Tọa đàm Tài sản trí tuệ - Động lực phát triển ngành thể thao, do Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Hội Sở hữu trí tuệ Thành phố và Cục Sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức chiều 23/4.
Trong bối cảnh thể thao ngày càng trở thành lĩnh vực giàu tiềm năng, việc khai thác và bảo vệ tài sản trí tuệ trong lĩnh vực này được xem là chìa khóa quan trọng để mở rộng thị trường, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, từng bước hình thành nền công nghiệp thể thao hiện đại.
Đây là nội dung được các chuyên gia chia sẻ tại Tọa đàm Tài sản trí tuệ - Động lực phát triển ngành thể thao, do Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Hội Sở hữu trí tuệ Thành phố và Cục Sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức chiều 23/4.
Bà Nguyễn Minh Hương, Chủ tịch Hội Sở hữu trí tuệ Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, mỗi năm Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới lựa chọn một chủ đề cho Ngày Sở hữu trí tuệ và năm nay là chủ đề về thể thao. Điều này cho thấy sở hữu trí tuệ không còn là vấn đề riêng của khoa học công nghệ, mà gắn chặt với nhiều lĩnh vực đời sống xã hội, trong đó có thể thao. Từ công nghệ trang thiết bị, thương hiệu giải đấu cho đến trải nghiệm của người hâm mộ, quyền sở hữu trí tuệ đang góp phần thúc đẩy thể thao phát triển, làm cho thể thao trở nên hấp dẫn và đổi mới hơn mỗi ngày.
Theo các chuyên gia, xu hướng phát triển mới của thể thao hiện đại cho thấy đây không chỉ là hoạt động thi đấu mà đã trở thành một lĩnh vực sáng tạo, nơi hội tụ của công nghệ, dữ liệu, thương hiệu, bản quyền và các mô hình kinh doanh mới; trong đó, sở hữu trí tuệ chính là nền tảng.
Ông Lê Huy Anh, Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học và Công nghệ chia sẻ, tại Việt Nam cũng như trên thế giới hiện đã có nhiều đơn đăng ký sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu trong lĩnh vực thể thao. Thực tế cho thấy, các sáng chế có tác động, đóng góp trong lĩnh vực thể thao rất đa dạng. Trong đó thiết bị và vật liệu thể thao góp phần nâng cao hiệu suất thi đấu; sinh học và y học thể thao giúp tối ưu hoá công tác tuyển chọn vận động viên, kỹ thuật huấn luyện, tập luyện, thi đấu; dữ liệu góp phần tối ưu hoá công tác chăm sóc vận động viên, nghiên cứu đối thủ, cải thiện chiến thuật, hiệu suất thi đấu; còn công nghệ số và truyền thông giúp nâng cao tính giải trí và công bằng trong thể thao.
Nhiều sáng chế tiêu biểu đã tạo ra giá trị trong thực tiễn, như hệ thống theo dõi vận động bằng cảm biến theo thời gian thực giúp phát hiện nguy cơ chấn thương sớm, tối ưu giáo án phục hồi, chuyển y học thể thao sang hướng dự phòng dựa trên dữ liệu; máy tập đa chức năng giúp tối ưu không gian phòng gym; giày thể thao đệm khí giúp vận động viên di chuyển nhanh hơn, bền hơn, giảm chấn thương; công nghệ VAR làm tăng độ chính xác trong các quyết định, tăng tính minh bạch, công bằng trong thể thao.
Phân tích xu hướng công nghệ trong lĩnh vực thể thao, ông Lê Huy Anh cho biết, công nghệ dựa trên thiết bị chiếm khoảng 55% trong cơ cấu sáng chế, đồng thời cũng ghi nhận sự chuyển dịch rõ rệt sang các công nghệ số và phân tích dữ liệu, với khoảng 20% - trở thành trụ cột công nghệ lớn thứ hai. Bên cạnh đó, các công nghệ liên quan đến vật liệu và trang phục thể thao, y sinh cũng gia tăng, phản ánh xu hướng phát triển đa ngành, tích hợp giữa thiết bị, dữ liệu, con người và vật liệu trong lĩnh vực thể thao.
Theo Giáo sư, Tiến sĩ Lâm Quang Thành, Trưởng Ban Giáo dục - Ủy Ban Olympic Việt Nam, Chủ tịch Liên đoàn Đua thuyền Việt Nam, tổng giá trị thị trường thể thao toàn cầu ước tính khoảng 507 - 600 tỷ USD vào năm 2025 và dự báo có thể đạt khoảng 635 tỷ USD vào năm 2029. Nền công nghiệp thể thao là ngành kinh tế chiến lược toàn cầu, có tốc độ tăng trưởng ổn định và dài hạn, trong tương lai có thể hình thành hệ sinh thái kinh tế - công nghệ - truyền thông.
Trong bối cảnh đó, kinh tế thể thao tại Việt Nam bước đầu phát triển, bên cạnh thể thao chuyên nghiệp, có thể thao giải trí, du lịch, tổ chức sự kiện, truyền thông thể thao…; tuy nhiên cũng còn đối mặt với những rào cản về nhận thức về vai trò của kinh tế thể thao, nguồn nhân lực, cơ sở vật chất kỹ thuật, thể chế quản lý, hiệu quả kinh doanh.
Chiến lược phát triển thể dục thể thao đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, đặt mục tiêu hoạt động kinh tế thể thao có bước phát triển mạnh mẽ, trong đó giai đoạn 2025 - 2030 tăng mạnh về số lượng, quy mô các cơ sở sản xuất, kinh doanh thể dục, thể thao và phát triển đa dạng các loại hình dịch vụ; đến năm 2045, thị trường thể thao phát triển, kinh tế thể thao đạt mức tăng trưởng hằng năm cao, từng bước đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế đất nước.
Để xây dựng nền công nghiệp thể thao, bên cạnh hoàn thiện thể chế và cơ chế quản lý, cần thiết xây dựng thiết chế kinh doanh thể thao, tạo lập và phát triển thị trường hàng hoá, dịch vụ thể thao, đẩy mạnh chuyên nghiệp hoá, xã hội hoá thể thao. Trong đó, sở hữu trí tuệ đóng vai trò “chìa khoá” trong thể thao, gồm các sáng chế, nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, quyền tác giả và quyền liên quan./.
