Theo mục tiêu đề ra, đến năm 2030, Mường Luân phấn đấu trở thành điểm đến du lịch phía Đông của tỉnh Điện Biên. Địa phương đặt mục tiêu thu hút từ 5.000 lượt khách du lịch mỗi năm; duy trì, mở rộng Lễ hội Té nước, hướng tới thu hút trên 3.000 lượt khách mỗi năm, trong đó khoảng 200 lượt khách lưu trú.
Sở hữu hệ thống di sản văn hóa, lịch sử phong phú cùng cảnh quan thiên nhiên đa dạng, xã Mường Luân (tỉnh Điện Biên) đang từng bước khai thác tiềm năng du lịch gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa các dân tộc, nhất là cộng đồng người Lào. Địa phương xác định phát triển du lịch văn hóa, lịch sử, sinh thái và tâm linh là hướng đi nhằm tạo thêm sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân.
*Khai thác giá trị di sản
Sau sắp xếp đơn vị hành chính, xã Mường Luân có diện tích tự nhiên 170,91 km², gồm 21 bản với hơn 16.250 nhân khẩu thuộc 6 dân tộc cùng sinh sống. Sự đa dạng về văn hóa, phong tục, tập quán và đời sống cộng đồng tạo nên nguồn tài nguyên có giá trị để địa phương phát triển du lịch.
Nổi bật trong hệ thống di sản của Mường Luân là Tháp Mường Luân và Tháp Chiềng Sơ. Được xây dựng từ thế kỷ XV, Tháp Mường Luân gắn với lịch sử giao lưu, đoàn kết giữa cộng đồng các dân tộc Việt Nam và Lào. Năm 1981, di tích được công nhận là Di tích lịch sử cấp Quốc gia, trở thành điểm nhấn trong khai thác du lịch văn hóa, lịch sử tại địa phương.
Không chỉ có giá trị về kiến trúc, hai ngọn tháp còn gắn với đời sống tín ngưỡng của người dân. Đây là cơ sở để Mường Luân xây dựng các hoạt động trải nghiệm văn hóa, giới thiệu lịch sử, phong tục và nghệ thuật truyền thống đến du khách.
Trong đó, Tết té nước (hay còn gọi là Bun Huột Nặm) của dân tộc Lào là một nét văn hóa đặc sắc, mang ý nghĩa cầu mong mưa thuận gió hòa, sức khỏe và mùa màng tốt tươi. Lễ hội từng được tổ chức thường xuyên nhưng dần mai một do tác động của chiến tranh và những biến động lịch sử. Việc một số nghi lễ quan trọng không còn được duy trì cũng khiến hoạt động lễ hội bị gián đoạn trong thời gian dài.
Ông Lò Văn Khến, người dân bản Mường Luân 1, cho biết, trước đây, Tết té nước từng được tổ chức đều đặn cho đến những năm 1975 – 1976. Do tác động của chiến tranh và biến động lịch sử, hai bức tượng Phật dưới chân tháp bị mất, nghi lễ quan trọng nhất không còn, lễ hội dần mai một theo năm tháng. “Đến đầu năm 2025 vừa qua, UBND xã Mường Luân đã quyết định phục dựng lại lễ hội. Đây là niềm vui lớn của bà con, bởi Bun Huột Nặm là hồn cốt văn hóa – tâm linh của người Lào ở Mường Luân” - ông Khến chia sẻ.
Lễ hội diễn ra trong hai ngày, gồm phần lễ và phần hội. Trong phần lễ, người dân thực hiện nghi thức tắm Phật bằng nước thơm, dâng lễ và bày tỏ lòng thành kính với thần linh, tổ tiên. Phần hội có múa lăm vông, các trò chơi dân gian, nghi thức buộc chỉ cổ tay cầu may và hoạt động té nước chúc phúc.
Không gian lễ hội tạo điều kiện để người dân gìn giữ phong tục, đồng thời giới thiệu văn hóa dân tộc Lào đến du khách. Việc phục dựng và tổ chức lễ hội thường niên cũng góp phần tạo sản phẩm du lịch đặc trưng, tăng sức hấp dẫn cho điểm đến Mường Luân.
Bên cạnh lễ hội, nghề dệt thổ cẩm truyền thống của phụ nữ Lào là một giá trị văn hóa cần được bảo tồn và phát huy. Nghề dệt thổ cẩm không chỉ góp phần bảo tồn tri thức dân gian, kỹ thuật thủ công và hoa văn truyền thống mà còn có thể tạo ra các sản phẩm phục vụ khách du lịch. Nếu được tổ chức sản xuất, quảng bá phù hợp, những sản phẩm này sẽ góp phần tăng thu nhập cho phụ nữ, đồng thời tạo thêm trải nghiệm cho du khách khi đến với bản làng.
*Phát triển du lịch gắn với sinh kế người dân
Ngoài tài nguyên văn hóa, Mường Luân còn có tiềm năng phát triển du lịch sinh thái và tâm linh. Địa hình đồi núi xen kẽ sông, suối và các hồ thủy điện tạo nên cảnh quan đa dạng, phù hợp với các hoạt động tham quan, khám phá thiên nhiên và trải nghiệm trên lòng hồ.
Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành sản phẩm du lịch, địa phương cần tiếp tục đầu tư hạ tầng, cải thiện chất lượng dịch vụ và xây dựng các hoạt động trải nghiệm phù hợp. Việc phát triển du lịch cũng cần gắn với bảo vệ môi trường, giữ gìn cảnh quan và bảo đảm người dân được hưởng lợi từ các hoạt động kinh tế. Đảng bộ xã Mường Luân đã ban hành Nghị quyết phát triển văn hóa, du lịch giai đoạn 2025-2030, xác định bản sắc văn hóa dân tộc Lào là một trong những nền tảng quan trọng để xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng.
Theo mục tiêu đề ra, đến năm 2030, Mường Luân phấn đấu trở thành điểm đến du lịch phía Đông của tỉnh Điện Biên. Địa phương đặt mục tiêu thu hút từ 5.000 lượt khách du lịch mỗi năm; duy trì, mở rộng Lễ hội Té nước, hướng tới thu hút trên 3.000 lượt khách mỗi năm, trong đó khoảng 200 lượt khách lưu trú.
Mường Luân cũng định hướng xây dựng bản Mường Luân 1 thành bản du lịch cộng đồng; hình thành khu nghỉ dưỡng tại suối nước nóng Pá Vạt; phát triển dịch vụ chèo thuyền trên lòng hồ các thủy điện Mường Luân 1, Mường Luân 2 và Chiềng Sơ. Các đội văn nghệ quần chúng được định hướng phục vụ tại khu vực di tích tháp cổ, góp phần đưa nghệ thuật truyền thống trở thành một phần trong trải nghiệm của du khách.
Bí thư Đảng ủy xã Mường Luân Vũ Ngọc Hoành cho biết, địa phương tập trung nâng cao chất lượng dịch vụ, khai thác giá trị các di tích Tháp Mường Luân, Tháp Chiềng Sơ và phát triển du lịch cộng đồng. Theo đó, việc tổ chức các hoạt động văn hóa, lễ hội gắn với khai thác tiềm năng lòng hồ thủy điện sẽ góp phần tạo thêm sản phẩm du lịch, kéo dài thời gian lưu trú và tăng chi tiêu của du khách. Qua đó, người dân có thêm cơ hội phát triển dịch vụ, tiêu thụ sản phẩm địa phương và nâng cao thu nhập./.
