Xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên đang từng bước nâng cao chất lượng đời sống văn hóa ở cơ sở.
Từ duy trì các đội văn nghệ quần chúng, câu lạc bộ thể thao đến bảo tồn lễ hội truyền thống và ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên đang từng bước nâng cao chất lượng đời sống văn hóa ở cơ sở.
* Duy trì hoạt động văn hóa từ thôn, bản
Xã Mường Ảng hiện có 23 thôn, bản, trong đó có 19/23 thôn, bản có nhà văn hóa, đạt tỷ lệ 82,61%. Đây là địa điểm để người dân tổ chức sinh hoạt cộng đồng, giao lưu văn nghệ, thể thao và triển khai các hoạt động chung tại địa phương. Thời gian qua, phong trào văn nghệ quần chúng được duy trì tại tất cả các thôn, bản. Đặc biệt, tại 19 thôn, bản có nhà văn hóa đã thành lập các câu lạc bộ thể dục, thể thao. Các đội văn nghệ và câu lạc bộ thể thao được UBND xã công nhận, tạo điều kiện để người dân tham gia các hoạt động văn hóa, rèn luyện sức khỏe ngay tại nơi cư trú.
Cùng với các hoạt động văn nghệ, phong trào thể dục, thể thao quần chúng có sự tham gia ngày càng rộng rãi của người dân. Theo kết quả rà soát của địa phương, tỷ lệ hộ gia đình tham gia tập luyện thể dục, thể thao thường xuyên đạt 32%; tỷ lệ người dân tham gia đạt 42%. Các tỷ lệ này đều đáp ứng yêu cầu của tiêu chí đối với xã nhóm 3 trong Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2026-2030.
Việc quản lý, khai thác các thiết chế văn hóa được địa phương quan tâm thực hiện. UBND xã đã ban hành Quyết định số 485/QĐ-UBND ngày 13/5/2026 về Quy chế quản lý, sử dụng Nhà văn hóa - Khu thể thao các thôn, bản. Đây là cơ sở để tổ chức hoạt động, phân công trách nhiệm quản lý và nâng cao hiệu quả sử dụng các công trình văn hóa, thể thao tại cộng đồng.
Bên cạnh hoạt động thường xuyên, xã Mường Ảng chú trọng duy trì các quy ước cộng đồng gắn với xây dựng đời sống văn hóa. Hiện 23/23 thôn, bản đã xây dựng và thực hiện quy ước theo quy định, trong đó có các nội dung về giáo dục đạo đức, lối sống và hệ giá trị gia đình. Các lễ hội truyền thống trên địa bàn được bảo tồn, duy trì và tổ chức theo quy định, góp phần giữ gìn những giá trị văn hóa trong đời sống cộng đồng.
Công tác phòng, chống bạo lực gia đình cũng được triển khai đến từng thôn, bản. UBND xã đã thành lập Ban Chỉ đạo phòng, chống bạo lực gia đình cấp xã và 23 nhóm phòng, chống bạo lực gia đình tại 23 thôn, bản. Các nhóm có nhiệm vụ tuyên truyền, phòng ngừa, phát hiện và phối hợp giải quyết các vụ việc phát sinh tại cơ sở. Trong năm 2026, địa phương không ghi nhận vụ bạo lực gia đình.
Dù các hoạt động văn hóa cộng đồng được duy trì nhưng cơ sở vật chất phục vụ sinh hoạt văn hóa, thể thao tại Mường Ảng vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu. Theo báo cáo rà soát của UBND xã, trong tổng số 23 thôn, bản, hiện còn 4 thôn, bản chưa có nhà văn hóa. Đáng chú ý, trong số 19 nhà văn hóa hiện có, chỉ có 4 công trình đạt chuẩn theo quy định. Trong khi đó, yêu cầu của tiêu chí đặt ra là từ 70% số thôn, bản trở lên có điểm sinh hoạt công cộng được lắp đặt dụng cụ thể dục, thể thao ngoài trời và thiết bị vui chơi, giải trí cho trẻ em.
Trước thực trạng này, xã Mường Ảng đang xây dựng lộ trình từng bước hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa. Theo kế hoạch, 2 nhà văn hóa tại các thôn, bản chưa có công trình dự kiến được khởi công trong tháng 11/2026; một điểm trường dự kiến được cải tạo, nâng cấp thành nhà văn hóa vào đầu năm 2027.
* Gắn phát triển văn hóa với chuyển đổi số
Dự kiến cuối năm 2026, xã triển khai nội dung hỗ trợ đầu tư trang thiết bị luyện tập thể thao đơn giản cho các điểm tập thể thao ngoài trời tại thôn, bản và trường học thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa. Việc lồng ghép các nguồn vốn từ chương trình, dự án và nguồn lực hợp pháp khác cũng được xác định là giải pháp để từng bước khắc phục tình trạng thiếu cơ sở vật chất.
Cùng với đầu tư thiết chế văn hóa, Mường Ảng chú trọng ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý nhà nước về văn hóa, nghệ thuật. Các hoạt động chuyên môn như xử lý văn bản, trao đổi thông tin, quản lý và triển khai nhiệm vụ được thực hiện trên môi trường điện tử. Hệ thống truyền thanh ứng dụng công nghệ thông tin - viễn thông được duy trì, góp phần đưa thông tin đến người dân tại các thôn, bản.
Công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa cũng được triển khai thông qua hoạt động tập huấn, bồi dưỡng kiến thức và duy trì thực hành, truyền dạy di sản văn hóa phi vật thể trong gia đình, cộng đồng. Đối với công tác xây dựng đời sống văn hóa, các thôn, bản đang tiến hành bình xét danh hiệu “Thôn, bản văn hóa” năm 2026. Địa phương phấn đấu có ít nhất 21/23 thôn, bản được công nhận, đạt tỷ lệ 91,30%, đáp ứng yêu cầu từ 90% trở lên.
Theo Phó Chủ tịch UBND xã Mường Ảng Nguyễn Đức Quang, việc rà soát Chỉ tiêu 5.1 được địa phương thực hiện trên các nhóm nội dung gồm cơ sở vật chất văn hóa, hoạt động văn hóa cơ sở, xây dựng đời sống văn hóa, bảo tồn và phát huy giá trị di sản, chuyển đổi số và nhân lực quản lý văn hóa. Qua rà soát, nhiều nội dung đã đáp ứng yêu cầu, song cơ sở vật chất tại các thôn, bản vẫn là hạn chế cần tập trung khắc phục.
Thời gian tới, xã tiếp tục duy trì hoạt động của các đội văn nghệ quần chúng, câu lạc bộ thể thao; phát huy hiệu quả thư viện công cộng; hướng dẫn các thôn, bản thực hiện quy ước, bảo tồn lễ hội truyền thống và nâng cao chất lượng các mô hình phòng, chống bạo lực gia đình. Cùng với đó, địa phương sẽ rà soát đội ngũ cán bộ, cộng tác viên, người trực tiếp tổ chức hoạt động văn hóa để tham gia các lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ.
UBND xã Mường Ảng kiến nghị cấp có thẩm quyền quan tâm bố trí kinh phí xây dựng nhà văn hóa tại các thôn, bản còn thiếu; sửa chữa, nâng cấp các nhà văn hóa và cụm loa truyền thanh xuống cấp; hỗ trợ trang thiết bị phục vụ hoạt động văn hóa, thể dục, thể thao tại cơ sở.
Việc hoàn thiện các thiết chế văn hóa không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu của Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 mà còn tạo điều kiện để người dân Mường Ảng có thêm không gian sinh hoạt, giao lưu, rèn luyện sức khỏe và duy trì các giá trị văn hóa cộng đồng. Đây là một trong những nền tảng quan trọng để nâng cao đời sống tinh thần, góp phần xây dựng quê hương ngày càng văn minh, hiện đại./.


