Giáo dục bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu cần gắn với đời sống hằng ngày và chuyển hóa thành những hành động cụ thể, thường xuyên của mỗi học sinh.
Giáo dục bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu cần gắn với đời sống hằng ngày và chuyển hóa thành những hành động cụ thể, thường xuyên của mỗi học sinh. Đây là một trong những nội dung được nhấn mạnh tại Hội thảo “Học sinh với lối sống xanh” do Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) tại Việt Nam tổ chức ngày 30/10, tại Thái Nguyên.
* Hình thành lối sống có trách nhiệm với môi trường
Hội thảo thuộc khuôn khổ triển khai các nhiệm vụ của Dự án Học tập và Kỹ năng cho trẻ em năm 2026, nhằm thúc đẩy học sinh thực hành kỹ năng xanh, hành vi xanh, từng bước hình thành lối sống có trách nhiệm với môi trường; đồng thời tạo diễn đàn để các em chia sẻ sáng kiến, mô hình bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu.
Phó Vụ trưởng Vụ Học sinh, sinh viên (Bộ Giáo dục và Đào tạo) Nguyễn Xuân An Việt cho rằng, ô nhiễm môi trường, rác thải nhựa, suy giảm tài nguyên, thời tiết cực đoan và biến đổi khí hậu đang đặt ra nhiều thách thức đối với cuộc sống hiện tại cũng như tương lai của các thế hệ sau.
Để giải quyết những vấn đề này, bên cạnh chủ trương, chính sách và các giải pháp khoa học, công nghệ, cần có sự thay đổi trong nhận thức, thái độ và hành vi của mỗi cá nhân, gia đình, nhà trường và cộng đồng.
Trong đó, giáo dục giữ vai trò quan trọng. Nhà trường không chỉ trang bị kiến thức mà còn góp phần hình thành phẩm chất, năng lực, ý thức trách nhiệm và thói quen sống tích cực cho học sinh. Vì vậy, giáo dục về bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu cần gắn với đời sống hằng ngày và những việc làm cụ thể, giúp học sinh hiểu đúng, biết cách thực hiện và tự giác duy trì.
Theo ông Nguyễn Xuân An Việt, Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định giáo dục ý thức bảo vệ môi trường, hình thành hành vi xanh và lối sống có trách nhiệm là nội dung quan trọng trong quá trình phát triển toàn diện phẩm chất, năng lực người học.
Thông qua các nhiệm vụ giáo dục, phong trào thi đua, hoạt động tuyên truyền và trải nghiệm, ngành Giáo dục hướng tới xây dựng môi trường học đường xanh, sạch, an toàn; khuyến khích cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh chủ động tham gia bảo vệ môi trường bằng những việc làm thiết thực.
Các phong trào và hoạt động truyền thông chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi nhận thức được chuyển hóa thành thói quen và những hành động thường xuyên, bền vững.
Cùng với hình thành lối sống xanh, nâng cao năng lực phòng, chống thiên tai và khả năng thích ứng cho trường học đang được ngành Giáo dục phối hợp triển khai.
Phó Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Nguyễn Văn Tiến cho biết, từ năm 2024, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) và Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ký kết Chương trình phối hợp thực hiện nhiệm vụ phòng, chống, giảm nhẹ rủi ro thiên tai trong ngành Giáo dục và Đào tạo giai đoạn 2024-2029.
Qua gần 3 năm triển khai, kiến thức, kỹ năng phòng, chống thiên tai từng bước được đưa vào hoạt động giáo dục, góp phần xây dựng trường học an toàn, nâng cao khả năng ứng phó cho cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh và sinh viên.
Đến nay, hai Bộ đã phối hợp xây dựng 8 bộ tài liệu hướng dẫn tích hợp kiến thức phòng, chống thiên tai vào chương trình giáo dục phổ thông ở cả ba cấp học; đồng thời phát triển tài liệu phục vụ chương trình đào tạo giáo viên tại các trường đại học sư phạm.
Công tác tập huấn, truyền thông và giáo dục nâng cao nhận thức cũng được triển khai với nhiều hình thức phù hợp với lứa tuổi học sinh, hướng tới trang bị cho các em kiến thức và kỹ năng ứng phó trước những rủi ro thiên tai.
*Chuyển từ hiểu biết sang hành động
Đại diện UNICEF tại Việt Nam Nguyễn Hoàng Tùng nhấn mạnh, biến đổi khí hậu và các vấn đề môi trường không chỉ là câu chuyện của tương lai mà đang tác động trực tiếp đến sức khỏe, sự an toàn, việc học tập và cơ hội phát triển của trẻ em hiện nay.
UNICEF Việt Nam tiếp tục phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các bộ, ngành trong giáo dục về biến đổi khí hậu, môi trường; phòng, chống và giảm nhẹ rủi ro thiên tai; xây dựng trường học và cộng đồng an toàn, có khả năng thích ứng.
Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Thái Nguyên Nguyễn Đức Thịnh cho rằng, để các hoạt động giáo dục về môi trường thực sự đi vào chiều sâu và tạo hiệu quả lâu dài, cần thúc đẩy quá trình chuyển từ hiểu biết sang hành động, đồng thời phát huy vai trò chủ thể của học sinh.
Cùng với đó là vai trò nêu gương, đồng hành của đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục và sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình, các tổ chức đoàn thể, cộng đồng.
Ngành Giáo dục Thái Nguyên sẽ tiếp tục khuyến khích các nhà trường xây dựng môi trường giáo dục xanh, sạch, đẹp, an toàn; tạo điều kiện để học sinh phát huy tinh thần sáng tạo, ý thức trách nhiệm và năng lực tham gia giải quyết những vấn đề thực tiễn của cuộc sống.
Từ góc nhìn của học sinh, em Trần Quỳnh Anh, Trường Trung học cơ sở Quang Trung (Thái Nguyên) cho rằng, mỗi học sinh cần quan tâm hơn đến bảo vệ môi trường, nâng cao khả năng ứng phó với thiên tai và góp phần xây dựng trường học an toàn.
“Chúng em hiểu rằng không phải mọi hiện tượng thời tiết cực đoan đều có thể quy về một nguyên nhân duy nhất, nhưng việc sử dụng tài nguyên có trách nhiệm, bảo vệ hệ sinh thái, chủ động phòng tránh rủi ro và nâng cao nhận thức cộng đồng là những việc làm cần thiết”, Trần Quỳnh Anh chia sẻ.
Việc khuyến khích học sinh tham gia bằng những sáng kiến và hành động cụ thể được kỳ vọng góp phần đưa giáo dục môi trường ra khỏi phạm vi kiến thức trên lớp, từng bước hình thành thói quen sống xanh, có trách nhiệm và khả năng thích ứng trước những tác động của biến đổi khí hậu./.
