp.
Một điểm đáng chú ý là yêu cầu tích hợp nội dung ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) xuyên suốt quá trình đào tạo, gắn với thực hành sư phạm số. Các cơ sở đào tạo phải xác định, công khai và đánh giá chuẩn đầu ra về năng lực số đối với từng chương trình.
Chuẩn mới cũng quy định sinh viên sư phạm khi tốt nghiệp phải đạt tối thiểu bậc 3 theo Khung năng lực ngoại ngữ dùng cho Việt Nam, trừ trường hợp chương trình có yêu cầu cao hơn. Đối với ngành Sư phạm tiếng nước ngoài, yêu cầu tối thiểu là bậc 5 đối với ngoại ngữ chính và bậc 3 đối với ngoại ngữ phụ.
Không chỉ nâng chuẩn người học, quy định mới còn đặt yêu cầu cao hơn đối với đội ngũ giảng viên. Giảng viên toàn thời gian có trình độ tiến sĩ phải trực tiếp đảm nhiệm ít nhất 60% khối lượng học tập thuộc các khối kiến thức cơ sở ngành, kiến thức ngành và chuyên sâu.
Mỗi chương trình phải có ít nhất 5 giảng viên cơ hữu hoặc đồng cơ hữu trình độ tiến sĩ, trong đó ít nhất 2 người có chuyên môn về khoa học giáo dục. Sau ba năm, số giảng viên trình độ tiến sĩ tham gia chủ trì giảng dạy phải đạt tối thiểu 7 người.
Ở bậc đại học, yêu cầu đổi mới cơ chế sử dụng, phát triển đội ngũ tiếp tục được thể hiện trong dự thảo Thông tư quy định tiêu chuẩn, điều kiện và quy trình bổ nhiệm, miễn nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư đang được Bộ Giáo dục và Đào tạo lấy ý kiến.
Chủ trì hội nghị trực tuyến góp ý dự thảo ngày 7/11, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh, Nghị quyết 71-NQ/TW đã xác định chủ trương đổi mới mạnh mẽ công tác xét, bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư theo hướng hội nhập quốc tế, tăng quyền tự chủ cho các cơ sở giáo dục đại học.
Theo định hướng mới, chức danh giáo sư, phó giáo sư được gắn với vị trí việc làm, nhiệm vụ và nguồn lực thực hiện tại cơ sở giáo dục đại học. Nhà nước ban hành tiêu chuẩn tối thiểu thống nhất, các trường được tự chủ tuyển chọn cạnh tranh và bổ nhiệm theo nhu cầu thực tế, đồng thời phải chịu trách nhiệm giải trình.
Đáng chú ý, dự thảo cho phép việc xét bổ nhiệm được thực hiện vào bất kỳ thời điểm nào trong năm, thay vì theo đợt như trước đây. Ứng viên có thể nộp hồ sơ tại nhiều cơ sở giáo dục đại học, tạo môi trường cạnh tranh trong thu hút, sử dụng đội ngũ giảng viên, nhà khoa học.
Theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, cạnh tranh không nhằm gia tăng số lượng giáo sư, phó giáo sư mà phải hướng tới nâng cao chất lượng. Hội đồng xét bổ nhiệm phải đánh giá công tâm, khách quan, thực chất, bảo đảm công khai, minh bạch.
Một thay đổi quan trọng khác là dự thảo bỏ bảng quy đổi điểm công trình khoa học, chuyển sang đánh giá chất lượng thông qua 5 công trình tiêu biểu của ứng viên. Năng lực giảng dạy chiếm tối thiểu 30% trọng số đánh giá, nhằm bảo đảm sự cân đối giữa hoạt động nghiên cứu khoa học và đóng góp trong đào tạo.
Dự thảo cũng quy định hồ sơ ứng viên phải được phản biện ẩn danh. Đối với chức danh giáo sư, có 5 chuyên gia phản biện, trong đó ít nhất một chuyên gia quốc tế; đối với chức danh phó giáo sư là 3 chuyên gia. Các yêu cầu về liêm chính học thuật, kiểm soát xung đột lợi ích và trách nhiệm sau bổ nhiệm được tăng cường.
Bên cạnh đó, số lượng giáo sư, phó giáo sư tối đa theo từng nhóm ngành được xác định căn cứ vào quy mô giảng viên có trình độ tiến sĩ, kết quả khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và đào tạo tiến sĩ trong ba năm gần nhất. Dự thảo đồng thời mở rộng cơ chế thu hút các nhà khoa học chất lượng cao trong nước và quốc tế.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định trên cơ sở ý kiến góp ý, phấn đấu ban hành Thông tư trong tháng 11/2026.
Những chính sách đã ban hành và đang được hoàn thiện cho thấy việc phát triển đội ngũ nhà giáo theo Nghị quyết 71-NQ/TW đang được triển khai đồng thời trên các phương diện đào tạo, tuyển dụng, sử dụng và bảo đảm quyền lợi. Tuy nhiên, hiệu quả chính sách cần được kiểm chứng bằng khả năng đáp ứng nhu cầu giáo viên, chất lượng đào tạo sư phạm, việc giải quyết quyền lợi của nhà giáo và năng lực giảng dạy, nghiên cứu của đội ngũ giảng viên đại học. Đây cũng là những thước đo quan trọng để đổi mới chính sách thực sự tạo động lực nâng cao chất lượng giáo dục./.
- Từ khóa:
- Đổi mới cơ chế
- nâng cao
- chất lượng đào tạo

