Phụ nữ có nhiều đóng góp trong gìn giữ, sáng tạo và trao truyền các giá trị văn hóa qua nhiều thế hệ, thể hiện ở các hoạt động thuộc đời sống gia đình, thực hành phong tục, tập quán, nghề thủ công truyền thống và các hoạt động cộng đồng.
Ngày 31/10, tại Hà Nội, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu Nữ giới Phật giáo (Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam) tổ chức Hội thảo khoa học “Nữ giới với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc” nhằm làm rõ những đóng góp của phụ nữ trong gìn giữ, trao truyền các giá trị văn hóa và đề xuất giải pháp bảo tồn di sản trong bối cảnh hiện nay.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Hải Đăng, Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam cho biết, phụ nữ có nhiều đóng góp trong gìn giữ, sáng tạo và trao truyền các giá trị văn hóa qua nhiều thế hệ, thể hiện ở các hoạt động thuộc đời sống gia đình, thực hành phong tục, tập quán, nghề thủ công truyền thống và các hoạt động cộng đồng. Tuy nhiên, những đóng góp này chưa được phản ánh đầy đủ trong các nguồn tư liệu. Những ghi chép truyền thống thường chú trọng nhân vật đứng đầu hoặc các sự kiện lớn, trong khi hoạt động của phụ nữ trong gia đình, làng xã và cộng đồng ít được đề cập. Do đó, các bên liên quan cần khai thác thêm các nguồn tư liệu như văn bia Hậu Phật, sổ công đức, ký ức truyền khẩu và những câu chuyện được lưu giữ trong cộng đồng để bổ sung thông tin về những phụ nữ có đóng góp trong lịch sử.
Từ thực tiễn hoạt động bảo tàng, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Hải Đăng cho rằng, công tác bảo tồn di sản cần quan tâm không chỉ hiện vật mà cả những câu chuyện, ký ức, tri thức và hoạt động văn hóa gắn với đời sống cộng đồng. Bảo tàng cần phối hợp với các nhà nghiên cứu và người dân trong khảo sát, sưu tầm tư liệu, ghi lại kinh nghiệm của những người trực tiếp gìn giữ văn hóa. Việc ứng dụng công nghệ số trong lưu giữ tư liệu và xây dựng cơ sở dữ liệu cũng cần được chú trọng nhằm mở rộng khả năng tiếp cận di sản.
Ni sư, Tiến sĩ Thích Như Nguyệt, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Nữ giới Phật giáo thông tin, Trung tâm tập trung nghiên cứu, sưu tầm và làm rõ những đóng góp của nữ giới nói chung, trong đó có ni giới và nữ Phật tử, trong lịch sử văn hóa và đời sống xã hội. Phụ nữ không chỉ gìn giữ nếp sống gia đình, phong tục, tập quán mà còn tham gia trao truyền ký ức cộng đồng và lan tỏa các giá trị nhân văn. Trung tâm mong muốn kết nối các nhà nghiên cứu thuộc nhiều lĩnh vực, khai thác thêm nguồn tư liệu về hoạt động và đóng góp của nữ giới, qua đó bổ sung góc nhìn về vai trò của phụ nữ trong các giai đoạn lịch sử cũng như trong xã hội hiện nay.
Hội thảo đã tiếp nhận và chọn 30 công trình nghiên cứu của các nhà khoa học, chuyên gia thuộc nhiều viện nghiên cứu, trường đại học và cơ quan chuyên môn. Các công trình tập trung vào 3 nhóm nội dung: nữ giới với bảo tồn, trao truyền các giá trị văn hóa truyền thống và ký ức lịch sử; nữ giới với phát huy giá trị văn hóa trong đời sống hiện nay; phương pháp nghiên cứu, hoạt động bảo tàng và các giải pháp bảo tồn di sản gắn với phát triển bền vững. Các tham luận làm rõ đóng góp của phụ nữ trong gìn giữ phong tục, tập quán và các giá trị văn hóa tại cộng đồng; bảo tồn nghề thủ công truyền thống, tiêu biểu là nghề dệt thổ cẩm ở Lạng Sơn và Kon Tum gắn với tạo việc làm, phát triển sinh kế cho phụ nữ dân tộc thiểu số.
Một số nghiên cứu đề cập việc phụ nữ trong cộng đồng người Việt ở nước ngoài gìn giữ tiếng mẹ đẻ, ẩm thực, trang phục truyền thống, tham gia các hoạt động giáo dục, chăm sóc sức khỏe và hỗ trợ cộng đồng. Các công trình cũng đề cập việc ứng dụng phương tiện truyền thông và công nghệ số để giới thiệu văn hóa, lưu giữ tư liệu, kết nối cộng đồng và trao truyền các giá trị văn hóa giữa các thế hệ. Các nghiên cứu còn đề cập việc sử dụng phương tiện truyền thông và công nghệ số để giới thiệu văn hóa, lưu giữ tư liệu, quảng bá di sản, kết nối cộng đồng và chia sẻ kiến thức giữa các thế hệ; đề xuất đổi mới cách sưu tầm, trưng bày và giới thiệu di sản đến công chúng.
Hội thảo là dịp để các nhà khoa học trao đổi kết quả nghiên cứu, bổ sung tư liệu và thảo luận giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa gắn với những đóng góp của phụ nữ./.
