Các làng nghề đang từng bước đổi mới phương thức quản trị, xây dựng thương hiệu và quảng bá sản phẩm trên nền tảng số nhằm nâng cao giá trị gia tăng, tạo việc làm, thu nhập cho người dân.
Đổi mới công nghệ, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ đang trở thành những hướng đi quan trọng để nâng cao giá trị sản phẩm làng nghề Hà Nội. Từ thực tế các làng nghề tại Phú Xuyên, việc kết hợp kỹ năng sản xuất truyền thống với phương thức kinh doanh hiện đại đang mở ra cơ hội phát triển kinh tế nông thôn, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.
Đổi mới để nâng sức cạnh tranh
Các làng nghề truyền thống của Hà Nội từ lâu đã góp phần tạo việc làm, duy trì sinh kế và bảo tồn những giá trị văn hóa đặc trưng của địa phương. Tuy nhiên, trước sự thay đổi của thị trường và nhu cầu tiêu dùng, nhiều cơ sở sản xuất phải tìm cách nâng cao chất lượng, cải tiến mẫu mã và mở rộng kênh tiêu thụ để duy trì sức cạnh tranh.
Tại xã Phú Xuyên, phát triển làng nghề tiếp tục được xác định là một trong những hướng thúc đẩy kinh tế địa phương. Theo thông tin công bố ngày 9/10/2026 của Trung tâm Khuyến nông Hà Nội, xã có 11 làng nghề và làng nghề truyền thống được UBND thành phố công nhận, gồm 6 làng nghề và 5 làng nghề truyền thống.
Các ngành nghề tại địa phương khá đa dạng, từ sản xuất lưới, cước lưới đến cơ khí, mộc dân dụng và đồ gỗ mỹ nghệ. Trong đó, nghề sản xuất cước lưới tại thôn Trần Phú góp phần tạo việc làm cho lao động địa phương và khu vực lân cận.
Điểm đáng chú ý là các làng nghề đang đứng trước yêu cầu đổi mới phương thức tổ chức sản xuất và kinh doanh. Thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm, kỹ năng thủ công và những mối tiêu thụ truyền thống, các cơ sở cần chú trọng hơn đến chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu và tiếp cận thị trường thông qua các kênh phân phối hiện đại.
Theo ông Nguyễn Thành Chung, Phó Chủ tịch Thường trực UBND xã Phú Xuyên, các làng nghề trên địa bàn đang từng bước đổi mới phương thức quản trị, xây dựng thương hiệu và quảng bá sản phẩm trên nền tảng số nhằm nâng cao giá trị gia tăng, tạo việc làm, thu nhập cho người dân.
Thực tế này cho thấy, giá trị của sản phẩm làng nghề ngày nay không chỉ phụ thuộc vào nguyên liệu hay công lao động mà còn gắn với mẫu mã, độ ổn định về chất lượng, khả năng đáp ứng đơn hàng và uy tín của cơ sở sản xuất.
Đối với những ngành nghề có lợi thế về kỹ năng thủ công, đổi mới không đồng nghĩa với thay thế hoàn toàn phương pháp truyền thống. Việc ứng dụng máy móc, thiết bị cần tập trung vào những công đoạn phù hợp nhằm nâng năng suất, giảm sức lao động, đồng thời giữ được nét đặc trưng tạo nên giá trị của sản phẩm.
Bên cạnh đó, việc cải tiến bao bì, chuẩn hóa thông tin sản phẩm và xây dựng thương hiệu có thể giúp cơ sở sản xuất tiếp cận những nhóm khách hàng mới. Đây cũng là điều kiện để sản phẩm làng nghề tham gia sâu hơn vào các kênh phân phối và thị trường có yêu cầu cao về chất lượng.
Mở rộng thị trường, phát triển kinh tế nông thôn
Một trong những khó khăn của sản xuất làng nghề là quy mô hộ gia đình còn phổ biến, trong khi năng lực đầu tư, thiết kế sản phẩm và tổ chức tiêu thụ giữa các cơ sở không đồng đều. Vì vậy, để nâng cao giá trị sản phẩm, việc tăng cường liên kết giữa hộ sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng.
Thông qua liên kết, các cơ sở có thể phối hợp trong cung ứng nguyên liệu, cải tiến quy trình, giới thiệu sản phẩm và tiếp cận những đơn hàng có yêu cầu về số lượng, chất lượng. Đây là hướng giúp hạn chế tình trạng sản xuất phân tán, thiếu sự phối hợp trong phát triển thị trường.
Cùng với các phương thức bán hàng truyền thống, thương mại điện tử và nền tảng số mở thêm cơ hội giới thiệu sản phẩm đến người tiêu dùng. Tuy nhiên, việc đưa sản phẩm lên môi trường số chỉ là bước đầu. Muốn duy trì thị trường, cơ sở sản xuất phải bảo đảm chất lượng, thông tin sản phẩm rõ ràng, khả năng giao hàng và dịch vụ sau bán hàng.
Đối với những sản phẩm mang dấu ấn văn hóa, lịch sử của làng nghề, việc giới thiệu quy trình sản xuất và câu chuyện về nghề có thể góp phần gia tăng giá trị. Hoạt động tham quan, trải nghiệm nếu được tổ chức phù hợp còn tạo thêm cơ hội phát triển dịch vụ, mở rộng sinh kế cho người dân.
Tuy nhiên, phát triển du lịch làng nghề cần căn cứ vào điều kiện thực tế của từng địa phương, nhất là hạ tầng giao thông, không gian sản xuất, vệ sinh môi trường và khả năng đón khách. Không phải làng nghề nào cũng phù hợp để tổ chức hoạt động du lịch.
Theo Kế hoạch số 161/KH-UBND ngày 20/4/2026 về phát triển ngành nghề nông thôn năm 2026, Hà Nội xác định nhiệm vụ bảo tồn, phát huy giá trị nghề truyền thống gắn với nâng cao chất lượng, cải tiến mẫu mã và phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm.
Thành phố chú trọng hỗ trợ ứng dụng công nghệ số, nghiên cứu khoa học kỹ thuật, cải tiến công nghệ sản xuất, đồng thời phát triển các hoạt động giới thiệu, quảng bá sản phẩm OCOP và sản phẩm làng nghề gắn với du lịch.
Kế hoạch đặt mục tiêu xét công nhận danh hiệu làng nghề, nghề truyền thống và làng nghề truyền thống đối với 10 làng trong năm 2026. Đây là chỉ tiêu phấn đấu, không phải kết quả đã thực hiện.
Phát triển làng nghề gắn với bảo vệ môi trường
Bên cạnh yêu cầu mở rộng sản xuất, bảo vệ môi trường là vấn đề cần được quan tâm trong quá trình phát triển làng nghề. Một số hoạt động sản xuất có thể phát sinh bụi, tiếng ồn, nước thải hoặc chất thải rắn, đòi hỏi các cơ sở thực hiện biện pháp kiểm soát phù hợp.
Việc đầu tư thiết bị, cải tiến công nghệ và tổ chức thu gom, xử lý chất thải không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường mà còn góp phần cải thiện điều kiện làm việc, nâng cao chất lượng sản phẩm.
Đối với các địa phương có nhiều hộ cùng sản xuất một ngành nghề, công tác quản lý môi trường cần được triển khai đồng bộ, gắn trách nhiệm của cơ sở sản xuất với chính quyền địa phương. Việc mở rộng quy mô sản xuất phải đi đôi với kiểm soát tác động đến khu dân cư và môi trường sống.
Trong định hướng phát triển ngành nghề nông thôn năm 2026, Hà Nội tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu sử dụng công nghệ thân thiện với môi trường và phát triển sản xuất theo hướng bền vững.
Từ thực tế Phú Xuyên và các làng nghề trên địa bàn thành phố, có thể thấy việc nâng cao giá trị sản phẩm đòi hỏi sự kết hợp giữa giữ gìn kỹ năng truyền thống với đổi mới công nghệ, phương thức quản trị và tổ chức thị trường.
Khi người sản xuất có điều kiện tiếp cận công nghệ, xây dựng thương hiệu và mở rộng kênh tiêu thụ, làng nghề sẽ có thêm cơ hội phát triển. Đây cũng là hướng góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và bảo tồn những giá trị nghề truyền thống của Thủ đô./.
