Văn hóa

Mường Ảng chú trọng tiêu chí văn hóa trong xây dựng nông thôn mới

Điện Biên

Xác định văn hóa là nền tảng tinh thần, đồng thời là động lực quan trọng trong xây dựng nông thôn mới, xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên đang triển khai nhiều giải pháp nâng cao chất lượng đời sống văn hóa ở cơ sở, gìn giữ bản sắc truyền thống và xây dựng môi trường sống văn minh, lành mạnh.

Từ việc hoàn thiện các thiết chế văn hóa, phát triển phong trào văn nghệ, thể thao quần chúng đến xây dựng gia đình, bản văn hóa, địa phương từng bước phát huy vai trò chủ thể của người dân, tạo nền tảng để hoàn thiện các tiêu chí nông thôn mới theo hướng thực chất, bền vững.

*Văn hóa tạo sức mạnh xây dựng nông thôn mới

Những ngày tháng 11, không khí Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam lan tỏa khắp các thôn, bản của xã Mường Ảng. Trong tiếng trống, tiếng chiêng, những điệu múa truyền thống và lời ca rộn ràng, người dân cùng nhau nhìn lại kết quả xây dựng đời sống văn hóa, phát triển kinh tế, giữ gìn an ninh trật tự và xây dựng cộng đồng dân cư đoàn kết. Những hoạt động gần gũi, thiết thực ấy không chỉ làm phong phú đời sống tinh thần mà còn góp phần khơi dậy ý thức, trách nhiệm của mỗi người dân trong xây dựng nông thôn mới.

Nhân dân các dân tộc xã Mường Ảng tích cực tập luyện và biểu diễn văn nghệ ngay tại các thôn, bản.
Ảnh: TTXVN phát.

Được thành lập trên cơ sở sắp xếp thị trấn Mường Ảng, xã Ẳng Nưa và xã Ẳng Cang, xã Mường Ảng có diện tích gần 87 km², với 23 thôn, bản, hơn 4.200 hộ và khoảng 17.500 nhân khẩu. Đây là địa bàn có 17 dân tộc cùng sinh sống, trong đó chủ yếu là đồng bào Thái, Mông và Kinh. Sự đa dạng về thành phần dân tộc tạo nên đời sống văn hóa phong phú, giàu bản sắc, đồng thời đặt ra yêu cầu bảo tồn, phát huy những giá trị truyền thống gắn với xây dựng nếp sống văn minh trong cộng đồng.

Theo ông Tô Trọng Thiện, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Mường Ảng, xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở có ý nghĩa quan trọng, gắn trực tiếp với mục tiêu phát triển con người, xây dựng cộng đồng đoàn kết, văn minh và phát triển bền vững. Văn hóa không chỉ thể hiện qua các hoạt động văn nghệ, thể thao trong dịp lễ, Tết mà còn hiện diện trong đời sống hằng ngày, từ nếp sống gia đình, tình đoàn kết cộng đồng đến ý thức giữ gìn bản sắc dân tộc và chấp hành chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước.

Từ nhận thức đó, cấp ủy, chính quyền xã chú trọng đưa các hoạt động văn hóa về từng thôn, bản, gắn thực hiện phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” với các cuộc vận động, phong trào thi đua yêu nước và chương trình xây dựng nông thôn mới. Trong đó, người dân vừa là chủ thể sáng tạo, gìn giữ, vừa trực tiếp tham gia và thụ hưởng các giá trị văn hóa.

Tại bản Cói Bánh, tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái được phát huy thông qua những việc làm cụ thể trong đời sống cộng đồng. Người dân tích cực hưởng ứng các phong trào thi đua, thực hiện nếp sống văn minh, giữ gìn vệ sinh môi trường, xây dựng gia đình văn hóa và giúp nhau phát triển sản xuất. Việc xây dựng đời sống văn hóa không tách rời nhiệm vụ phát triển kinh tế, nâng cao thu nhập mà trở thành động lực để các gia đình cùng nỗ lực vươn lên, xây dựng bản làng ngày càng khởi sắc.

Ở bản Bó Mạy, phong trào xây dựng bản văn hóa được gắn với phát huy dân chủ ở cơ sở, giữ gìn cảnh quan môi trường và củng cố tình đoàn kết trong cộng đồng. Người dân cùng tham gia các hoạt động chung, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, xây dựng bản làng xanh, sạch, đẹp. Những việc làm tưởng chừng giản dị đã góp phần hình thành nếp sống tích cực, nâng cao trách nhiệm của từng hộ gia đình đối với công việc chung của cộng đồng.

Trong khi đó, tại thôn Tiền Phong và thôn Thắng Lợi, việc xây dựng đời sống văn hóa được triển khai thông qua các phong trào thi đua, phát triển kinh tế, giữ gìn an ninh trật tự và xây dựng khu dân cư văn minh. Từ sự đồng thuận của người dân, các hoạt động cộng đồng ngày càng được quan tâm, tạo sự gắn kết giữa các gia đình, góp phần xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh.

Không chỉ chú trọng xây dựng nếp sống văn minh, Mường Ảng còn quan tâm gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc. Tại bản Pú Súa, những giá trị văn hóa của đồng bào Mông vẫn được lưu giữ trong sinh hoạt cộng đồng, trang phục, tiếng khèn và các phong tục truyền thống. Việc duy trì những nét đẹp văn hóa gắn với đời sống thường ngày góp phần nâng cao ý thức bảo tồn di sản, nhất là đối với thế hệ trẻ, đồng thời tạo thêm sức hấp dẫn cho các hoạt động giao lưu, trải nghiệm văn hóa địa phương.

Theo báo cáo của UBND xã Mường Ảng, trong 9 tháng năm 2026, toàn xã có 3.554 hộ được công nhận danh hiệu “Gia đình văn hóa”, 17/23 thôn, bản đạt danh hiệu văn hóa. Đáng chú ý, cả 23 thôn, bản đều duy trì đội văn nghệ quần chúng, tạo điều kiện để người dân tham gia sinh hoạt, giao lưu và gìn giữ những nét đẹp văn hóa truyền thống. Cùng với đó, địa phương duy trì 6 câu lạc bộ “Gia đình hạnh phúc”, triển khai Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình, tăng cường tuyên truyền phòng, chống bạo lực gia đình.

Các đội văn nghệ quần chúng ở xã Mường Ảng biểu diễn văn nghệ tại Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân năm 2026.

Phong trào văn hóa, văn nghệ quần chúng còn được thể hiện qua việc tham gia các hoạt động giao lưu, liên hoan, hội thi từ cơ sở đến cấp tỉnh. Tại Lễ hội Hoa Ban năm 2026, đoàn xã Mường Ảng giành giải Nhất ở hoạt động trưng bày, giới thiệu sản phẩm văn hóa, du lịch và không gian trải nghiệm văn hóa; đạt 2 giải A, 1 giải B và 1 giải C tại Liên hoan dân ca, dân vũ, dân nhạc và trình diễn trang phục truyền thống các dân tộc. Kết quả này cho thấy sự phong phú của đời sống văn hóa cơ sở, đồng thời góp phần quảng bá hình ảnh con người, bản sắc văn hóa Mường Ảng đến với du khách.

Từ các phong trào văn hóa, văn nghệ đến việc xây dựng gia đình, bản văn hóa, những chuyển biến trong nhận thức và hành động của người dân đang góp phần củng cố khối đại đoàn kết, phát huy tinh thần tự quản ở cộng đồng. Đây cũng là nền tảng quan trọng để địa phương huy động sức dân tham gia xây dựng nông thôn mới, từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống cả về vật chất lẫn tinh thần.

*Hoàn thiện tiêu chí văn hóa, hướng tới nông thôn mới bền vững

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc hoàn thiện tiêu chí văn hóa trong xây dựng nông thôn mới tại Mường Ảng vẫn còn không ít khó khăn, nhất là về cơ sở vật chất, thiết chế văn hóa và chất lượng các danh hiệu văn hóa ở khu dân cư. Đây cũng là những nội dung được địa phương xác định cần tập trung tháo gỡ, nhằm bảo đảm xây dựng nông thôn mới không chỉ đạt các chỉ tiêu về hạ tầng mà còn thực sự nâng cao đời sống tinh thần của người dân.

Theo dự thảo báo cáo rà soát thực hiện Bộ tiêu chí xã nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030, cập nhật đến ngày 11/11/2026, xã Mường Ảng tự đánh giá có 40/47 chỉ tiêu đạt, 3 chỉ tiêu chưa đạt và 4 chỉ tiêu không quy định đối với địa phương. Riêng nhóm tiêu chí văn hóa, giáo dục, y tế có 3/4 chỉ tiêu đạt. Chỉ tiêu 5.1 về văn hóa chưa đáp ứng yêu cầu, trong đó tỷ lệ thôn, bản được công nhận danh hiệu văn hóa theo kết quả năm 2025 mới đạt 73,91%, thấp hơn mức yêu cầu 90%.

Về hệ thống thiết chế văn hóa, hiện toàn xã có 19/23 thôn, bản có nhà văn hóa. Bốn bản chưa có nhà văn hóa gồm Pá Liếng, Hua Nậm, Hồng Sọt và Noong Hang. Trong đó, nhà văn hóa tại Hồng Sọt và Noong Hang đang trong quá trình chuẩn bị triển khai xây dựng; bản Pá Liếng và Hua Nậm đang sử dụng điểm trường làm nơi sinh hoạt cộng đồng tạm thời. Thực tế này cho thấy yêu cầu tiếp tục đầu tư, hoàn thiện cơ sở vật chất văn hóa, nhất là tại các bản còn khó khăn.

Đối với Mường Ảng, hoàn thiện thiết chế văn hóa không chỉ là xây dựng nhà văn hóa hay sân thể thao mà quan trọng hơn là tạo không gian sinh hoạt chung, nơi người dân có điều kiện gặp gỡ, giao lưu, trao đổi kinh nghiệm sản xuất, tổ chức các hoạt động văn nghệ, thể thao và thực hiện những công việc của cộng đồng. Khi các thiết chế được khai thác hiệu quả, phong trào xây dựng đời sống văn hóa sẽ có thêm điều kiện phát triển thường xuyên, góp phần nâng cao chất lượng các danh hiệu gia đình, thôn, bản văn hóa.

Ông Nguyễn Đức Quang, Phó Chủ tịch UBND xã Mường Ảng cho biết, địa phương xác định người dân là chủ thể sáng tạo, gìn giữ và thụ hưởng các giá trị văn hóa, đồng thời chú trọng huy động, sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư cho lĩnh vực này. Trong quá trình triển khai các chương trình phát triển văn hóa, xã tập trung hoàn thiện thiết chế văn hóa cơ sở, bảo tồn bản sắc dân tộc, nâng cao đời sống tinh thần của Nhân dân, gắn phát triển văn hóa với du lịch cộng đồng và chuyển đổi số.

Cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Đảng ủy xã Mường Ảng đã ban hành kế hoạch triển khai với những mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể đến năm 2030. Theo đó, địa phương phấn đấu trên 85% gia đình đạt danh hiệu “Gia đình văn hóa”, trên 75% bản, tổ dân phố đạt danh hiệu văn hóa; 100% cơ quan, đơn vị đạt chuẩn văn hóa; tỷ lệ người dân tham gia luyện tập thể dục, thể thao thường xuyên đạt trên 50% dân số.

Cùng với đó, xã đặt mục tiêu trên 80% người dân ở các bản vùng cao được tham gia, hưởng thụ các hoạt động văn hóa; trên 85% người dân được tiếp cận các kênh phát thanh, truyền hình. Đặc biệt, địa phương phấn đấu 100% học sinh được tiếp cận, tham gia các hoạt động nghệ thuật và giáo dục di sản văn hóa, từng bước đưa những giá trị văn hóa truyền thống đến gần hơn với thế hệ trẻ.

Một trong những giải pháp được Mường Ảng chú trọng là nâng cao chất lượng hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao quần chúng, phát huy vai trò của các nghệ nhân, người có uy tín và những hạt nhân văn hóa tại cơ sở. Việc bảo tồn các làn điệu dân ca, dân vũ, nhạc cụ truyền thống, phong tục tốt đẹp được gắn với tổ chức các hoạt động cộng đồng, tạo điều kiện để người dân trực tiếp thực hành và trao truyền di sản.ng đồng, tạo điều kiện để người dân trực tiếp thực hành và trao truyền di sản.

Người dân xã Mường Ảng nhiệt tình tham gia các giải thi đấu thể thao tại Ngày hội văn hóa xã.
Ảnh: TTXVN phát.

Bên cạnh đó, xã định hướng xây dựng ít nhất 2 bản du lịch cộng đồng, từng bước khai thác những giá trị văn hóa bản địa gắn với cảnh quan thiên nhiên và sản phẩm nông nghiệp đặc trưng. Trong đó, bản Na Luông và Mánh Đanh được nghiên cứu phát triển các hoạt động du lịch trải nghiệm, tạo thêm cơ hội quảng bá hình ảnh địa phương, mở rộng sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân.

Để hoàn thiện các chỉ tiêu nông thôn mới, xã Mường Ảng tiếp tục rà soát, đẩy nhanh tiến độ đầu tư các công trình văn hóa còn thiếu, đồng thời nâng cao chất lượng bình xét, công nhận các danh hiệu văn hóa, bảo đảm đúng quy định và phản ánh thực chất đời sống ở khu dân cư. Việc xây dựng gia đình, bản văn hóa được gắn chặt với thực hiện nếp sống văn minh, giữ gìn vệ sinh môi trường, bảo đảm an ninh trật tự, phát triển kinh tế và giảm nghèo bền vững.

Với sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền cùng tinh thần đồng thuận, chung sức của người dân, Mường Ảng đang từng bước tháo gỡ những khó khăn trong thực hiện tiêu chí văn hóa, hướng tới hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới. Quan trọng hơn, từ mỗi gia đình, mỗi thôn, bản, những giá trị văn hóa tốt đẹp tiếp tục được gìn giữ, bồi đắp và lan tỏa, trở thành nguồn lực nội sinh để xây dựng Mường Ảng ngày càng phát triển, văn minh, giàu bản sắc./.

PV

Tin liên quan

Xem thêm