Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa Thái cũng là một nội dung quan trọng trong Đề án Phát triển du lịch cộng đồng bản Thín - xã Chiềng Sinh, giai đoạn 2026-2030. Bởi cùng với cảnh quan thiên nhiên, chính những giá trị văn hóa đang được cộng đồng gìn giữ sẽ tạo nên bản sắc và sức hấp dẫn riêng cho điểm đến.
Giữa nhịp sống đang đổi thay, những giá trị văn hóa truyền thống vẫn là sợi dây gắn kết cộng đồng, lưu giữ ký ức và tạo nên bản sắc riêng của mỗi vùng đất. Với đồng bào dân tộc Thái ở xã Chiềng Sinh, tiếng nói, chữ viết, những làn điệu dân ca, điệu múa, nếp nhà sàn, trang phục và phong tục, tập quán không chỉ là những dấu ấn của quá khứ mà vẫn hiện diện trong đời sống hôm nay. Giữ gìn và phát huy những giá trị ấy đang trở thành nền tảng để văn hóa tiếp tục được trao truyền, đồng thời mở ra những hướng phát triển mới cho cộng đồng.
Cách trung tâm xã Chiềng Sinh, tỉnh Điện Biên khoảng 7 km, bản Thín nằm giữa không gian núi rừng và những cánh đồng. Với diện tích tự nhiên 1.250 ha, bản hiện có 166 hộ với 736 nhân khẩu, 100% là đồng bào dân tộc Thái. Đây là một trong những điều kiện thuận lợi để những giá trị văn hóa của dân tộc được duy trì trong không gian cộng đồng và trở thành nét đặc trưng riêng của bản làng.
Qua nhiều thế hệ, văn hóa Thái vẫn hiện diện trong đời sống của người dân bản Thín. Từ những nếp nhà sàn truyền thống với khau cut trên mái, trang phục, tiếng nói, chữ viết đến dân ca, dân vũ, nghệ thuật Xòe, nghi lễ, phong tục, tập quán, ẩm thực, nghề thủ công và tri thức dân gian, mỗi giá trị đều góp phần tạo nên diện mạo văn hóa của cộng đồng.
Trong kho tàng văn hóa ấy, nghệ thuật Xòe Thái là một trong những nét đẹp tiêu biểu. Những vòng xòe, điệu múa không chỉ mang đến không khí vui tươi trong các hoạt động cộng đồng mà còn thể hiện tinh thần đoàn kết, gắn bó của người dân. Nghệ thuật Xòe Thái đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại năm 2021. Việc gìn giữ và phát huy loại hình nghệ thuật này vì thế không chỉ là trách nhiệm trong bảo tồn di sản mà còn góp phần để những giá trị văn hóa tiếp tục có sức sống trong đời sống cộng đồng.
Ở bản Thín, việc trao truyền văn hóa không chỉ diễn ra trong mỗi gia đình mà còn được duy trì qua các hoạt động cộng đồng. Đội văn nghệ dân tộc Thái của bản thường xuyên tập luyện, duy trì các làn điệu dân ca, điệu múa truyền thống để biểu diễn trong các hoạt động văn hóa, văn nghệ của xã.
Chị Lò Thị Chung, Đội trưởng đội văn nghệ dân tộc Thái bản Thín, cho biết các buổi tập luyện không chỉ nhằm chuẩn bị cho những chương trình biểu diễn mà còn là dịp để các thành viên cùng nhau gìn giữ và trao truyền những làn ca, điệu múa của dân tộc. Đội mong muốn ngày càng có nhiều người, nhất là thế hệ trẻ, tham gia các hoạt động văn nghệ để những nét đẹp truyền thống tiếp tục được duy trì và không bị mai một.
Theo chị Lò Thị Chung, khi các làn điệu dân ca và điệu múa truyền thống vẫn được người dân yêu thích, thực hành trong đời sống cộng đồng, văn hóa sẽ tiếp tục có sức sống. Vì vậy, việc duy trì các hoạt động văn nghệ thường xuyên cũng là một cách để những giá trị truyền thống được trao truyền một cách tự nhiên giữa các thế hệ.
Xác định văn hóa là nền tảng quan trọng trong phát triển cộng đồng, xã Chiềng Sinh đang định hướng tập trung bảo tồn, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc, trong đó trọng tâm là văn hóa dân tộc Thái, gắn với phát triển du lịch cộng đồng tại bản Thín.
Theo ông Đỗ Văn Sơn, Chủ tịch UBND xã Chiềng Sinh, cùng với việc bảo tồn các giá trị văn hóa phi vật thể như tiếng nói, chữ viết, dân ca, dân vũ, nghệ thuật Xòe, nghi lễ và tri thức dân gian, địa phương sẽ khuyến khích nghệ nhân, người có uy tín và những người am hiểu văn hóa tham gia truyền dạy cho thế hệ trẻ. Việc duy trì các đội văn nghệ, tổ chức giao lưu văn hóa và tạo điều kiện để các giá trị truyền thống được thực hành thường xuyên trong cộng đồng có ý nghĩa quan trọng, bởi bảo tồn văn hóa không chỉ dừng ở việc giới thiệu hay trình diễn phục vụ du lịch.
Cùng với các giá trị văn hóa phi vật thể, những giá trị văn hóa vật thể như nhà sàn truyền thống gắn với khau cut, trang phục, nhạc cụ, nghề thủ công, ẩm thực và các sản phẩm truyền thống cũng được quan tâm gìn giữ và phát huy. Trên cơ sở lựa chọn những giá trị tiêu biểu, địa phương định hướng từng bước xây dựng thành các sản phẩm trải nghiệm, quà tặng và dịch vụ du lịch phù hợp.
Theo ông Đỗ Văn Sơn, việc phát huy văn hóa gắn với du lịch cần đặt cộng đồng vào vị trí chủ thể. Những giá trị văn hóa của người Thái sẽ được kết nối với không gian bản làng, dịch vụ lưu trú homestay, trải nghiệm ẩm thực, hoạt động văn nghệ và đời sống cộng đồng, để người dân trực tiếp tham gia cung cấp dịch vụ và được hưởng lợi từ quá trình phát triển.
Điều quan trọng là việc khai thác các giá trị văn hóa phải bảo đảm tính chân thực, tôn trọng phong tục, tập quán và đời sống của cộng đồng. Phát triển du lịch không thể là lý do để biến dạng các giá trị truyền thống hoặc thương mại hóa văn hóa một cách quá mức. Khi văn hóa vẫn được thực hành tự nhiên trong đời sống, những trải nghiệm dành cho du khách mới thực sự mang đậm bản sắc của vùng đất.
Cùng với bảo tồn văn hóa, Chiềng Sinh cũng định hướng gắn việc gìn giữ các giá trị truyền thống với chỉnh trang bản làng, bảo vệ kiến trúc truyền thống, cảnh quan và môi trường. Từ đó, từng bước xây dựng bản Thín trở thành một không gian trải nghiệm văn hóa cộng đồng đặc trưng của Chiềng Sinh.
Từ những nếp nhà sàn, tiếng nói, trang phục đến những làn điệu dân ca, vòng xòe và các phong tục đã gắn bó với nhiều thế hệ, văn hóa Thái vẫn đang hiện diện trong nhịp sống của bản Thín. Những buổi tập văn nghệ, những hoạt động sinh hoạt cộng đồng hôm nay không chỉ góp phần làm phong phú đời sống tinh thần mà còn là cách để những giá trị truyền thống tiếp tục được trao truyền.
Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa Thái cũng là một nội dung quan trọng trong Đề án Phát triển du lịch cộng đồng bản Thín - xã Chiềng Sinh, giai đoạn 2026-2030. Bởi cùng với cảnh quan thiên nhiên, chính những giá trị văn hóa đang được cộng đồng gìn giữ sẽ tạo nên bản sắc và sức hấp dẫn riêng cho điểm đến.
Khi văn hóa không chỉ được lưu giữ trong ký ức mà tiếp tục được thực hành trong đời sống, những giá trị truyền thống sẽ có thêm sức sống trong nhịp sống mới. Từ nền tảng đó, bản Thín từng bước hướng tới phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa, để người dân vừa là chủ thể gìn giữ bản sắc của mình, vừa trực tiếp tham gia và hưởng lợi từ quá trình phát triển./.
