Để triển khai kỹ thuật cấp cứu đột quỵ tại tuyến cơ sở, bên cạnh đào tạo nhân lực và hỗ trợ chuyên môn, việc bảo đảm các điều kiện triển khai kỹ thuật tại bệnh viện cấp cơ bản có ý nghĩa quan trọng.
Trong quá trình triển khai mạng lưới cấp cứu đột quỵ tại Thanh Hóa, hệ thống hội chẩn từ xa Telemedicine và mạng lưới Code Stroke trực tuyến được kích hoạt 24/7, kết nối chuyên môn giữa các tuyến, hỗ trợ bác sĩ tuyến cơ sở xử trí nhanh chóng, kịp thời các trường hợp nghi đột quỵ. Đây là việc ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số vào công tác khám, cấp cứu, điều trị, góp phần thực hiện tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Khi tiếp nhận người bệnh có dấu hiệu nghi đột quỵ như méo miệng, yếu tay chân, bác sĩ tuyến cơ sở khẩn trương thực hiện quy trình cấp cứu, đưa người bệnh đi chụp cắt lớp vi tính sọ não. Hình ảnh chẩn đoán và các thông tin cần thiết được chuyển tới chuyên gia tuyến trên để hội chẩn, hỗ trợ quyết định điều trị. Qua đó, người bệnh có thêm cơ hội được tiếp cận kỹ thuật cấp cứu ngay tại địa phương, không phải mất nhiều thời gian di chuyển lên tuyến trên.
Từ kinh nghiệm phát triển mạng lưới cấp cứu đột quỵ tại Thanh Hóa, Bệnh viện Bạch Mai cùng các chuyên gia đầu ngành hướng tới xây dựng “Bản đồ cấp cứu đột quỵ toàn quốc”, giúp người dân, kể cả ở vùng sâu, vùng xa, tra cứu và tiếp cận cơ sở cấp cứu đột quỵ gần nhất trong “thời gian vàng”.
Tăng cơ hội cứu chữa và hạn chế di chứng
Thanh Hóa có địa bàn rộng, địa hình đa dạng, đặc điểm này đặt ra nhiều khó khăn trong cấp cứu đột quỵ não, nhất là đối với người bệnh ở xa các cơ sở y tế có khả năng điều trị chuyên sâu.
Trước đây, khi có người thân nghi bị đột quỵ, nhiều gia đình phải đưa người bệnh đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa. Thời gian di chuyển có thể kéo dài từ 2–4 giờ, chưa kể những trở ngại về giao thông tại khu vực miền núi. Có trường hợp khi xe cấp cứu đến nơi người bệnh đã bước sang giờ thứ 5, thứ 6 - thời điểm mô não đã tổn thương hoại tử không thể đảo ngược. Trong khi đó, với đột quỵ nhồi máu não cấp, thời gian điều trị có ý nghĩa quyết định; cửa sổ điều trị tiêu sợi huyết trong 4,5 giờ đầu là một trong những yếu tố quan trọng để tăng cơ hội cứu chữa và hạn chế di chứng.
“Nếu không đưa được kỹ thuật cấp cứu về gần dân, người bệnh ở vùng xa sẽ luôn chịu thiệt thòi”, Giáo sư, Tiến sĩ Mai Duy Tôn, Giám đốc Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai chia sẻ về những trăn trở trong quá trình phát triển mạng lưới cấp cứu đột quỵ tại tuyến cơ sở.
Trước khi triển khai đề tài nghiên cứu cấp tỉnh, Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai đã đào tạo, hỗ trợ thành lập đơn nguyên đột quỵ tại một số cơ sở, trong đó có Bệnh viện Đa khoa Hợp Lực tại thành phố Thanh Hóa và cơ sở Hợp Lực tại Nghi Sơn. Tuy nhiên, đây vẫn là những mô hình riêng lẻ.
Để xây dựng hệ thống đồng bộ trên địa bàn tỉnh, Đề tài khoa học và công nghệ cấp tỉnh “Nghiên cứu nâng cao năng lực cấp cứu đột quỵ não tại các bệnh viện công lập cấp cơ bản trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa” được triển khai, do Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa chủ trì, với sự phối hợp chuyên môn của Giáo sư, Tiến sĩ Mai Duy Tôn và các chuyên gia Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Bạch Mai.
Đề tài tập trung vào 10 bệnh viện cấp cơ bản gồm Nghi Sơn, Hậu Lộc, Nga Sơn, Yên Định, Hoằng Hóa, Thiệu Hóa, Triệu Sơn, Hà Trung, Quảng Xương và Nông Cống. Bên cạnh đó, hoạt động đào tạo, hỗ trợ kỹ thuật còn được mở rộng tới các bệnh viện khu vực miền núi như Bá Thước, Thạch Thành. Mạng lưới đã mở rộng tới 17 bệnh viện có năng lực xử trí đột quỵ trên địa bàn tỉnh, không tính Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa.
Hội đồng nghiệm thu đề tài khoa học và công nghệ cấp tỉnh “Nghiên cứu nâng cao năng lực cấp cứu đột quỵ não tại các bệnh viện công lập cấp cơ bản trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa” đã tiến hành nghiệm thu đề tài.
Theo Giáo sư, Tiến sĩ Mai Duy Tôn, Chủ nhiệm đề tài, giá trị của mạng lưới không chỉ nằm ở việc phát triển các đơn vị đột quỵ tại từng bệnh viện, mà còn ở khả năng kết nối, hỗ trợ chuyên môn giữa các tuyến.
Thạc sĩ, bác sĩ Đoàn Thị Bích, Trưởng khoa Thần kinh - Đột quỵ, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa cho biết, có những trường hợp người bệnh nhập viện trong tình trạng liệt nửa người, nói khó nặng nhưng được bác sĩ tuyến cơ sở phối hợp với chuyên gia tuyến trên đánh giá, chỉ định điều trị tiêu sợi huyết ngay tại chỗ. Sau khi kết thúc liều thuốc, người bệnh đã có thể cử động lại tay chân.
9 tháng năm 2026, tỷ lệ người bệnh đột quỵ cấp được điều trị tái thông mạch máu tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thanh Hóa, gồm tiêm thuốc tiêu sợi huyết và can thiệp lấy huyết khối cơ học, tăng từ mức bình quân khoảng 10% trong những năm trước lên 15–20%.
Tại các bệnh viện cấp cơ bản đã triển khai kỹ thuật, thời gian từ khi người bệnh nhập viện đến khi tiêm thuốc tiêu sợi huyết đầu tiên có trung vị 53,5 phút. Tỷ lệ người bệnh cải thiện thần kinh sớm đạt 81,2%; 75% đạt mức phục hồi chức năng tốt khi xuất viện, tương ứng thang điểm Rankin sửa đổi từ 0–2.
Nâng cao năng lực cấp cứu đột quỵ tại cơ sở
Để triển khai kỹ thuật cấp cứu đột quỵ tại tuyến cơ sở, bên cạnh đào tạo nhân lực và hỗ trợ chuyên môn, việc bảo đảm các điều kiện triển khai kỹ thuật tại bệnh viện cấp cơ bản có ý nghĩa quan trọng.
Bác sĩ chuyên khoa II Phùng Đức Toàn, Trưởng phòng Nghiệp vụ Y Dược, Sở Y tế Thanh Hóa cho biết, việc Bộ Y tế thống nhất cho phép 12 bệnh viện đa khoa cấp cơ bản triển khai kỹ thuật tiêu sợi huyết trong điều trị nhồi máu não cấp là dấu mốc quan trọng, góp phần nâng cao năng lực cấp cứu đột quỵ trên địa bàn tỉnh.
Theo bác sĩ Phùng Đức Toàn, phát triển kỹ thuật tại tuyến cơ sở tạo thêm cơ hội để người bệnh được tiếp cận điều trị kịp thời ngay tại địa phương, đặc biệt ở khu vực miền núi, vùng xa trung tâm. Đây cũng là hướng đi phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Sở Y tế Thanh Hóa sẽ tiếp tục hướng dẫn, theo dõi, giám sát việc triển khai; chú trọng đào tạo nhân lực, tăng cường phối hợp chuyên môn và hội chẩn khi cần thiết, bảo đảm kỹ thuật được thực hiện đúng chỉ định, an toàn, hiệu quả.
Đánh giá mô hình tại Thanh Hóa, Giáo sư, Tiến sĩ Mai Duy Tôn cho rằng, mạng lưới cấp cứu đột quỵ ba tuyến Trung ương - tỉnh - cơ sở là mô hình có quy mô rộng, phù hợp với đặc điểm địa hình đa dạng của địa phương. Việc đào tạo theo hướng cầm tay chỉ việc và kết nối qua hệ thống Telemedicine, Code Stroke tạo điều kiện để các bệnh viện cấp cơ sở triển khai kỹ thuật tiêu sợi huyết khi đáp ứng các điều kiện chuyên môn.
Thời gian tới, Bệnh viện Bạch Mai sẽ tiếp tục đồng hành cùng Thanh Hóa nhằm duy trì, nâng cao chất lượng mạng lưới thông qua đào tạo, diễn tập mô phỏng và kiểm tra định kỳ. Bệnh viện cũng duy trì chính sách hỗ trợ 50% kinh phí đào tạo cho bác sĩ, điều dưỡng tuyến tỉnh và tuyến cơ sở đến học tập chuyên ngành đột quỵ./.
