Phong trào “Bình dân học vụ số” đang được lan tỏa mạnh mẽ ở Ninh Bình, góp phần hình thành những công dân số và tạo thêm động lực cho tiến trình xây dựng chính quyền số, kinh tế số, xã hội số.
Với nhiều cách làm linh hoạt, thiết thực, phong trào “Bình dân học vụ số” đang được lan tỏa mạnh mẽ ở Ninh Bình, góp phần hình thành những công dân số và tạo thêm động lực cho tiến trình xây dựng chính quyền số, kinh tế số, xã hội số.
*Trang bị kỹ năng số cho cán bộ thôn
Sau khi sáp nhập thôn, xóm từ ngày 1/7, vào những ngày cuối tuần, tại Trường Trung học cơ sở Trực Hùng, xã Ninh Cường có một “lớp học đặc biệt”. Những người tham gia lớp học là các Bí thư chi bộ, trưởng thôn, trưởng ban công tác Mặt trận ở khu dân cư cùng học tập kỹ năng số.
Ở mỗi buổi học có khoảng 20 học viên. Giáo viên Trường Trung học cơ sở Trực Hùng hướng dẫn từng bước như sử dụng máy tính, các ứng dụng tin học văn phòng, hệ thống quản lý văn bản điều hành, truy cập Trang thông tin điện tử xã, thủ tục hành chính… Các cán bộ văn hóa xã cùng lực lượng thanh niên xung kích hỗ trợ học viên trên tinh thần “cầm tay chỉ việc”.
Đối với những cán bộ tuổi đã ngoài 50, có người gần 70, việc làm quen với máy tính, phần mềm và các thao tác trên môi trường số không phải chuyện dễ dàng. Nhưng không dửng dưng, đứng ngoài, họ chủ động ngồi vào bàn học, bắt đầu từ những thao tác cơ bản nhất để từng bước làm chủ công cụ phục vụ công việc.
Ở tuổi gần 70, ông Trần Nam Thắng, Bí thư Chi bộ thôn Trực Cường vẫn kiên trì ngồi trước màn hình, chậm rãi gõ bàn phím, ghi chép các bước truy cập ứng dụng. Ông cho biết, sau khi sáp nhập thôn, địa bàn rộng hơn, công việc của Chi bộ cũng nhiều hơn, trong khi yêu cầu ứng dụng công nghệ, đẩy mạnh chuyển đổi số trong mọi công việc ngày càng rõ nét. Từ tiếp nhận, xử lý văn bản, chuẩn bị báo cáo, tổng hợp số liệu đến cập nhật, chia sẻ thông tin, nhiều công việc nay đòi hỏi cán bộ cơ sở phải sử dụng thành thạo công cụ số.
Ông Thắng chia sẻ, các thao tác trên máy tính ban đầu khá khó, phải nhớ từng chức năng nằm ở đâu, thao tác theo trình tự nào. Nhưng thực hành nhiều lần sẽ dần thành thạo. “Tuổi cao học chậm hơn nhưng cứ kiên trì làm, chỗ nào chưa biết thì hỏi, làm đi làm lại sẽ quen. Mình phải tự thao tác được mới chủ động trong công việc và còn hướng dẫn lại cho đảng viên, đoàn viên, hội viên, người dân trong thôn cùng làm”, ông Thắng nói.
Theo ông Lưu Xuân Thi, Phó Chủ tịch UBND xã Ninh Cường, kỹ năng số chỉ thực sự phát huy giá trị khi trở thành năng lực thường xuyên của mỗi cán bộ, chứ không dừng lại ở những buổi tập huấn. Vì vậy, thông qua chương trình, địa phương kỳ vọng không chỉ trang bị kỹ năng số cho cán bộ cơ sở mà tới đây, mỗi cán bộ có thể tự học, tự thực hành để biến kiến thức được trang bị thành kỹ năng phục vụ công việc. Từ đội ngũ cán bộ cơ sở, kỹ năng số tiếp tục được lan tỏa trong cộng đồng theo cách “người biết nhiều hướng dẫn người biết ít, người biết ít hướng dẫn người chưa biết”, qua đó, từng bước thu hẹp khoảng cách số.
*Chung bước trên hành trình số
Tỉnh Ninh Bình xác định, trong tiến trình chuyển đổi số, phổ cập kiến thức, kỹ năng số cho người dân là một trong những nhiệm vụ quan trọng, góp phần xây dựng chính quyền số, kinh tế số, xã hội số. Từ đó, phong trào “Bình dân học vụ số” được triển khai sâu rộng, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, với nhiều hình thức phù hợp từng nhóm đối tượng, từng bước giúp người dân chủ động tiếp cận và ứng dụng công nghệ số trong học tập, lao động và đời sống.
Trong quá trình triển khai, việc hướng đến những nhóm còn gặp khó khăn trong tiếp cận công nghệ được chú trọng, nhằm bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận và sử dụng các tiện ích số. Tại Câu lạc bộ Thanh niên khuyết tật Nam Định, xuất phát từ nhu cầu thực tế của hội viên, các buổi tập huấn được tổ chức để hướng dẫn trực tiếp những kỹ năng thiết yếu, từ sử dụng VNeID, thực hiện dịch vụ công trực tuyến đến nhận diện, phòng tránh lừa đảo trên không gian mạng.
Chị Nguyễn Thị Ngọc Tâm, Chủ nhiệm Câu lạc bộ cho biết, nội dung tập huấn bám sát từ nhu cậu thực tế, những khó khăn của hội viên khi tiếp cận các tiện ích số. Nhiều người còn lúng túng khi sử dụng VNeID, thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến nên câu lạc bộ tập trung vào những kỹ năng có thể áp dụng ngay trong cuộc sống.
Những kỹ năng được hướng dẫn đã giúp các hội viên giải quyết công việc trước đây thường phải nhờ người khác hỗ trợ. Chị Phạm Thị Len, một thanh niên khuyết tật tại xã Hồng Phong vốn đã quen sử dụng điện thoại để bán hàng trực tuyến, kết nối khách hàng nhưng còn lúng túng khi thực hiện các thủ tục hành chính trên môi trường số. Sau khi được hướng dẫn, chị đã biết sử dụng nhiều tiện ích trên VNeID, từ “Ví giấy tờ”, Sổ sức khỏe điện tử đến thực hiện dịch vụ công trực tuyến. Với chị, chiếc điện thoại không chỉ là công cụ liên lạc hay bán hàng mà đã trở thành phương tiện giúp chị chủ động hơn trong nhiều công việc hằng ngày.
Các lớp học còn chú trọng trang bị “sức đề kháng” cho người dân trước những rủi ro trên không gian mạng. Các tình huống lừa đảo được đưa ra từ những trường hợp thực tế, hướng dẫn cách nhận biết tài khoản, đường link đáng ngờ, bảo vệ thông tin cá nhân và xử lý khi gặp dấu hiệu bất thường. Đây là những kỹ năng ngày càng cần thiết khi người dân sử dụng nhiều hơn các dịch vụ và tiện ích trên môi trường số.
Cùng với những lớp học trực tiếp, các địa phương trong tỉnh đang triển khai nhiều cách làm phù hợp đặc điểm dân cư, điều kiện thực tế, thông qua các mô hình như, “Ngày hội cuối tuần số”, “Gia đình số”, “Đội đặc nhiệm số”, “Chợ nông thôn số”... Các Tổ công nghệ số cộng đồng, Đoàn Thanh niên, Hội Liên hiệp Phụ nữ, lực lượng Công an cơ sở tiếp tục giữ vai trò nòng cốt trong hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, VNeID, thanh toán không dùng tiền mặt và các tiện ích số thiết yếu. Qua đó, kỹ năng số dần trở thành hành trang thiết yếu trong đời sống, học tập và lao động của người dân.
Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Ninh Bình Tạ Quang Phương cho biết, trọng tâm của phong trào “Bình dân học vụ số” được xác định từ cơ sở, gắn với nhu cầu sử dụng dịch vụ số của người dân và yêu cầu thực thi công vụ của cán bộ, công chức trên môi trường số. Việc triển khai gắn với những nhiệm vụ chuyển đổi số cụ thể, xác định rõ từng nhóm đối tượng, nội dung, phương thức thực hiện và kết quả cần đạt, phù hợp điều kiện thực tế của từng địa phương, tránh hình thức.
Phong trào không chỉ hướng tới phổ cập kiến thức, kỹ năng sử dụng công nghệ, mà trực tiếp tháo gỡ những điểm nghẽn về nhận thức, kỹ năng và hành vi trong quá trình chuyển đổi số. Cán bộ, người dân được hỗ trợ sử dụng hiệu quả các hệ thống, dịch vụ số, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị, điều hành và chất lượng phục vụ trên môi trường số. Đây là nền tảng để chuyển đổi số đi vào thực chất, lấy người dân làm trung tâm và tạo ra những thay đổi rõ nét từ cơ sở, từng cộng đồng, góp phần đưa các mục tiêu của Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia vào cuộc sống./.
