Điều quan trọng nhất là xây dựng hệ thống dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia để các bộ, ngành phối hợp hiệu quả, tránh chồng chéo và giảm thời gian xử lý cho doanh nghiệp.
“Cần chuyển sang mô hình quản lý rủi ro và hậu kiểm hiện đại: doanh nghiệp tuân thủ tốt được tạo điều kiện thuận lợi, còn các trường hợp vi phạm phải kiểm soát nghiêm và xử lý mạnh tay”. Đây là ý kiến được đưa ra tại Tọa đàm “Góp ý sửa đổi Luật An toàn thực phẩm: Chặn thực phẩm bẩn từ gốc” do báo Pháp luật Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức ngày 29/5.
Tại tọa đàm, ông Đinh Đức Thọ, Phó Tổng Biên tập Báo Pháp luật Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, cùng với sự phát triển nhanh của thị trường và các phương thức kinh doanh mới, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm đang đứng trước nhiều thách thức. Không chỉ nguy cơ từ thực phẩm bẩn, thực phẩm giả hay việc sử dụng nguyên liệu, phụ gia không bảo đảm quy định mà hệ thống quản lý đang đối mặt với những yêu cầu mới về truy xuất nguồn gốc, kiểm soát chuỗi cung ứng, thương mại điện tử, thực phẩm kinh doanh trên nền tảng số và năng lực hậu kiểm.
Dù Luật An toàn thực phẩm đã góp phần tạo nền tảng pháp lý quan trọng trong nhiều năm qua, song thực tiễn triển khai cũng cho thấy không ít khoảng trống cần tiếp tục hoàn thiện như: phân công trách nhiệm quản lý còn có điểm giao thoa; cơ chế phối hợp giữa các khâu trong chuỗi cung ứng chưa thật sự đồng bộ; việc quản lý theo mức độ rủi ro, ứng dụng công nghệ và truy xuất nguồn gốc chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tiễn.
Bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh nêu rõ khoảng trống lớn nhất hiện nay của Luật An toàn thực phẩm và các quy định liên quan nằm ở việc hệ thống quản lý còn phân tán, thiếu đồng bộ, trong khi thị trường thực phẩm nhỏ lẻ, chợ tự phát và kinh doanh không phép vẫn rất phổ biến. Bên cạnh đó, nhiều quy định vẫn nặng về tiền kiểm, thủ tục hồ sơ và giấy tờ, trong khi khâu hậu kiểm - tức kiểm tra thực tế trên thị trường chưa đủ mạnh.
Theo bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực - Thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh, yêu cầu cấp thiết hiện nay là xây dựng mô hình quản lý an toàn thực phẩm hiện đại, dựa trên dữ liệu và quản trị rủi ro. Trong bối cảnh thị trường thực phẩm đang thay đổi rất nhanh, đặc biệt với sự phát triển mạnh của thương mại điện tử và chuỗi cung ứng đa nền tảng thì dữ liệu của cơ quan quản lý hiện còn phân tán, truy xuất nguồn gốc hạn chế, công tác hậu kiểm và phối hợp liên ngành chưa đồng bộ, dẫn đến khó kiểm soát kịp thời các nguy cơ mất an toàn thực phẩm.
Bà Lý Kim Chi nhấn mạnh, điều quan trọng nhất là xây dựng hệ thống dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia để các bộ, ngành phối hợp hiệu quả, tránh chồng chéo và giảm thời gian xử lý cho doanh nghiệp. Kinh nghiệm từ các nước như Hoa Kỳ, Pháp cho thấy việc chia sẻ dữ liệu đồng bộ giúp công tác quản lý nhẹ nhàng và hiệu quả hơn.
Chủ tịch Hiệp hội Lương thực - Thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh đề xuất tiếp tục duy trì mô hình quản lý liên ngành với sự tham gia của Bộ Y tế, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính, Bộ Công an; đồng thời phân công rõ trách nhiệm và tăng cường phối hợp thực chất. Địa phương cần tăng cường năng lực quản lý an toàn thực phẩm tại cơ sở. Bởi xã, phường là nơi gần dân, gần cơ sở sản xuất nhất nên cần được đào tạo và trao thêm vai trò giám sát để kịp thời phát hiện các hành vi sản xuất, chế biến thực phẩm không bảo đảm an toàn.
Tại đây, nhiều nội dung đã được đưa ra thảo luận như: kiểm soát thực phẩm theo chuỗi từ vùng nguyên liệu đến bàn ăn; cơ chế quản lý thống nhất, hạn chế chồng chéo; nâng cao hiệu quả truy xuất nguồn gốc; hoàn thiện cơ chế hậu kiểm; kiểm soát thực phẩm kinh doanh trên môi trường số; tăng cường chế tài đối với các hành vi vi phạm; đồng thời xây dựng các cơ chế khuyến khích và bảo vệ doanh nghiệp sản xuất - kinh doanh thực phẩm nghiêm túc, minh bạch./.
