Mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục công bằng, chất lượng, an toàn, đồng thời phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước và từng địa phương.
Sáng 31/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, phát biểu giải trình tại phiên thảo luận ở hội trường, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn đã làm rõ nhiều vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm, tập trung vào 6 nhóm nội dung gồm: cơ sở vật chất trường lớp; biên chế và chính sách đối với đội ngũ nhà giáo; chương trình, sách giáo khoa; thi cử, tuyển sinh; an toàn trường học và đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.
Theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, đây cũng là những nhiệm vụ trọng tâm của ngành Giáo dục, đã được Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh trong các chỉ thị, nghị quyết và tại các phiên họp thường kỳ của Chính phủ. Mục tiêu xuyên suốt là mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục công bằng, chất lượng, an toàn, đồng thời phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước và từng địa phương.
*Bảo đảm đủ trường, lớp và giáo viên
Liên quan đến cơ sở vật chất trường học, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, để mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục, nhất là thực hiện chủ trương tại Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục về phổ cập giáo dục trung học phổ thông và tương đương, yêu cầu quan trọng hàng đầu là bảo đảm đủ trường, lớp và giáo viên.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đã hướng dẫn các địa phương chuẩn bị cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học theo danh mục ban hành kèm Chương trình giáo dục phổ thông, đáp ứng yêu cầu tổ chức dạy và học.
Đối với chủ trương xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp, đến nay đã có 108 trường được khai trương. Bộ Giáo dục và Đào tạo được Chính phủ giao đánh giá kết quả, hiệu quả triển khai giai đoạn 1, đồng thời hướng dẫn công tác vận hành để các trường hoạt động hiệu quả.
Trên cơ sở kết quả đánh giá, Bộ sẽ kiến nghị tiếp tục mở rộng mô hình này tại các địa bàn khó khăn, không chỉ giới hạn ở khu vực biên giới. Trong Chương trình mục tiêu quốc gia đã được hợp nhất, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đề xuất các tiêu chí ưu tiên để địa phương đầu tư trường lớp, cơ sở vật chất, trang thiết bị, góp phần nâng cao chất lượng và mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục công bằng.
Về đội ngũ nhà giáo, Bộ trưởng cho biết sau quá trình sắp xếp, gần 30.000 cán bộ quản lý giáo dục đã được chuyển sang thực hiện nhiệm vụ giảng dạy, qua đó góp phần bổ sung lực lượng giáo viên.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đã hướng dẫn các địa phương khẩn trương sắp xếp, điều chuyển, luân chuyển giáo viên giữa các địa bàn nhằm khắc phục tình trạng thừa, thiếu cục bộ. Bộ cũng đang chuẩn bị ban hành thông tư điều chỉnh định mức đối với giáo viên ở các trường, lớp.
Cùng với đó, các địa phương được yêu cầu thống kê đầy đủ, chính xác đội ngũ nhà giáo trên cơ sở dữ liệu toàn ngành, làm căn cứ đề xuất cấp có thẩm quyền bổ sung biên chế và tổ chức tuyển dụng trong thời gian tới.
Đối với chế độ hợp đồng dành cho nghệ nhân, nghệ sĩ, huấn luyện viên tham gia hoạt động giáo dục, Bộ trưởng cho biết Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có văn bản hướng dẫn; việc thực hiện các chính sách cụ thể thuộc thẩm quyền của địa phương.
*Hoàn thiện sách giáo khoa, tăng cường an toàn trường học
Một trong những vấn đề được đại biểu Quốc hội quan tâm là chương trình, sách giáo khoa. Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước và các nghị quyết của Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành kế hoạch rà soát, sửa đổi, hoàn thiện đồng bộ chương trình và sách giáo khoa.
Theo kế hoạch, việc sửa đổi chương trình sẽ hoàn thành trong năm 2026; bộ sách giáo khoa được hoàn thiện trong năm 2027 để đưa vào sử dụng thống nhất từ năm học 2028 - 2029. Đáng chú ý, việc cung cấp miễn phí sách giáo khoa cho học sinh cũng dự kiến được thực hiện từ năm học 2028 - 2029, sớm hơn một năm so với lộ trình tại nghị định của Chính phủ.
Về thi cử, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức rà soát, đánh giá những vấn đề phát sinh trong thực tiễn để có các biện pháp nâng cao chất lượng tổ chức thi, kiểm soát và ngăn chặn hành vi gian lận, tiêu cực. Bộ cũng đã tham mưu Thủ tướng Chính phủ ban hành chỉ thị tăng cường các biện pháp phòng, chống gian lận trong thi cử và đánh giá kết quả học tập.
Đối với an toàn trường học, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, Bộ đã lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định về tổ chức bữa ăn nội trú, bán trú, dịch vụ căng tin trong cơ sở giáo dục và đang hoàn thiện để ban hành.
Về phòng, chống bạo lực học đường và bảo đảm an toàn cho trẻ em, học sinh trên môi trường mạng, Chính phủ đã giao Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Bộ Công an cùng các bộ, ngành liên quan hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật, xác định rõ trách nhiệm của các bên trong bảo vệ học sinh trên không gian mạng, trong đó có trách nhiệm của nhà mạng và đơn vị cung cấp dịch vụ.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đang xây dựng kế hoạch đề xuất Chính phủ sửa đổi Nghị định số 80/2017/NĐ-CP quy định về môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, phòng, chống bạo lực học đường.
Việc sửa đổi nhằm tăng cường các biện pháp phòng ngừa, xử lý bạo lực học đường, đồng thời xác định rõ hơn trách nhiệm của nhà trường, địa phương, gia đình và các bên liên quan trong bảo vệ học sinh, giữ gìn kỷ cương và môi trường giáo dục an toàn.
*Điều chỉnh cơ cấu đào tạo theo nhu cầu phát triển
Giải trình về đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu thực tiễn, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang xây dựng, triển khai nhiều đề án nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Yêu cầu đặt ra không chỉ là nâng cao chất lượng mà còn phải điều chỉnh cơ cấu nguồn nhân lực phù hợp với những lĩnh vực đất nước đang cần.
Bộ đã tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định số 179/2026/NĐ-CP quy định chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Chính sách này được kỳ vọng góp phần thu hút người học vào các ngành, lĩnh vực quan trọng nhưng đang cần tăng nguồn tuyển và nguồn nhân lực chất lượng cao.
Liên quan đến ý kiến đại biểu về đặt hàng đào tạo nhân lực công nghệ sinh học phục vụ nông nghiệp, Bộ trưởng cho biết đây cũng là lĩnh vực thuộc nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt có thể được xem xét hỗ trợ học bổng.
Bên cạnh chính sách học bổng, cơ chế đặt hàng đào tạo theo đầu ra đã được Chính phủ ban hành, tạo điều kiện để các địa phương, bộ, ngành chủ động đặt hàng đào tạo căn cứ nhu cầu nhân lực thực tiễn, nhất là đối với các lĩnh vực then chốt, chiến lược.
Theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn, các nhóm vấn đề được đại biểu Quốc hội nêu đều gắn trực tiếp với những nhiệm vụ trọng tâm mà ngành Giáo dục đang triển khai. Việc đồng thời giải quyết bài toán trường lớp, đội ngũ, chương trình, sách giáo khoa, thi cử, an toàn trường học và cơ cấu đào tạo nguồn nhân lực nhằm hướng tới mục tiêu mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục công bằng, nâng cao chất lượng thực chất và đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới./.
