Trong mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” được Hà Nội thí điểm, lĩnh vực nông nghiệp và môi trường được triển khai theo hướng giải quyết những vấn đề liên quan đến đất đai, rác thải, nguồn nước, không gian xanh... lấy chất lượng sống, sự tham gia và mức độ hài lòng của người dân làm căn cứ đánh giá.
Thực hiện Nghị quyết số 16-NQ/TU ngày 8/7/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hà Nội và Quyết định số 3489/QĐ-UBND ngày 12/7/2026 của UBND thành phố, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 135/KH-SNNMT ngày 14/7/2026 về thực hiện Đề án thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.
Kế hoạch được triển khai tại hai xã Phúc Thịnh và Thư Lâm trong giai đoạn 2026-2030. Đối với 124 xã, phường còn lại, các địa phương căn cứ bộ tiêu chí và hướng dẫn của thành phố để lựa chọn nội dung phù hợp, bảo đảm thiết thực, không áp dụng máy móc, hình thức.
* Sáu hợp phần gắn với đời sống người dân
Kế hoạch gồm sáu hợp phần: dữ liệu nền, bản đồ số và giám sát môi trường; chất thải, phân loại tại nguồn và kinh tế tuần hoàn; nước sạch, nước thải, sông hồ, thủy lợi và chống ngập; không gian xanh, hành lang sinh thái và mô hình “Làng trong phố - Phố trong làng”; nông nghiệp đô thị, sinh kế, kinh tế tuần hoàn và chuỗi giá trị; sự tham gia, giám sát, công khai dữ liệu và đánh giá của người dân.
Các nhiệm vụ phải đáp ứng nguyên tắc “6 rõ”: rõ người hoặc đơn vị chủ trì; rõ việc; rõ thời gian; rõ trách nhiệm phối hợp; rõ sản phẩm, kết quả và chỉ số kiểm chứng; rõ thẩm quyền và nguồn lực. Dự án, nhiệm vụ phải sát nhu cầu địa phương, có số liệu nền và chỉ tiêu định lượng để đánh giá kết quả.
Trong quản lý đất đai, ngành nông nghiệp và môi trường sẽ rà soát sự phù hợp giữa quy hoạch và hiện trạng sử dụng đất, vùng sản xuất, làng nghề, cụm công nghiệp, hành lang xanh, sông hồ, thủy lợi và các dự án phát triển; đồng thời làm sạch, cập nhật và kết nối dữ liệu chuyên ngành trên nền tảng dùng chung.
Tại Phúc Thịnh, trọng tâm là khu tái định cư, dự án đô thị, giao thông và sinh kế của các hộ bị giảm đất sản xuất. Tại Thư Lâm, nhiệm vụ tập trung vào đất làng nghề, cụm công nghiệp và đất nông nghiệp xen kẽ.
Việc sử dụng đất được đặt trong mối quan hệ với ổn định đời sống người dân. Các hợp tác xã, tổ hợp tác và hộ kinh doanh sẽ được đánh giá để phát triển chuỗi liên kết, sản phẩm OCOP, làng nghề xanh, hỗ trợ chuyển đổi nghề và sinh kế cho hộ bị thu hồi đất. Phúc Thịnh được định hướng kết hợp dịch vụ đô thị với nông nghiệp; Thư Lâm chú trọng chuyển đổi xanh làng nghề và phát triển hợp tác xã rau, thủy sản.
* Kiểm soát ô nhiễm từ nguồn
Trong lĩnh vực môi trường, các đơn vị chuyên môn sẽ kiểm kê nguồn thải, quan trắc nền, kiểm soát bụi, tiếng ồn, nước thải và mùi; giám sát các dự án lớn, xây dựng quy trình phản ứng nhanh và hậu kiểm.
Tại Phúc Thịnh, việc kiểm soát nguồn thải gắn với các dự án đô thị, giao thông, khu tái định cư và nguy cơ ảnh hưởng đến sông, hồ. Tại Thư Lâm, trọng tâm là ô nhiễm từ làng nghề gỗ, sơn, dung môi, cụm công nghiệp và khu đô thị.
Quản lý chất thải rắn được triển khai từ điều tra lượng phát sinh, phân loại tại nguồn, thu gom riêng đến xử lý các điểm tồn lưu. Kế hoạch định hướng tận dụng chất hữu cơ, mùn cưa, gỗ thừa; thu gom, xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng.
Phúc Thịnh tập trung phân loại rác khu dân cư, chất hữu cơ nông nghiệp và chất thải cồng kềnh. Thư Lâm gắn phân loại rác với phát triển mô hình tuần hoàn chất thải làng nghề.
Đối với nguồn nước, các đơn vị sẽ kiểm kê, theo dõi chất lượng, bảo vệ hành lang sông hồ và vùng bảo hộ nguồn cấp nước; kiểm soát nước thải trước khi xả vào môi trường. Những khu vực được lưu ý tại Phúc Thịnh gồm sông Thiếp, sông Cà Lồ, đầm Vân Trì và các khu phát triển mới. Tại Thư Lâm, trọng tâm là nước thải làng nghề, vùng rau và khu vực nuôi trồng thủy sản.
Hệ thống kênh mương, trạm bơm, cống, vùng trũng và điểm nghẽn tiêu thoát nước cũng được rà soát để xây dựng bản đồ ngập, phương án vận hành và cảnh báo sớm thiên tai. Kế hoạch đặt ra yêu cầu từng bước triển khai bản sao số đối với khu vực, công trình thủy lợi có rủi ro cao.
* Phát triển nông nghiệp thích ứng với đô thị hóa
Nông nghiệp tại hai xã thí điểm được tổ chức theo hướng thích ứng với đô thị hóa, bảo đảm an toàn và nâng cao giá trị sản phẩm. Ngành chuyên môn sẽ rà soát vùng sản xuất; xác định khu vực cần bảo tồn, duy trì hoặc chuyển đổi; triển khai mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và nhật ký sản xuất điện tử.
Tại Phúc Thịnh, trọng tâm là chuyển đổi cây trồng, phát triển nông nghiệp đô thị và tạo sinh kế cho hộ bị giảm đất. Tại Thư Lâm, nhiệm vụ tập trung vào vùng rau, vùng giống, thủy sản và liên kết tiêu thụ sản phẩm.
Các cơ sở chăn nuôi, giết mổ, nuôi trồng thủy sản được thống kê, đánh giá để kiểm soát dịch bệnh, an toàn sinh học và chất thải. Hoạt động kiểm soát an toàn thực phẩm được thực hiện trong toàn bộ chuỗi từ sản xuất, sơ chế, chế biến, bảo quản đến tiêu thụ, gắn với truy xuất nguồn gốc, phát triển sản phẩm OCOP và thương mại điện tử.
Hai địa phương cũng rà soát, bổ sung cây xanh, bảo vệ mặt nước, phát triển vườn cộng đồng, tuyến xanh và cây bản địa. Đầm Vân Trì, cây xanh làng xóm tại Phúc Thịnh; ao hồ, kênh mương và cây xanh làng xóm tại Thư Lâm là những khu vực được lưu ý.
* Đo kết quả bằng dữ liệu và sự hài lòng
Sở Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu xác lập số liệu nền về chất lượng không khí, nước mặt, nước sinh hoạt; tỷ lệ phân loại, thu gom và xử lý rác; lượng nước thải; điểm ngập, điểm nóng ô nhiễm; diện tích mặt nước, không gian xanh; vùng sản xuất, cơ sở an toàn thực phẩm, sản phẩm OCOP và các hộ bị ảnh hưởng bởi thu hồi đất.
Mức độ hài lòng và tham gia của người dân cũng phải được khảo sát, đánh giá. Các sản phẩm dự kiến gồm bản đồ tích hợp dữ liệu hai xã, danh mục vấn đề ưu tiên, bộ chỉ số, quy trình tiếp nhận và công khai kết quả xử lý phản ánh.
Theo kế hoạch, trong tháng 8 và tháng 9/2026, Sở xem xét, phê duyệt các nhiệm vụ thực hiện đến hết năm 2026, đồng thời đề xuất nhiệm vụ năm 2027 và giai đoạn 2028-2030. Kết quả bước đầu dự kiến được sơ kết vào cuối tháng 12/2026 và quý I/2027.
Qua đó, lĩnh vực nông nghiệp và môi trường trong mô hình thí điểm được cụ thể hóa bằng những kết quả có thể đo lường, từ quản lý đất đai, bảo đảm sinh kế đến kiểm soát nguồn thải, bảo vệ sông hồ và phát triển sản xuất an toàn; thay vì dừng lại ở những tiêu chí mang tính định tính./.
