Sau quá trình sắp xếp, gần 30.000 cán bộ quản lý giáo dục đã được chuyển sang thực hiện nhiệm vụ giảng dạy, góp phần bổ sung lực lượng giáo viên.
Sau sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục, số đầu mối tại nhiều địa phương giảm mạnh nhưng đồng thời xuất hiện những vấn đề mới về quy mô trường, phân bổ giáo viên, quản lý nhiều phân hiệu, điểm trường và sự chênh lệch về điều kiện dạy học. Trong quá trình triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, yêu cầu đặt ra không chỉ là tinh gọn tổ chức mà quan trọng hơn là bảo đảm hoạt động của các nhà trường ổn định, chất lượng giáo dục và quyền học tập của học sinh.
*Quy mô lớn, quản lý nhiều điểm trường
Sau gần hai tháng vận hành mô hình mới, nhiều địa phương đang rà soát lại mạng lưới trường học để nhận diện những khó khăn phát sinh, nhất là tại các trường có quy mô lớn, nhiều phân hiệu, điểm trường cách xa nhau.
Tại Khánh Hòa, UBND tỉnh đã giao Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với UBND các xã, phường rà soát những cơ sở có quy mô lớn, nhiều cấp học, nhiều phân hiệu, điểm trường và địa bàn quản lý rộng, đặc biệt là các trường trên 100 lớp.
Việc rà soát không chỉ xem xét số lớp, số học sinh mà tập trung đánh giá khả năng quản trị, phân công trách nhiệm tại từng phân hiệu, điểm trường; việc tổ chức dạy học; điều kiện học tập; chất lượng giáo dục; an toàn trường học và bảo đảm quyền học tập của học sinh.
Trường Tiểu học Tây Nha Trang được thành lập trên cơ sở sáp nhập 7 trường tiểu học, hiện có 198 lớp, khoảng 7.423 học sinh và 281 cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên, người lao động; hoạt động tại một trường chính và 6 phân hiệu. Do một điểm trường chưa có phòng máy vi tính, học sinh tại đây phải di chuyển sang điểm trường chính để học môn Tin học.
Tại phường Nam Nha Trang, quy mô còn lớn hơn. Một hiệu trưởng cấp tiểu học quản lý 232 lớp với 9.656 học sinh tại 8 địa điểm; cấp trung học cơ sở có 182 lớp, 8.207 học sinh tại 6 địa điểm. Quy mô này đặt ra nhiều yêu cầu đối với công tác quản lý chuyên môn, tổ chức bán trú, bố trí cơ sở vật chất, y tế học đường và bảo đảm an toàn cho học sinh.
Trước thực tế đó, một số địa phương tại Khánh Hòa đã kiến nghị nghiên cứu chia, tách hoặc tổ chức lại những trường có quy mô quá lớn. Tuy nhiên, do mô hình mới vận hành chưa lâu, việc điều chỉnh cần dựa trên kết quả sơ kết, đánh giá toàn diện, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tế và hạn chế gây xáo trộn hoạt động dạy, học.
Tại Tây Ninh, trước sắp xếp, toàn tỉnh có 969 cơ sở giáo dục công lập; sau sắp xếp còn 531 đơn vị, giảm 438 cơ sở, tương đương 45,2%. Đến nay, 321 đơn vị hình thành mới đã hoàn thành kiện toàn tổ chức, nhân sự, bàn giao tài chính, tài sản; hoạt động dạy và học cơ bản ổn định. Tuy nhiên, việc giảm mạnh đầu mối đặt ra yêu cầu mới đối với công tác quản trị trường học. Một số trường sau sắp xếp có quy mô lớn, hoạt động tại nhiều địa điểm, khiến khối lượng công việc quản lý, tổ chức chuyên môn và bảo đảm các điều kiện dạy học tăng lên.
Điển hình, Trường Tiểu học Ninh Thạnh có 80 lớp với 2.660 học sinh, hoạt động tại một trường chính, 4 phân hiệu và 3 điểm trường. Việc cùng lúc quản lý 8 địa điểm làm tăng khối lượng công việc trong kiểm tra chuyên môn, nắm bắt tình hình giáo viên, học sinh cũng như xử lý những vấn đề phát sinh.
Sở Giáo dục và Đào tạo Tây Ninh cho biết sẽ phối hợp với các sở, ngành, địa phương tiếp tục rà soát những cơ sở có quy mô vượt khả năng quản lý, nhất là các trường trên 100 lớp, để nghiên cứu phương án tổ chức phù hợp.
Cùng với quy mô trường, phân bổ đội ngũ là một trong những vấn đề nổi lên sau sắp xếp. Toàn tỉnh Tây Ninh có 26.463 giáo viên. So với định mức, địa phương còn thiếu 2.195 người nhưng đồng thời thừa 297 người tại một số vị trí. Sau khi điều tiết, bố trí lại, toàn ngành vẫn thiếu 1.932 giáo viên ở các cấp học.
Tình trạng thiếu tập trung ở một số môn học và những địa bàn có nhu cầu tuyển dụng cao nhưng nguồn tuyển hạn chế. Một số cán bộ quản lý được chuyển sang giảng dạy sau sắp xếp nhưng chuyên ngành đào tạo chưa phù hợp với những môn đang thiếu giáo viên.
Ngành Giáo dục Tây Ninh đang tiếp tục rà soát năng lực của cán bộ quản lý chuyển sang giảng dạy để bố trí phù hợp; điều động giáo viên dạy liên trường, liên cấp; sử dụng giáo viên thỉnh giảng, hợp đồng theo quy định trong thời gian chờ tuyển dụng.
Giải pháp dài hạn được địa phương chú trọng là tạo nguồn giáo viên thông qua đặt hàng đào tạo với các cơ sở giáo dục đại học. Giai đoạn 2021-2025, tỉnh đặt hàng đào tạo 2.431 sinh viên sư phạm; riêng năm 2026 có 1.246 chỉ tiêu.
*Đổi mới phải đi vào chất lượng thực chất
Tại phiên thảo luận ở hội trường Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho biết, sau quá trình sắp xếp, gần 30.000 cán bộ quản lý giáo dục đã được chuyển sang thực hiện nhiệm vụ giảng dạy, góp phần bổ sung lực lượng giáo viên.
Bộ đã hướng dẫn các địa phương tiếp tục điều chuyển, luân chuyển giáo viên giữa các địa bàn nhằm khắc phục tình trạng thừa, thiếu cục bộ. Các địa phương được yêu cầu thống kê đầy đủ đội ngũ nhà giáo trên cơ sở dữ liệu toàn ngành để làm căn cứ đề xuất bổ sung biên chế và tổ chức tuyển dụng. Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đang chuẩn bị ban hành thông tư điều chỉnh định mức giáo viên đối với các trường, lớp.
Đối với hệ thống trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới, đến nay 108 trường đã được khánh thành. Bộ Giáo dục và Đào tạo được Chính phủ giao đánh giá kết quả, hiệu quả triển khai giai đoạn 1, hướng dẫn công tác vận hành, làm cơ sở kiến nghị việc tiếp tục mở rộng mô hình tại những địa bàn khó khăn.
Việc rà soát mạng lưới trường học và đội ngũ đang được triển khai cùng với những điều chỉnh về chương trình, sách giáo khoa, thi cử và chính sách phát triển nguồn nhân lực nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 71-NQ/TW.
Theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành kế hoạch rà soát, sửa đổi, hoàn thiện chương trình giáo dục phổ thông. Việc sửa đổi chương trình dự kiến hoàn thành trong năm 2026, hoàn thiện bộ sách giáo khoa trong năm 2027 để đưa vào sử dụng thống nhất từ năm học 2028-2029. Việc cung cấp miễn phí sách giáo khoa cho học sinh cũng dự kiến được thực hiện từ năm học này.
Trong công tác thi, kiểm tra, đánh giá, yêu cầu nâng cao tính thực chất và quản trị rủi ro tiếp tục được đặt ra. Tại Hội nghị tổng kết công tác tổ chức Kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông năm 2026, chuẩn bị cho kỳ thi năm 2027, Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định những sai phạm xảy ra trong kỳ thi cần được xem xét nghiêm túc để nhận diện các khâu còn hạn chế.
Thứ trưởng Thường trực Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng yêu cầu công tác kiểm tra, giám sát phải được chuẩn bị sớm, thực hiện xuyên suốt trước, trong và sau kỳ thi; tập trung vào những khâu có nguy cơ phát sinh sai sót, tránh kiểm tra dàn trải.
Đối với Kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông năm 2027, Bộ đang nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Quy chế thi theo hướng tăng cường phòng ngừa và quản trị rủi ro. Các giải pháp được nghiên cứu gồm tăng cường giám sát khu vực thi, kiểm soát thiết bị thu phát, cập nhật phương thức nhận diện thiết bị gian lận công nghệ cao; từng bước số hóa hoạt động kiểm tra, quản lý minh chứng và cảnh báo rủi ro.
Những chuyển động ở cả cấp chính sách và cơ sở cho thấy việc triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW đang đi sâu hơn vào các điều kiện trực tiếp quyết định chất lượng giáo dục. Sau sắp xếp, yêu cầu đặt ra đối với mạng lưới trường học không chỉ là giảm đầu mối mà phải tổ chức phù hợp với quy mô, địa bàn và năng lực quản trị; bố trí đủ đội ngũ, cơ sở vật chất và điều kiện học tập. Việc tiếp tục rà soát, điều chỉnh trên cơ sở thực tiễn là cần thiết để bảo đảm quá trình sắp xếp thực sự phục vụ mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục và quyền lợi của người học./.
