Từ ngày 1/7/2025, di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu Mao Điền được bàn giao về Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc quản lý, nhằm tăng cường hiệu quả công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích.
Ngày 5/4, tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu Mao Điền, xã Mao Điền, thành phố Hải Phòng, Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc và UBND xã Mao Điền tổ chức khai hội truyền thống năm 2026, thu hút đông đảo nhân dân, du khách, đại diện các trường học, dòng họ khoa bảng tiêu biểu về dự.
Lễ hội diễn ra từ ngày 4–6/4 với nhiều nghi lễ, hoạt động văn hóa và trò chơi dân gian đặc sắc như: tế cáo yết, lễ khai hội, lễ tiến chữ dâng Thánh với chủ đề “Tôn sư trọng đạo”; hội thi “Giáo dục với di sản”; giao lưu thư pháp các tỉnh Đồng bằng sông Hồng; giải bóng chuyền tranh Cúp Văn Miếu Mao Điền lần thứ nhất; thi đấu cờ người; hát xẩm; ca trù… Trong đó, nghi lễ tiến chữ dâng Thánh là một nét đặc sắc, do đội tế thôn Mậu Tài thực hiện.
Ông Lê Văn Thanh, thành viên thuyết minh cho đội tế thôn Mậu Tài cho biết, nghi lễ được sưu tầm, phục dựng từ 2010 và được duy trì tại Lễ hội Văn Miếu Mao Điền đến nay. 4 chữ dâng Thánh “Tôn sư trọng đạo” tại lễ hội mang ý nghĩa tổng quát tôn trọng, kính yêu người Thầy và coi trọng đạo học, đạo lý làm người. Nhân dân thôn Mậu Tài rất tự hào khi được góp sức vào việc giữ gìn nét đẹp này trong lễ hội.
Lễ hội truyền thống Văn Miếu Mao Điền góp phần tiếp tục gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc; đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng, văn hóa tâm linh của nhân dân và du khách thập phương. Đây không chỉ là dịp tưởng niệm, tri ân công lao của các vị đại khoa, danh nhân với nền văn hiến nước nhà mà còn đẩy mạnh tuyên truyền, quảng bá sâu rộng giá trị tiêu biểu của di sản, đặc biệt là truyền thống tôn sư trọng đạo, hiếu học của dân tộc, phát huy vào công cuộc xây dựng nền giáo dục và văn hóa.
Tiến sĩ Lê Duy Mạnh, Phó Trưởng ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc, Trưởng Ban tổ chức Lễ hội truyền thống Văn Miếu Mao Điền năm 2026 cho biết, Văn Miếu Mao Điền là một biểu tượng của truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo của vùng đất xứ Đông, được xây dựng cuối thế kỷ XV tại xã Vĩnh Lại, huyện Đường An, phủ Thượng Hồng. Đồng thời với Văn Miếu, trường thi Hương của trấn Hải Dương cũng được xây dựng tại xã Mao Điền, phủ Thượng Hồng. Đến năm 1801, Văn Miếu được di chuyển về Mao Điền, hợp nhất với trường thi Hương trấn Hải Dương. Nơi đây, thường tổ chức các kỳ thi Hương để tuyển chọn nhân tài từ số các sĩ tử ở trấn Hải Dương và vùng phía đông thành Thăng Long. Khoa thi năm Ất Mùi (1535) tại Văn Miếu Mao Điền, Nguyễn Bỉnh Khiêm đã thi đỗ đầu cả 3 kỳ thi Hương, thi Hội, thi Đình. Ông đã được triều đình phong tặng danh hiệu Trạng nguyên.
Từ vị trí là riêng trấn Hải Dương, Văn Miếu Mao Điền đã trở thành trường thi của cả vùng, góp phần đào tạo hàng nghìn nhân tài cho đất nước, một đóng góp to lớn cho quốc gia dưới thời phong kiến. Nơi đây vẫn lưu dấu ấn kiến trúc cổ với các hạng mục công trình như miếu thổ cờ; văn miếu môn; nhà bia tiến sĩ; hai nhà bia; lầu chuông, gác trống; nhà Đông vu, Tây vu; bái đường, hậu cung; nhà Khải thánh cùng những giá trị văn hóa phi vật thể vô cùng phong phú. Tại Văn Miếu còn lưu giữ hệ thống bia đá đề danh 643 tiến sĩ nho học trấn Hải Dương (1075-1919) tại Văn Miếu, nhằm lưu danh các bậc hiền tài, tôn vinh, giáo dục, khích lệ hậu thế noi gương học tập. Văn miếu Mao Điền được xếp hạng Di tích lịch sử Quốc gia năm 1992 và xếp hạng di tích Quốc gia đặc biệt năm 2017.
Việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa tại Văn Miếu Mao Điền đã và đang được Hải Phòng quan tâm. Từ ngày 1/7/2025, di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu Mao Điền được bàn giao về Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc quản lý, nhằm tăng cường hiệu quả công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích.../.
