Khoa học - Sáng tạo

Gắn nghiên cứu với thị trường để làm chủ công nghệ chiến lược

Việt Nam cần gắn kết chặt chẽ Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp, góp phần thu hẹp khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến thị trường trong phát triển công nghệ chiến lược.

Robot, công nghệ y sinh, chip bán dẫn và vật liệu tiên tiến cùng các giải pháp công nghệ năng lượng tương lai có tiềm năng tạo động lực tăng trưởng mới, nhưng để biến kết quả nghiên cứu thành sản phẩm, Việt Nam cần gắn kết chặt chẽ Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp, góp phần thu hẹp khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến thị trường trong phát triển công nghệ chiến lược.

*Thương mại hóa là phép thử của năng lực nghiên cứu

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Anh Sơn, Giám đốc Đại học Phenikaa, nhiều công trình, sáng chế chưa được khai thác hiệu quả do khác biệt trong tư duy giữa nhà khoa học và đơn vị triển khai. Doanh nghiệp cũng thiếu nguồn lực để hoàn thiện kỹ thuật, tiêu chuẩn hóa, chứng nhận, tổ chức sản xuất và tiếp cận khách hàng.

Từ kinh nghiệm tại Phenikaa, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Anh Sơn đề xuất xây dựng hệ sinh thái liên kết giữa đại học, doanh nghiệp và đối tác quốc tế. Trong đó, đại học đảm nhiệm nghiên cứu, phát triển công nghệ; doanh nghiệp spin-off tiếp nhận kết quả để hoàn thiện sản phẩm; các công ty trong tập đoàn trở thành khách hàng đầu tiên, tạo môi trường thử nghiệm trước khi mở rộng thị trường.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Anh Sơn, Giám đốc Đại học Phenikaa.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Anh Sơn cũng chia sẻ kinh nghiệm hợp tác với doanh nghiệp về Công nghệ định vị và xây dựng bản đồ PNKX-LOC (Phenikaa Loc). Từ nghiên cứu nhận diện vật thể 3D và xây dựng bản đồ độ phân giải cao, công nghệ được chuyển giao cho doanh nghiệp phát triển thành sản phẩm ứng dụng trên phương tiện và robot.

Với robotaxi, Phenikaa hướng tới phát triển nền tảng phù hợp điều kiện giao thông Việt Nam, nơi xe máy chiếm tỷ lệ lớn và hành vi tham gia giao thông phức tạp. Hệ thống có khả năng nhận diện tới 300 đối tượng trong một khung hình, dự đoán hướng di chuyển và kết hợp dữ liệu từ nhiều cảm biến để hỗ trợ điều khiển phương tiện.

Ở lĩnh vực y sinh, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Văn Hùng, Chủ tịch Công ty Trách nhiệm hữu hạn Vắc xin và Sinh phẩm số 1 (VABIOTECH) cho rằng, Việt Nam đã có nền tảng chính sách thúc đẩy công nghệ sinh học, chuyển giao công nghệ và phát triển sản phẩm y tế. Thời gian tới, theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Văn Hùng, những hướng ưu tiên gồm vaccine thế hệ mới, liệu pháp tế bào, thiết bị y tế, vật liệu sinh học và công nghệ in 3D trong y học. Tuy nhiên, để làm chủ các công nghệ này, cần cơ chế phối hợp thực chất giữa cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp. Những hạn chế về vốn, hạ tầng phòng thí nghiệm, trang thiết bị sản xuất, dữ liệu, quy trình thử nghiệm và nhân lực chất lượng cao vẫn là những rào cản cần được giải quyết đồng bộ.

*Doanh nghiệp cần tham gia từ khâu xác định bài toán

Trong lĩnh vực vật liệu tiên tiến, Tiến sĩ Đào Nguyên Thuận, Viện Khoa học Vật liệu, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cho biết, hiện nay, các hướng nghiên cứu đang được triển khai đa dạng, từ vật liệu nano, vật liệu từ tính, graphene, cảm biến đến vật liệu phục vụ năng lượng và công nghiệp.

Một số kết quả đã được ứng dụng trong thực tiễn như vật liệu nano trong y sinh, cảm biến khí và nhiệt độ cao, lớp phủ bảo vệ thiết bị công nghiệp, lớp phủ phản xạ năng lượng mặt trời và chống hà cho tàu biển. Đáng chú ý, sản phẩm lớp phủ chống hà hiện đã được thương mại hoá và đạt doanh thu khoảng 500.000 USD mỗi năm, cho thấy tiềm năng thương mại hóa khi nghiên cứu giải quyết được nhu cầu cụ thể của doanh nghiệp.

Dù vậy, theo Tiến sĩ Đào Nguyên Thuận, công nghệ vẫn cần được kiểm chứng, đánh giá và hoàn thiện qua các quy mô thử nghiệm trước khi sản xuất. Vì vậy, doanh nghiệp cần tham gia ngay từ khâu xác định bài toán nghiên cứu, thay vì chỉ tiếp nhận kết quả ở giai đoạn cuối.

Tiến sĩ Đào Nguyên Thuận đề xuất phát triển các trung tâm nghiên cứu xuất sắc, được đầu tư dài hạn khoảng 10-15 năm, với hạ tầng dùng chung cho nhà khoa học từ nhiều viện, trường. Mô hình này giúp tránh phân tán nguồn lực, thu hút chuyên gia quốc tế và thúc đẩy nghiên cứu liên ngành.

Làm chủ công nghệ chiến lược không chỉ là bài toán năng lực nghiên cứu mà còn là khả năng kết nối các chủ thể trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Khi doanh nghiệp tham gia từ khâu đặt hàng, thử nghiệm đến hoàn thiện sản phẩm, còn Nhà nước tạo cơ chế và viện, trường cung cấp nền tảng tri thức, kết quả nghiên cứu mới có thể chuyển hóa thành sản phẩm, dịch vụ và giá trị kinh tế - xã hội./.

PV

Tin liên quan

Xem thêm